Bà Gloria Arroyo đến trụ sở tòa án Pasay, Manila, hôm 23-02-2012

Trát bắt giam do Tòa án Philippines đặc trách bài trừ tham nhũng ban hành, nhắm vào cựu Tổng thống, phu quân của bà là ông Jose Miguel Arroyo, có biệt danh là Mike, cùng với các ông Benjamin Abalos Sr., nguyên Chủ tịch Ủy ban bầu cử và Leandro Mendoza, nguyên Bộ trưởng Giao thông.

Ông Jose Arroyo, người được xem là nhân vật quyền thế đứng trong hậu trường để giật dây trong gần chục năm vợ mình làm tổng thống, bị cáo buộc là đã nhận hối lộ để giúp Tập đoàn Trung Quốc ZTE đoạt được hợp đồng trị giá 330 triệu đô la của Chính phủ Philippines. Trong khi đó, bà Arroyo đã ký duyệt hợp đồng này, cho dù sau đó đã phải hủy bỏ, vì bị công luận phản đối dữ dội.

Theo tòa án đặc trách xét xử tội tham nhũng, thì bà Arroyo đã gây sức ép để Manila cho phép Tập đoàn Trung Quốc ZTE được một hợp đồng trị giá hơn 330 triệu USD, để thiếp lập một hệ thống liên lạc internet giữa chính quyền Trung ương và các chính quyền điạ phương. Hợp đồng này tuy nhiên đã bị hủy bỏ một năm sau đó dưới sức ép của Quốc hội và các tổ chức dân sự.

Cựu Tổng thống Philippines đã bị quản thúc từ tháng 11 năm 2011 tại một bệnh viện quân y ở Manila trong khi chờ đợi một vụ xét xử khác về tội bầu cử gian lận.

Chồng bà Arroyo, biệt danh là Mike, đã trả tiền thế chân để được tại ngoại hầu tra. Cựu Tổng thống Philippines và chồng có thể bị kết án đến 10 năm tù nếu bị xét là có tội.

Đương kim Tổng thống Philippines Benigno Aquino, được bầu lên vào năm 2010, đã cam kết chống nạn tham nhũng vốn bị coi là đã lộng hành trong 9 năm cầm quyền của bà Arroyo.

Lẽ dĩ nhiên là các bị cáo đều phủ nhận đã nhận tiền hối lộ từ tay tập đoàn Trung Quốc. Ông Arroyo chẳng hạn, đã bác bỏ các lời tố cáo, cho rằng không thể kết tội ông về một hợp đồng mà chính vợ ông đã hủy bỏ.

Khi vụ tai tiếng bị phanh phui, Công ty ZTE đã lên tiếng phủ nhận, khẳng định rằng, họ không hề trả bất kỳ khoản hối lộ nào.Thế nhưng, nhiều nhân chứng trong thời gian qua đã nêu bật nhiều yếu tố như xác định việc phu quân cựu Tổng thống được hứa một khoản “lại quả” lên đến 70 triệu USD một khi ZTE trúng thầu…

Ngoài ra, bà Arroyo còn ngăn cản các quan chức cao cấp ra làm chứng trong cuộc điều tra của Quốc hội, khiến người ta lại càng nghi ngờ là bà dính líu đến vụ này.

Hướng biện hộ thứ hai của bà Arroyo và những người thân cận tố cáo đương kim Tổng thống Philippines Aquino muốn trả thù chính trị đối với người tiền nhiệm, khi chủ trương tung ra cuộc điều tra tham nhũng đối với bà Arroyo.

Dẫu sao thì vụ cựu Tổng thống Philippines và người thân bị tố cáo nhận hối lộ có khả năng tác hại đến quan hệ Manila - Bắc Kinh, vốn đã bắt đầu căng thẳng hơn với việc đương kim Tổng thống Aquino không ngần ngại chỉ trích Trung Quốc vi phạm chủ quyền trên biển của Philippines.

Khôi Nguyên