Bộ Nội vụ là cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 76/2019/NĐ-CP ngày 08/10/2019 của Chính phủ về chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và người hưởng lương trong lực lượng vũ trang công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Đồ họa: Trang Nguyệt

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 76/2019/NĐ-CP đang được hoàn thiện nhằm tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn phát sinh từ việc sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong quá trình xây dựng, cơ quan soạn thảo đặc biệt chú trọng thiết lập các cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ và làm rõ quy định chuyển tiếp. Những nỗ lực hoàn thiện thể chế này nhằm nâng cao tính minh bạch, bảo đảm chính sách được thực hiện đúng đối tượng, đúng tiêu chuẩn, góp phần phòng chống lãng phí, tiêu cực và trục lợi chính sách tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Xác định rõ trách nhiệm kiểm tra, theo dõi việc thực hiện chính sách

Trong bối cảnh thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và tinh gọn đơn vị hành chính, việc bảo đảm các chính sách ưu đãi đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang tại vùng đặc biệt khó khăn được chi trả chính xác, kịp thời là một nhiệm vụ trọng tâm.

Để ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực hoặc áp dụng sai đối tượng, Điều 6 của dự thảo Nghị định (bổ sung, thay thế cho khoản 1 Điều 17 của Nghị định số 76/2019/NĐ-CP) quy định rõ thẩm quyền kiểm tra của cơ quan quản lý ngành.

Theo đó, Bộ Nội vụ được giao trách nhiệm trực tiếp hướng dẫn, kiểm tra và theo dõi các bộ, cơ quan ngang bộ cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện các chính sách ưu đãi.

Sự cần thiết của công tác kiểm tra này xuất phát từ những hạn chế trong thực tiễn thi hành Nghị định số 76/2019/NĐ-CP thời gian qua. Báo cáo tổng kết của Bộ Nội vụ chỉ rõ việc chậm cập nhật danh mục địa bàn hoặc quản lý hồ sơ chưa đồng bộ tại địa phương đã dẫn đến tình trạng lúng túng trong chi trả phụ cấp công tác lâu năm hoặc trợ cấp một lần.

Do đó, việc luật hóa nhiệm vụ kiểm tra và theo dõi của Bộ Nội vụ tại Điều 6 của dự thảo là cơ sở pháp lý để đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát. Điều này giúp các đơn vị sử dụng ngân sách Nhà nước nâng cao trách nhiệm giải trình, kịp thời chấn chỉnh các tồn tại, hạn chế, đồng thời bảo đảm kinh phí ưu đãi được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả và công khai.

Làm rõ thời điểm dừng hưởng chính sách khi địa bàn thay đổi

Một trong những điểm mới của dự thảo Nghị định nhằm ngăn chặn lãng phí ngân sách là việc bổ sung Điều 12a vào sau Điều 12 quy định về việc thực hiện chính sách khi địa bàn có sự thay đổi. Thực tiễn cho thấy, khi các xã đạt chuẩn nông thôn mới hoặc được nâng cấp lên thành phường, điều kiện kinh tế - xã hội của khu vực đó đã có sự cải thiện đáng kể và không còn đáp ứng các tiêu chí đặc biệt khó khăn.

Để tránh lãng phí ngân sách, Điều 12a của dự thảo quy định rõ, trường hợp xã khu vực III và xã đảo đặc biệt khó khăn đạt chuẩn nông thôn mới hoặc được nâng cấp lên thành phường thì người lao động tại đây sẽ thôi hưởng các chính sách áp dụng cho vùng khó khăn kể từ tháng sau liền kề tháng có văn bản của cấp có thẩm quyền công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới hoặc nâng cấp thành phường có hiệu lực. Quy định này góp phần tránh việc thụ hưởng chính sách kéo dài một cách bất hợp lý, cũng như trục lợi từ sự chậm trễ ban hành quyết định hành chính ở địa phương.

Song song với đó, dự thảo vẫn bảo đảm quyền lợi cho người lao động tại các thôn đặc biệt khó khăn thuộc xã đạt chuẩn nông thôn mới hoặc xã lên phường bằng cách tiếp tục được hưởng chính sách áp dụng vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn quy định tại Nghị định số 76/2019/NĐ-CP cho đến khi có quyết định khác của cấp có thẩm quyền.

Đồ họa: Trang Nguyệt

Một biện pháp phòng ngừa tiêu cực khác được thể hiện qua việc chuẩn hóa, định danh chính xác các nhóm đối tượng áp dụng tại Điều 2 của dự thảo Nghị định. Nhằm khắc phục các vướng mắc về lao động hợp đồng do sự khác biệt trong chi trả lương theo thỏa thuận tại địa phương, dự thảo quy định cụ thể đối tượng áp dụng là người làm việc theo chế độ hợp đồng lao động trong cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập quy định tại Nghị định số 111/2022/NĐ-CP, thuộc trường hợp được áp dụng hoặc có thỏa thuận trong hợp đồng lao động áp dụng xếp lương theo Nghị định số 204/2004/NĐ-CP.

Đồng thời, việc bãi bỏ cụm từ “kể cả người tập sự” tại khoản 1 Điều 2 và bổ sung đối tượng “công chức quốc phòng” tại khoản 3 Điều 2 cũng là bước đi đồng bộ với các quy định pháp luật hiện hành như Luật Cán bộ, công chức năm 2025 và Luật Viên chức năm 2025.

Thanh tra Chính phủ đề xuất bảo đảm công bằng trong thụ hưởng trợ cấp

Tham gia vào quá trình xây dựng hành lang pháp lý cho các chính sách ưu đãi tại vùng đặc biệt khó khăn, Thanh tra Chính phủ đã đóng góp nhiều ý kiến quan trọng liên quan đến việc rà soát điều kiện thụ hưởng trợ cấp lần đầu và bổ sung quy định chuyển tiếp. Các kiến nghị này hướng tới việc nâng cao tính công bằng, chặt chẽ trong phân bổ ngân sách Nhà nước và bảo đảm tính liên tục của chính sách.

Thanh tra Chính phủ đề xuất cơ quan soạn thảo rà soát và bổ sung quy định cụ thể về thời gian công tác thực tế tối thiểu đối với đối tượng được hưởng trợ cấp lần đầu tại Điều 6 Nghị định số 76/2019/NĐ-CP. Thanh tra Chính phủ chỉ rõ rằng quy định hiện hành không giới hạn thời gian đến công tác có thể dẫn đến sự thiếu công bằng trong thụ hưởng chế độ giữa những người đến công tác lâu dài với các đối tượng được điều động, biệt phái hoặc tăng cường trong thời gian ngắn.

Song song với đó, Thanh tra Chính phủ cũng đề xuất bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các trường hợp phát sinh trong khoảng thời gian từ ngày 01/01/2026 đến trước ngày Nghị định sửa đổi có hiệu lực thi hành. Ý kiến này đã được Bộ Nội vụ tiếp thu toàn bộ để báo cáo Chính phủ, bảo đảm chính sách hỗ trợ được thực hiện liên tục, không xuất hiện khoảng trống pháp lý gây ảnh hưởng đến quyền lợi của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang công tác tại địa bàn.