Trụ sở TTCP. Ảnh: H.T

Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 181/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 359/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 và Nghị định số 144/2026/NĐ-CP ngày 5/5/2026.

Thanh tra Chính phủ lưu ý tính thống nhất của danh mục

Góp ý dự thảo, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, xem xét và xử lý thống nhất tiêu chí loại bỏ các nhóm hàng khỏi danh mục tại phụ lục kèm theo dự thảo Nghị định.

Cụ thể, theo Thanh tra Chính phủ, dự thảo đề xuất đưa các nhóm đồng (mã hàng 74.03, 74.04, 74.05, 74.06, 74.07, 74.11), nhôm (76.01–76.06), kẽm (79.01–79.05) và thiếc (80.01, 80.02, 80.03) ra khỏi danh mục, trong khi các nhóm niken (75.02, 75.05), chì (78.01), coban (81.05), vonfram (81.01) và các kim loại khác thuộc Chương 81 vẫn được giữ lại.

Theo Thanh tra Chính phủ, phần thuyết minh của dự thảo lập luận rằng kim loại là mức chế biến cao nhất của khoáng sản kim loại trong chuỗi giá trị, do đó cần đưa ra khỏi danh mục. Từ lập luận đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị rà soát cách xử lý đối với các nhóm sản phẩm nêu trên, bảo đảm sự thống nhất giữa tiêu chí xây dựng danh mục và phương án điều chỉnh cụ thể.

Đối với nội dung này, Bộ Tài chính giải trình rằng khoản 3 Điều 1 Nghị định số 144/2026/NĐ-CP đã quy định cơ chế để Bộ Công Thương xác định, đề xuất điều chỉnh danh mục khi cần thiết, phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội và định hướng không khuyến khích xuất khẩu, hạn chế xuất khẩu tài nguyên, khoáng sản thô trong từng thời kỳ.

Dự thảo lần này được xây dựng trên cơ sở đề xuất của Bộ Công Thương đối với các mặt hàng nhôm, đồng, kẽm, thiếc. Đối với các sản phẩm kim loại khác, Bộ Công Thương chưa có đề xuất nên Bộ Tài chính cho biết chưa có cơ sở để tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.

Một vấn đề khác được Thanh tra Chính phủ đặt ra là hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp. Khoản 1 Điều 2 dự thảo quy định Nghị định có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành, nhưng chưa đề cập cụ thể đến hàng hóa đã làm thủ tục xuất khẩu, hóa đơn đã lập và hồ sơ hoàn thuế đang được giải quyết trước thời điểm Nghị định có hiệu lực.

Thanh tra Chính phủ đề nghị cân nhắc bổ sung quy định chuyển tiếp nhằm tránh khoảng trống pháp lý. Giải trình nội dung này, Bộ Tài chính cho biết khoản 1 Điều 23 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP đã quy định về việc khấu trừ toàn bộ thuế GTGT đầu vào đối với hàng hóa, dịch vụ sử dụng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT. Khi sản phẩm được đưa ra khỏi danh mục và hàng xuất khẩu đáp ứng điều kiện áp dụng thuế suất 0%, doanh nghiệp được kê khai, khấu trừ thuế GTGT đầu vào kể từ ngày Nghị định sửa đổi có hiệu lực.

Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp đề nghị bảo đảm tính đồng bộ của chính sách

Bên cạnh ý kiến của Thanh tra Chính phủ, Bộ Nội vụ đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ danh mục sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác đã chế biến thành sản phẩm khác. Việc sửa đổi cần bảo đảm đúng quy định pháp luật, tháo gỡ thực chất, kịp thời khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng tại Thông báo số 508/TB-VPCP ngày 30/9/2026; đồng thời phù hợp với Quy định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Tiếp thu ý kiến này, Bộ Tài chính cho biết đã rà soát các quy định liên quan đến kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật, trong đó có Quy định số 178-QĐ/TW, Nghị quyết số 110/2023/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 126/NQ-CP của Chính phủ. Các nội dung liên quan cũng được bổ sung vào dự thảo Tờ trình Chính phủ, nhằm bảo đảm việc sửa đổi pháp luật đáp ứng yêu cầu tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Trong khi đó, Bộ Tư pháp đề nghị rà soát dự thảo với Luật Thuế giá trị gia tăng và các văn bản liên quan để bảo đảm tính hợp pháp, thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và tính khả thi sau khi ban hành.

Cơ quan này lưu ý cần làm rõ cơ sở chính sách của việc đưa các sản phẩm nhôm, đồng, kẽm, thiếc ra khỏi danh mục, bảo đảm phù hợp với định hướng không khuyến khích xuất khẩu, hạn chế xuất khẩu tài nguyên, khoáng sản thô theo khoản 23 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng. Bộ Tư pháp đề nghị Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công Thương làm rõ vấn đề này và chịu trách nhiệm về nội dung chính sách để cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Giải trình ý kiến trên, Bộ Tài chính cho biết phương án điều chỉnh danh mục được xây dựng trên cơ sở định hướng khuyến khích chế biến sâu, phát triển công nghiệp vật liệu và ý kiến của Bộ Công Thương về các sản phẩm không thuộc nhóm khoáng sản thô cần hạn chế xuất khẩu. Việc điều chỉnh danh mục sản phẩm xuất khẩu được thực hiện theo cơ chế đã quy định tại Nghị định số 144/2026/NĐ-CP.

Bộ Tư pháp cũng đề nghị chỉnh sửa tên gọi dự thảo và rà soát kỹ thuật soạn thảo, bảo đảm phản ánh chính xác các văn bản đã sửa đổi, bổ sung Nghị định số 181/2025/NĐ-CP. Bộ Tài chính cho biết sẽ phối hợp với Bộ Tư pháp hoàn thiện hồ sơ dự thảo sau khi có ý kiến thẩm định.