Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc; Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật Trương Thế Côn đồng chủ trì hội thảo.

Các đại biểu chủ trì hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Dự thảo Luật tập trung 5 nhóm chính sách lớn

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Huệ, đại diện Cục Pháp luật hình sự hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp đã thông tin về 5 nhóm chính sách mà dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) tập trung.

Đó là các chính sách: Mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin; điều chỉnh phạm vi thông tin mà UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp; mở rộng phạm vi thông tin phải công khai; điều chỉnh phạm vi thông tin công dân không được tiếp cận và tiếp cận có điều kiện; đa dạng hóa phương thức cung cấp thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

Bà Nguyễn Thị Huệ, Cục Pháp luật hình sự hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp. Ảnh: Minh Nguyệt

Bà Huệ cho biết, theo Nghị quyết số 105 ngày 26/9/2025 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về Chương trình lập pháp năm 2026, dự kiến Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI (tháng 3/2026).

Nên chuyển từ “cung cấp theo yêu cầu” sang “chủ động công khai”

Phát biểu tại hội thảo, TS. Luật sư Đào Ngọc Chuyền, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội đánh giá, việc mở rộng phạm vi thông tin và chủ thể có trách nhiệm cung cấp giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách Nhà nước.

Tuy nhiên, ông Chuyền cho rằng, cần bổ sung các đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu (như y tế, giáo dục) vào danh sách các cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin. Đồng thời, xem xét mở rộng sang cả các cơ quan của Đảng và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để đồng bộ với yêu cầu của tình hình mới.

TS. Luật sư Đào Ngọc Chuyền (ảnh đứng), Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội. Ảnh: Minh Nguyệt

“Nên mở rộng khái niệm thông tin bao gồm cả thông tin do cơ quan nắm giữ thay vì chỉ giới hạn ở thông tin do cơ quan tạo ra như luật hiện hành”, theo ông Chuyền.

Đáng chú ý, theo ông Chuyền, cần chủ động công khai trên nền tảng số. Cụ thể, chuyển trọng tâm từ “cung cấp theo yêu cầu” sang “chủ động công khai” trên các cổng dữ liệu mở, nền tảng số và mạng xã hội chính thức.

TS. Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính, Bộ Tư pháp cho rằng, dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) mở rộng phạm vi thông tin được cung cấp là hợp lý. “Nhưng làm sao để đảm bảo khả thi?”, TS Thoa đặt vấn đề.

TS. Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính, Bộ Tư pháp. Ảnh: Minh Nguyệt

Theo bà Thoa, việc cung cấp thông tin cho người dân phải đảm bảo bí mật quyền riêng tư, bí mật Nhà nước, do đó phải khử các trường thông tin theo Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân…

“Hiện nay việc cung cấp thông tin ở cấp xã đang rất vướng, không biết giao cho ai”, bà Thoa nhấn mạnh.

Liên quan đến yêu cầu cung cấp thông tin, một trong những yêu cầu cung cấp thông tin trong dự thảo luật là phải nêu mục đích sử dụng. Theo bà Thoa, nên cân nhắc việc đưa mục đích yêu cầu cung cấp thông tin vào dự thảo luật hay không.

Để cung cấp - tiếp cận thông tin một cách có trách nhiệm

Theo TS. Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng ban Dân chủ và Pháp luật, Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cử tri và Nhân dân cả nước rất quan tâm đến dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) vì đây là một trong những quyền cơ bản của công dân.

Trong bối cảnh phát triển khoa học công nghệ, người dân có thể tiếp cận nhiều loại thông tin khác nhau, việc sửa đổi luật lần này nhằm mở rộng phạm vi và phương thức để người dân chủ động tiếp cận thông tin.

Song theo bà Liên, những thông tin thực sự cần thiết cho người dân và bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ của người dân cần được ưu tiên hàng đầu để cả cơ quan Nhà nước cung cấp thông tin và người dân tiếp cận thông tin một cách có trách nhiệm.

GS.TS Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam. Ảnh: Minh Nguyệt

Nêu ý kiến tại hội thảo, GS.TS Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam cho rằng, dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) phải đặc biệt lưu ý đến trách nhiệm của các tổ chức có trách nhiệm phải cung cấp thông tin.

“Vì không có trách nhiệm giải trình thì không phải chịu trách nhiệm với ai cả, do đó trước người dân anh cũng không có trách nhiệm phải giải trình”, GS.TS Lê Hồng Hạnh nói.

Ông cũng đề nghị chú trọng văn bản hướng dẫn thi hành luật, vì từ thực tiễn triển khai Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, theo GS.TS Lê Hồng Hạnh, ngoài Nghị định số 13/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Tiếp cận thông tin, thì hầu hết các bộ không có các văn bản để cụ thể hóa nhiệm vụ, trách nhiệm của mình trong việc thực thi luật này (trừ Bộ Quốc phòng và Bộ Tài chính).

Đồng thời, cần làm rõ thông tin nào được công bố, thông tin nào không được công bố, thông tin nào được tiếp cận, thông tin nào không được tiếp cận. Vì thực tiễn hiện nay cho thấy, nhiều địa phương còn lúng túng trong việc xác định thông tin được cung cấp và thông tin không được cung cấp.