Bảng xếp hạng 176 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nguồn: TI

Tham nhũng hoành hành trên toàn thế giới

Đầu tháng này (ngày 5/12), TI đã công bố CPI 2012, xếp hạng 176 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, trên cơ sở cảm nhận về tham nhũng trong khu vực công tại các quốc gia và vùng lãnh thổ đó.

2/3 trong số 176 quốc gia và vùng lãnh thổ được xếp hạng đạt điểm dưới 50 trong thang điểm từ 0 đến 100 (trong đó, 0 chỉ mức độ tham nhũng cao và 100 là rất trong sạch). Điều này cho thấy, các cơ quan công quyền cần minh bạch hơn và các quan chức Nhà nước cần phải có trách nhiệm giải trình cao hơn.

“Chính phủ các nước cần lồng ghép các hành động phòng, chống tham nhũng (PCTN) vào các quy trình ra quyết định công. Cần ưu tiên chú trọng xây dựng những quy định chặt chẽ hơn cho hoạt động vận động hành lang và tài chính cho các hoạt động chính trị, minh bạch hơn trong chi tiêu công và các hợp đồng công. Đồng thời, yêu cầu các cơ quan công quyền phải có trách nhiệm giải trình cao hơn đối với người dân”, bà Huguette Labelle, Chủ tịch TI nhấn mạnh.

Cũng theo Chủ tịch TI, “sau 1 năm tập trung vào vấn đề tham nhũng, chúng tôi mong đợi Chính phủ các nước có lập trường cứng rắn hơn để chống lại sự lạm dụng quyền lực. Kết quả của CPI 2012 cho thấy, các nước tiếp tục phải trả giá đắt cho tham nhũng”.

Ở nhiều quốc gia, từ Trung Đông đến châu Á và châu Âu, người dân đòi hỏi các nhà lãnh đạo của mình phải chấm dứt tình trạng tham nhũng. Và, có thể thấy, vị trí của các quốc gia đó trong bảng xếp hạng không thay đổi hoặc thậm chí tồi tệ hơn.

Đan Mạch, Phần Lan và New Zealand dẫn đầu bảng xếp hạng CPI 2012 với 90 điểm mỗi nước, nhờ các hệ thống cho phép tiếp cận thông tin mạnh mẽ và các quy định điều chỉnh hành vi của công chức.

Afghanistan, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, Somalia một lần nữa đứng ở cuối bảng. Theo TI, ở các quốc gia này, việc thiếu trách nhiệm giải trình của đội ngũ lãnh đạo và thiếu các thiết chế công hiệu quả cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp mạnh hơn nữa để chống tham nhũng.

Các nước khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính, cũng là những nước có vị trí kém trong bảng xếp hạng CPI 2012. TI đã liên tục khuyến cáo châu Âu phải xử lý các rủi ro tham nhũng trong khu vực công và tăng cường nỗ lực chống tham nhũng của các thiết chế công nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính.

“Chúng tôi mong đợi Chính phủ các nước có lập trường cứng rắn hơn để chống lại sự lạm dụng quyền lực” - Chủ tịch TI Huguette Labelle.

“Tham nhũng là vấn đề được thế giới nói đến nhiều nhất”, ông Cobus de Swardt, Giám đốc Điều hành TI nói và nhấn mạnh thêm rằng: “Các nền kinh tế hàng đầu cần là những tấm gương trong việc xây dựng các thiết chế công hoàn toàn minh bạch và đội ngũ lãnh đạo có trách nhiệm giải trình. Đây là điều đặc biệt quan trọng bởi các thiết chế đó đóng vai trò thiết yếu trong việc ngăn ngừa tham nhũng phát triển trên phạm vi toàn cầu”.

Bất chấp các nỗ lực, Việt Nam vẫn tụt bậc

Năm nay, Việt Nam đứng vị trí thứ 123/176 quốc gia và vùng lãnh thổ, đạt 31/100 điểm. Việt Nam cũng nằm trong số 2/3 các quốc gia và vùng lãnh thổ trong bảng xếp hạng có điểm số dưới 50. (Năm 2011, Việt Nam đứng thứ 112/183 quốc gia và vùng lãnh thổ được đánh giá).

Trong khu vực Đông Nam Á, Singapore là nước thường xuyên đứng đầu về mức độ trong sạch. Năm nay, Singapore xếp thứ 5 trong danh sách, chỉ thua Đan Mạch, Phần Lan, New Zealand và Thụy Điển.

Với vị trí thứ 123, Việt Nam chỉ hơn 3 nước gần cuối bảng, bị xem là các quốc gia tham nhũng nhất thế giới, gồm Campuchia (hạng 157), Lào (hạng 160) và Myanmar (hạng 172). Còn thì, Việt Nam thua xa Brunei (hạng 46), Malaysia (hạng 54), Thái Lan (88). Thậm chí, Việt Nam còn thua cả Philippines (hạng 105) và Indonesia (hạng 118) - 2 nước thường bị mang tiếng là tham nhũng nhất khu vực. Ngay như Philippines, năm 2011 còn đứng dưới Việt Nam, với hạng 129, nhưng năm nay đã qua mặt Việt Nam 18 bậc.

Kết quả này cho thấy, Việt Nam đã tụt hàng chục bậc trong bảng xếp hạng. Và, tham nhũng trong khu vực công vẫn là vấn đề nghiêm trọng ở Việt Nam. Trong khi đó, các nỗ lực về PCTN ở Việt Nam chưa chứng tỏ được sự thành công.

Kết quả CPI 2012 cũng một lần nữa khẳng định lại những đánh giá của các nhà lãnh đạo Việt Nam, cảm nhận và trải nghiệm chung của người dân Việt Nam về tham nhũng. Nếu không có những hành động mạnh mẽ hơn để ngăn ngừa và trừng trị các hành vi tham nhũng, tham nhũng sẽ tác động tiêu cực đến sự phát triển của nền kinh tế, đồng thời làm xói mòn niềm tin của người dân vào hệ thống chính trị cũng như khả năng đẩy lùi tham nhũng của các nhà lãnh đạo Việt Nam.

Bảng xếp hạng khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Nguồn: TI

Trong một thông cáo phát đi, Tổ chức Hướng tới Minh bạch (TT) - Cơ quan Đầu mối Quốc gia của TI tại Việt Nam - hoan nghênh những nỗ lực và cam kết của Đảng Cộng sản, Quốc hội và Chính phủ Việt Nam trong việc đẩy mạnh đấu tranh PCTN. Việc thông qua Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 (Khóa XI) về xây dựng Đảng; thông qua Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật PCTN; cải cách mô hình Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTN là những hành động cho thấy quyết tâm chính trị của các nhà lãnh đạo Việt Nam. Tuy nhiên, cần phải cố gắng và hành động nhiều hơn nữa để cuộc đấu tranh này thu được những kết quả thiết thực và cụ thể, và để củng cố niềm tin của người dân vào các nỗ lực quốc gia về PCTN.

TT tin rằng, nâng cao minh bạch trong hoạt động của khu vực công cũng như trách nhiệm giải trình của các cơ quan công quyền và đội ngũ công chức ở cả cấp Trung ương và địa phương là những giải pháp then chốt. Bên cạnh đó, cần tiếp tục mở rộng quyền tiếp cận thông tin, tạo điều kiện khuyến khích sự tham gia tích cực của người dân, của báo chí và khu vực tư nhân trong PCTN cũng như tăng cường các biện pháp bảo vệ người tố cáo tham nhũng.

Được biết, năm nay, CPI 2012 được xây dựng theo phương pháp luận cải tiến của TI, với thang điểm từ 0 đến 100, trên cơ sở 13 nguồn dữ liệu khảo sát của các tổ chức độc lập và có uy tín trên thế giới.

Mục đích của việc cải tiến phương pháp luận của chỉ số CPI là để cho phép các nước trong bảng chỉ số so sánh được điểm số CPI của nước mình theo thời gian. Điều này cũng có nghĩa là, điểm số CPI 2012 sẽ không thể so sánh được với điểm số CPI 2011 và các năm trước đó. Việc so sánh điểm số giữa các năm chỉ có thể thực hiện được từ năm 2013. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội cho tất cả các nước, trong đó có Việt Nam, sử dụng CPI 2012 như 1 chỉ số tham chiếu cơ sở để đánh giá những tiến bộ đạt được trong PCTN từ năm 2013.

CPI không đưa ra một bức tranh đầy đủ về tình trạng tham nhũng ở 1 quốc gia/vùng lãnh thổ. Chỉ số này chỉ phản ánh cảm nhận về mức độ tham nhũng trong khu vực công ở các nước/vùng lãnh thổ, dựa trên quan điểm của các doanh nghiệp và chuyên gia trong nước/vùng lãnh thổ đó.

Để bổ sung cho chỉ số này và để phản ánh được những phương diện khác nhau của tham nhũng, TI đã tiến hành các nghiên cứu định lượng và định tính về tham nhũng, cả ở cấp độ quốc gia và quốc tế, thông qua Ban Thư ký Quốc tế và mạng lưới các Văn phòng Quốc gia của TI tại hơn 90 nước trên thế giới. Các nghiên cứu này cung cấp một bức tranh toàn diện về quy mô, phạm vi cũng như những biến đổi của tham nhũng trên thế giới. Các nghiên cứu cũng góp phần phát động và hỗ trợ các chương trình cải cách chính sách hiệu quả dựa trên những bằng chứng nghiên cứu.

Hiện nay, ngoài CPI, các nghiên cứu toàn cầu của TI còn bao gồm: Phong vũ biểu tham nhũng toàn cầu (GCB), Chỉ số đưa hối lộ (BPI), Báo cáo tham nhũng toàn cầu (GCR), Đánh giá hệ thống liêm chính quốc gia (NIS), Minh bạch trong báo cáo doanh nghiệp (TRAC).

Minh Tuấn - An Hà