(Thanh tra) - Theo Nhật báo The Jakarta Post, đối với nhiều người dân Indonesia, Ủy ban Bài trừ tham nhũng Indonesia (KPK) được đánh giá cao về quyết tâm chống tham nhũng cũng như quan điểm chí công vô tư khi không ngần ngại truy xét cả người thân của đương kim Tổng thống, các Bộ trưởng đang tại vị trong Chính phủ hoặc các nhân vật cao cấp trong Đảng Dân chủ cầm quyền. Trong khi đó, không ít lần Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono bị chỉ trích là đã thất bại trong nhiệm vụ chống tham nhũng khi “các quan cao cấp vẫn phần lớn được để yên”.
“Tóm cổ” nhiều quan chức
Ngày 31/1/2013, KPK đã bắt giam ông Luthfi Hasan Ishaaq, Chủ tịch Đảng Công lý Thịnh vượng (PKS) vì bị tình nghi tham nhũng. Đáng nói là, chỉ ít lâu sau khi KPK kết thúc cuộc thẩm vấn, ông Luthfi Hasan Ishaaq đã tuyên bố từ chức Chủ tịch PKS.
Theo Nhật báo The Jakarta Post, Chủ tịch PKS không phải là quan chức đầu tiên bị dính líu vào một vụ tham ô. Tòa án Chống tham nhũng Jakarta từng xét xử dân biểu Zulkarnaen Djabar thuộc Đảng Golkar và con trai của ông là Dendy Prasetya với cáo buộc tham nhũng trong việc mua Kinh Koran tại Bộ Tôn giáo trong 2 năm 2011 và 2012.
Trước đó, Tòa án Chống tham nhũng Jakarta đã kết án tù 28 dân biểu khác thuộc nhiều đảng chính trị khác nhau về tội nhận hối lộ trong quá trình chọn Phó Thống đốc Ngân hàng (NH) Indonesia hồi năm 2004.
Hay như, hôm 7/12/2012, Bộ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao Andi Alfian Mallarangeng đã phải từ chức (dù luôn khẳng định rằng mình vô tội cũng như bày tỏ hy vọng công lý sẽ thắng) sau khi bị KPK nêu đích danh vì dính líu vào một vụ tai tiếng tham nhũng lên đến nhiều triệu USD.
Ông Andi Alfian Mallarangeng bị cho là đã làm Nhà nước thất thoát tới 25 triệu USD khi chỉ đạo xây dựng cơ sở thể thao (trị giá 122 triệu USD) ở thị trấn Bogor, phía Tây Java. Một cuộc kiểm tra của Chính phủ Indonesia đã chỉ ra nhiều sai phạm tại công trình này, theo VOA.
Khi đó, nhấn mạnh ông Andi Alfian Mallarangeng, cũng là Thư ký của Ban Bảo trợ Đảng Dân chủ cầm quyền, sẽ bị các cáo trạng tội lạm dụng quyền lực để làm giàu cho chính mình hoặc cho người khác, mà tội này có thể dẫn tới án tối đa 20 năm tù giam; Chủ tịch KPK Abraham Samad, trong một buổi họp báo cùng ngày cho biết thêm: KPK đã yêu cầu cơ quan chức năng về di trú ngăn chặn Bộ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao và 2 người bị tình nghi khác, trong đó có em trai ông là Andi Zulkarnaen Mallarangeng, không được đi ra nước ngoài.
Ông Andi Alfian Mallarangeng, Bộ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao Indonesia rời khỏi phòng họp báo tại Jakarta ngày 7/12/2012. Ảnh: Reuters
Bộ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao là thành viên thứ 3 trong Đảng Dân chủ bị đưa ra toà vì có liên quan đến dự án cơ sở thể thao. Trước ông Andi Alfian Mallarangeng, thủ quỹ của Đảng Dân chủ là ông Muhammad Nazaruddin đang phải thụ án hơn 4 năm tù. Phụ tá của ông này là bà Angelina Sondakh cũng đã bị đưa ra tòa.
Trước nữa, ngày 5/5/2010, Bộ trưởng Tài chính Sri Mulyani Indrawati, biểu tượng chống tham nhũng tại Indonesia, người được coi là có công mở cửa và chèo lái nền kinh tế Indonesia thoát ra khỏi khủng hoảng, đã bất ngờ từ chức, để nhận nhiệm vụ quan trọng mới tại NH Thế giới: Giám đốc Điều hành khu vực châu Mỹ Latin - Vịnh Caribe, Bắc Phi - Cận Đông và Đông Á - Thái Bình Dương. Việc bổ nhiệm Sri Mulyani Indrawati của NH Thế giới diễn ra chỉ vài ngày sau khi bà cùng với Phó Tổng thống Boediono phải làm việc với KPK liên quan đến NH Century.
Được biết, vào cuối năm 2008, để tránh bị phá sản, Century - NH có quy mô trung bình của Indonesia - đã nhận được khoản tiền hỗ trợ lên đến 6.760 tỷ rupi (tương đương 530 triệu euro), gấp 10 lần so với dự kiến. Trên cương vị Bộ trưởng Tài chính, bà Sri Mulyani Indrawati bị tố cáo đã nhắm mắt bỏ qua cho hành động không minh bạch này. Chưa hết, trong nhiều tháng sau đó, đã diễn ra một số cuộc biểu tình chống lại bà Sri Mulyani Indrawati. Và rồi, dưới sức ép của dư luận và các nghị sĩ, bà Bộ trưởng Tài chính đã phải ra giải trình trước KPK.
Vạch mặt các quan tham
Trong nỗ lực chống tham nhũng, năm ngoái Indonesia đã cho ra mắt trang mạng Korupedia.org chuyên vạch mặt những kẻ “sâu dân, mọt nước”.
Mô phỏng một trang mạng tương tự của Ấn Ðộ là Ipaidable.com, trang mạng chống tham nhũng Korupedia.org của Indonesia đã đưa lên danh sách (ban đầu) 108 người bị cáo buộc là tham nhũng. Trang mạng này có cả những chi tiết như tên họ, bảng liệt kê các tội trạng và hình ảnh của những người bị cáo buộc tham nhũng. VOA cho biết, trong tuần lễ đầu tiên, trang mạng đã thu hút được 2 triệu lượt truy cập.
Cựu Chủ tịch KPK Erry Hardjapamekas nhấn mạnh: Bị bêu xấu trên mạng như thế có phần chắc sẽ ngăn chặn được những kẻ tham nhũng trong tương lai. “Theo tôi, đây là một bước khởi đầu tốt đẹp. Tôi nghĩ, sau này chúng ta dự kiến Korupedia sẽ trở thành một “bộ bách khoa” về tham nhũng, nhưng không phải chỉ là một thông tin về kiến thức, mà còn để nhắc nhở mọi người về những kẻ tham nhũng đã bị kết tội và những kẻ có ý đồ tham nhũng rằng họ sẽ bị điều tra và truy tố”.
| Đối với Nhật báo The Jakarta Post, KPK đã chứng tỏ sự nghiêm túc và trung thực của mình cho đến nay. Theo nhật báo tiếng Anh có uy tín của Indonesia, KPK phải tiếp tục đi theo chiều hướng đó, nếu không muốn bị rơi vào bẫy của các lập luận như lời tố cáo từ một số nhân vật cao cấp trong PKS khi cho rằng họ đang trở thành đối tượng của một chiến dịch bôi nhọ trước cuộc bầu cử năm 2014. |
Truyền thông Mỹ nêu rõ, mặc dù có cơ hội về kinh doanh đáng kể ở Indonesia, hiện tượng tham nhũng có mặt tại mọi nơi và phải chi tiền hối lộ là một trong những rào cản lớn nhất đối với những người nước ngoài hoạt động kinh doanh ở nước này.
Hoan nghênh quyết tâm chống tham nhũng của Indonesia tuy nhiên cộng đồng doanh nghiệp quốc tế và giới quan sát đều thống nhất chuyện tận diệt tham nhũng không vì thế mà sẽ diễn ra nhanh chóng. Khẳng định nỗ lực bài trừ tham nhũng là một hướng đi đúng, nhà phân tích Keith Loverard của Concord Consulting - một công ty tư vấn cho các công ty nước ngoài hoạt động kinh doanh ở Indonesia - phân tích: “Ðiểm tốt là, cho đến khi có được sự hình thành của các tổ chức không để cho các Chính phủ và các cá nhân làm ngơ trước tình trạng tham nhũng, và cho đến khi sự kiện đó diễn ra, tôi thành thật rất e ngại rằng sẽ có rất nhiều thay đổi. Cho nên, tôi thấy đây là một động thái rất tích cực cho xã hội dân sự phát triển một loại lương tâm đạo đức để đối phó với trở ngại hay bản chất này của đất nước”.
Tổng thống bị cáo buộc
Trong chiến dịch vận động tranh cử năm 2009, ông Susilo Bambang Yudhoyono đã thể hiện mình là "ngài trong sạch" (Mr Clean) của chính trường Indonesia. Và, kể từ sau khi nắm quyền, Tổng thống Indonesia Susilo Bambang Yudhoyono đã nhiều lần thể hiện quyết tâm chống tham nhũng mạnh mẽ. Theo đó, hàng trăm người đã bị bắt vì các cáo giác tội tham nhũng. Tuy nhiên, cuộc chiến chống tham nhũng của Tổng thống Indonesia chưa đạt kết quả như mong đợi, thậm chí không ít lần ông Susilo Bambang Yudhoyono bị chỉ trích là đã thất bại trong nhiệm vụ chống tham nhũng khi “các quan cao cấp vẫn phần lớn được để yên”.
Ngay bản thân Tổng thống Indonesia hồi tháng 3/2011 từng bị 2 báo của Australia là The Age và The Sydney Morning Herald trích dẫn cáo buộc của Wikileaks cho biết, giới ngoại giao Hoa Kỳ than phiền rằng gia đình ông Susilo Bambang Yudhoyono, gồm cả một số người thân, đã “dùng quyền lực để kiếm lợi”. (Tất nhiên, ngay lập tức Indonesia đã triệu Đại sứ Hoa Kỳ đến để phản đối chính thức).
The Age trích thông tin từ Wikileaks cho rằng, “ông Susilo Bambang Yudhoyono đích thân can thiệp với công tố viên và thẩm phán để bảo vệ các nhân vật chính trị tham nhũng và gây áp lực với đối thủ chính trị của ông". Chưa hết, Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono còn “dùng cả cơ quan tình báo Indonesia vào việc theo dõi các đối thủ chính trị và ít nhất là một Bộ trưởng trong Chính phủ của ông".
Các tiết lộ này còn chỉ rõ cựu Phó Tổng thống Jusuf Kalla đã “trả các khoản tiền to để chiếm quyền kiểm soát chính đảng lớn nhất nước”.
Vợ ông Susilo Bambang Yudhoyono, bà Kristiani Herawati và gia tộc thì bị cho là đã “kiếm những khoản tiền to nhờ quan hệ chính trị”.
Chưa hết, hồi đầu tháng 12/2009, hàng vạn người đã xuống đường tại thủ đô Jakarta cũng như nhiều thành phố lớn khác của Indonesia để phản đối nạn tham nhũng. Theo báo chí phương Tây, người biểu tình Indonesia bất mãn trước những nguồn tin cho rằng, Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono đã sử dụng tiền của Nhà nước để tài trợ chiến dịch vận động tranh cử, thông qua việc Chính phủ hỗ trợ 710 triệu USD cho NH Century. Các nhóm đối lập tố cáo rằng, một phần của khoản tiền cứu trợ cho NH Century đã bị biển thủ và để chi cho đảng cầm quyền. Cũng có cáo buộc cho rằng, bà Sri Mulyani Indrawati và Phó Tổng thống Boediono (khi đó là Thống đốc NH Trung ương Indonesia) đã lạm dụng quyền lực để cứu NH Century. Để rồi, sau việc cứu NH này, rất nhiều khách hàng giàu có bị cáo buộc đã đóng tiền cho chiến dịch tranh cử của Tổng thống.
Trọng Thành - Đức Tâm
(Tổng hợp)
