(Thanh tra) - Thời điểm này chưa phải là lúc nhìn lại những sự kiện nổi bật của năm, nhưng chắc chắn rằng, năm 2011 là năm mà thế giới biết nhiều hơn về các quốc gia Trung Đông. Không phải là những cuộc cạnh tranh về dầu mỏ hay những câu chuyện huyền bí của thế giới A rập mà chính là câu chuyện về cuộc cách mạng hoa nhài diễn ra từ Ai Cập đến Syria.
Có lẽ, từ lâu lắm rồi, hòa bình là thứ xa xỉ đối với một số quốc gia khu vực này. Đương nhiên, tiền bỏ ra trong các cuộc xung đột cũng chẳng hề ít chút nào. Theo báo cáo của Nhóm Strategic Foresight Group trong cuốn sách “Chi phí cho cuộc xung đột tại Trung Đông”, tổng chi phí dành cho quân sự của các quốc gia này lên tới 12 tỷ USD.
Sẽ khó có một cái nhìn tổng thể và toàn diện về lý do của các cuộc xung đột. Tuy nhiên, một số chuyên gia của Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) đã cố gắng lý giải nguyên nhân kim tiền của cuộc xung đột. Đó là sự nổi dậy của những người dân khi không chịu được một số quan chức “bỗng dưng” có một số tiền vô cùng lớn trong khi họ… chẳng làm gì cả! Số tiền mà TI đưa ra được khẳng định là phần nổi của tảng băng chìm vì việc chuyển tiền qua các hoạt động đầu cơ và chuyển tiền bất hợp pháp. Tuy nhiên, đó vẫn là những con số vô cùng thú vị.
“Con chim đầu đàn” của lãnh đạo các nước này chắc phải nhắc đến cựu lãnh đạo Ai Cập, ông Hosni Mubarak, người được xem là có tài sản ròng nhiều hơn cả ông chủ sáng lập ra Tập đoàn Microsoft - tỷ phú Bill Gates. Theo Karly Crucio, chuyên gia kinh tế của Tổ chức Liêm chính Tài chính Toàn cầu, số tài sản của ông Mubarak trong khoảng 40 - 70 tỷ USD. Chỉ riêng trong thời gian cầm quyền từ 2000 - 2008, cựu lãnh đạo Ai Cập đã biển thủ khoảng 6 tỷ USD và làm thiệt hại khoảng 57,2 tỷ USD từ các quỹ công. Trong khi đó, không ai có thể định giá hết được số tiền mà vị cựu Tổng thống độc tài này có được sau 30 năm cầm quyền. Và, thật chua xót khi biết rằng, phần lớn người dân nước này dưới chuẩn nghèo của thế giới, với thu nhập 2 USD/ngày.
“Người bạn đồng hành” với ông Mubarak phải kể đến cựu lãnh đạo độc tài Zine el-Abidine Ben Ali của Tunisia, với 23 năm cầm quyền. Ben Ali và gia đình được đánh giá là người có khả năng tàn phá đất nước bằng tham nhũng và gian lận ghê nhất thế giới khi được cho rằng, đã làm thất thoát khoảng 1/3 nền kinh tế nước này. Với tổng tài sản chừng 44 tỷ USD thì cũng không khó để nói rằng, chuyện có được chừng 15 tỷ USD với ông Ben Ali không phải câu chuyện đùa.
Sau cuộc xung đột chính trị ở Trung Đông và Bắc Phi, chính quyền Obama đã phong tỏa tài sản trị giá 37 tỷ USD gắn liền với chủ tài khoản của ông Gaddafi. Anh công bố đã giữ lại 900 triệu bảng.
Thụy Sỹ cho biết đã xác định được khoảng 1 tỷ USD của các nhà độc tài gửi tại các ngân hàng lớn của nước này. Trong đó, 450 triệu USD từ tài sản của ông Hosni Mubarak, 66 triệu USD của nhà độc tài Tunisia bị lật đổ - Zine el-Abidine Ben Ali. |
Tại Libya, tổng tài sản của đại tá bại trận Gaddafi và con trai Seif-al-Islam được Quỹ Đầu tư Libya (LIA) báo cáo năm 2010 lên tới 65 tỷ USD. Cho đến nay, ai cũng biết số tiền ấy có được nhờ vị cựu Tổng thống độc tài này cưỡng bức nền kinh tế đất nước. Con số hiện hữu mà mọi người có thể nhìn thấy là số tiền nhỏ nhoi 32 triệu USD của Seif-al-Islam đã được đóng băng tại một ngân hàng của Thụy Sỹ.
Trải qua hàng thập kỷ, số tiền mà Ali Abdullah Saleh và tay chân kiếm được từ các quỹ công ích liên quan đến các chương trình cung cấp nhiên liệu và trợ cấp lên tới 2 tỷ USD. Theo ước tính ban đầu, khoản tiền này chiếm 10% GDP của Yemen. Tuy nhiên, phần lớn số tiền Yemen mất đi đã chảy vào tài khoản nằm ở một nước thứ 2.
Không dám so với tài sản của cựu lãnh đạo Ai Cập Mubarak, nhưng theo đánh giá của Tạp chí Forbers, tài sản của gia đình hoàng gia Morocco ở vào khoảng 2,5 tỷ bảng Anh (khoảng 4 tỷ USD). Con số này đủ đưa vua Mohammed IV trở thành một trong những vị vua giàu nhất thế giới.
Sự huyền bí của thế giới A rập đã được WikiLeaks phát hiện năm 2010 với khoản đầu tư nhà nước ngoài ngân sách do một hoàng tử đứng tên quản lý số tiền lên tới 10 tỷ USD. Những siêu xe, siêu máy bay và những khoản thu chi xa hoa diễn ra trên các báo hàng ngày của các hoàng thân A rập làm nhiều người băn khoăn: Chả nhẽ, họ có quyền sở hữu những giếng dầu mỏ và cứ đào lên để bán?
Mọi việc dần trở nên sáng tỏ sau khi tổ chức điều tra các hành vi tội phạm nghiêm trọng của Anh (SFO) cáo buộc vụ hối lộ của Tập đoàn BAE Systems (Anh) đối với các hoàng thân trong hợp đồng mua bán vũ khí lên tới 43 tỷ USD.
Tiền tham nhũng phát hiện đã khó. Nhưng, tiền ấy đi đâu và xác định tiền ở nơi đến có phải là tiền tham nhũng không lại càng khó hơn! Câu trả lời xin dành cho người đọc bởi các nước phương Tây thừa biết rằng, tiền mà các nhà độc tài gửi vào tài khoản của họ đến từ đâu.
Câu chuyện về quyền lực và sử dụng quyền lực để kiếm lợi không phải chỉ riêng ở các quốc gia Trung Đông và Bắc Phi mới có. Việc lạm dụng này hầu như có mặt khắp nơi trên thế giới. Đi cùng với nó là việc lôi kéo các hoạt động tội phạm. Đó cũng là một trong những lý do xuất hiện những cuộc xung đột liên tiếp ở các quốc gia này với cái tên mỹ miều: “Chiến dịch mùa Xuân A rập” hay “cách mạng hoa nhài”.
Đến lúc này, nhiều người đã bắt đầu nhìn lại sự đồng lõa trong việc “nuôi dưỡng” các tài khoản bất hợp pháp của của các ngân hàng phương Tây! Và, có lẽ, câu chuyện tiền ra đi, xung đột ở lại vẫn còn tiếp diễn…!
Thành Dương
