(Thanh tra)- Đó là mỏ sắt tại Simandou - dãy núi chạy dài 110km, thuộc vùng Nzérékoré, Đông Nam Guinea.
Trong thời gian gần đây, liên tiếp những vụ bắt giữ các quan chức liên quan đến Tập đoàn BSGR của doanh nhân người Israel Beny Steinmetz đã cho thấy, cơ quan chức năng Mỹ và Cộng hòa Guinea đang quyết tâm theo đuổi vụ án tham nhũng, vốn 1 thời gây chấn động châu Phi liên quan đến hành vi hối lộ để "mua, bán" mỏ sắt trữ lượng rất lớn này.
Lưới trời lồng lộng
Ngày 14/4, tại Sân bay Jacksonville, bang Florida, Mỹ, Frédéric Cilins, cựu quan chức của Tập đoàn BSGR đã bị Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) bắt giữ khi đang trao đổi, thỏa thuận với bà Mamadie Touré (cư trú tại Mỹ) - góa phụ của cố Tổng thống Guinea Lansana Conté (nhiệm kỳ 1984 - 2008).
Trước đó, trong khuôn khổ cuộc điều tra của FBI chống lại hành vi hối lộ trong hoạt động kinh doanh của Tập đoàn BSGR tại Guinea, FBI đã bí mật đặt máy ghi âm toàn bộ cuộc trao đổi giữa bà Mamadie Touré với Frédéric Cilins - cựu quan chức của Tập đoàn BSGR.
Theo băng ghi âm, Frédéric Cilins đề nghị bà Mamadie Touré trao cho ông ta hoặc hủy toàn bộ hồ sơ liên quan đến hợp đồng khai thác mỏ sắt ở dãy núi Simandou mà BSGR đã giành được (vào hồi đầu năm 2008) khi Tổng thống Lansana Conté còn đương chức. Đổi lại, bà Mamadie Touré sẽ nhận được khoảng 5 triệu USD, được chuyển qua bất kỳ tài khoản nào mà bà Mamadie Touré yêu cầu.
Sau cuộc thảo luận, FBI đã ập đến bắt giữ Frédéric Cilins ngay tại Sân bay Jacksonville. Kiểm tra tại chỗ, cảnh sát thu giữ được nhiều phong bì, bên trong có chứa tổng cộng 20 nghìn USD tiền mặt, mà ông này dự định đưa trước cho bà Mamadie Touré để làm tin (trong cuộc thảo luận đã bị ghi âm, Frédéric Cilins có đề cập đến số tiền này).
Còn tại Cộng hòa Guinea, Bộ Tư pháp nước này cho biết, ngày 22/4, lực lượng cảnh sát điều tra cũng đã tiến hành bắt giữ 2 quan chức cấp cao của BSGR - Chi nhánh Guinea là Ibrahima Sory Touré (Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Quan hệ công chúng của BSGR - Chi nhánh Guinea) và Issaga Bangoura (một sĩ quan trong lực lượng quân đội Guinea). Việc bắt giữ nhằm phục vụ cuộc điều tra liên quan đến những hành vi hối lộ, gian lận trong đấu thầu của BSGR - Chi nhánh Guinea trong quá trình giành hợp đồng khai thác mỏ sắt tại dãy núi Simandou.
Đây được cho là 2 nhân vật chủ chốt của BSGR, đồng thời cũng là 2 nhân chứng quan trọng trong quá trình điều tra về những hành vi hối lộ, gian lận thương mại của BSGR - Chi nhánh Guinea cũng như của Tập đoàn BSGR của doanh nhân người Israel Beny Steinmetz .
Thương vụ mua bán chấn động châu Phi
Theo hợp đồng được ký kết giữa Asher Avidan, cựu quan chức Bộ Quốc phòng Israel, Giám đốc Kinh doanh của BSGR - Chi nhánh Guinea với Chính phủ Guinea thì đơn vị này sẽ bỏ ra 4 triệu USD để giành quyền khai thác gần 1 nửa số mỏ sắt ở dãy núi Simandou. Trong đó, 2 triệu USD được chuyển cho "những người có thiện chí" thúc đẩy để hợp đồng này được ký kết, còn 2 triệu được chuyển cho 1 công ty có tên là Matinda (hiện cảnh sát đang điều tra gốc tích cũng như chủ nhân đích thực của công ty này).
Hợp đồng này sẽ không có gì gây tranh cãi, không gây chấn động thị trường khai thác mỏ ở châu Phi, nếu BSGR - Chi nhánh Guinea vẫn tiếp tục triển khai các công việc khai thác mỏ sắt. Thế nhưng, chỉ ngay sau cái chết của Tổng thống Guinea Lansana Conté (ngày 22/12/2008), BSGR - Chi nhánh Guinea đã thực hiện thành công thương vụ mua bán có 1 không 2 trong lịch sử ngành khai thác mỏ ở châu Phi. Theo đó, BSGR - Chi nhánh Guinea bán lại 51% cho Tập đoàn Khai thác khoáng sản Vale của Brazil, với mức giá lên tới… 2,5 tỷ USD.
Với chi phí bỏ ra là 4 triệu USD, sau đó chỉ bán hơn một nửa giá trị hợp đồng, BSGR - Chi nhánh Guinea đã thu về số tiền 2,5 tỷ USD, cao gấp 625 lần số vốn đã bỏ ra, chỉ sau hơn 4 tháng ký hợp đồng với Chính phủ Guinea.
Thương vụ mua bán chấn động này đã cho thấy một thực tế, phần lớn những mỏ sắt của Guinea, dưới hình thức mua đi bán lại với giá chênh lệch cực lớn, đã rơi vào tay nhiều tập đoàn khai khoáng của nước ngoài. Nguồn tài nguyên của Guinea đang bị khai thác một cách tối đa, trong khi nguồn tài chính mà Chính phủ Guinea nhận được không đáng là bao.
Guinea - đất nước đang sở hữu những khu trữ lượng mỏ sắt lớn nhất Tây Phi, đang ngày đêm bị bào mòn tài nguyên, với sự hiện diện của rất nhiều các tập đoàn khai khoáng đa quốc gia. Không chỉ riêng tại Simandou mà ở nhiều khu vực khác như cao nguyên Guinea, rừng Guinea, nguồn tài nguyên quý giá của Guinea đều đã, đang và tiếp tục bị rút ruột một cách không thương tiếc.
Nhật Anh
