Ngày 5/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với các cơ quan liên quan về đánh giá kết quả 1 năm triển khai Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Giảm truyền thụ một chiều, học thuộc, học đối phó, học chỉ để thi

Theo TTXVN, sau khi nghe báo cáo, các ý kiến trao đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu nhấn mạnh Nghị quyết 71 đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục “đổi mới căn bản, toàn diện”, mà phải tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện và tạo ra kết quả thực chất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phải tạo một cuộc đổi mới thực chất từ bên trong ngành Giáo dục. Ảnh: TTXVN

Về những nhiệm vụ trọng tâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phải chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế, chính sách sang tổ chức thực hiện, đưa nghị quyết vào cuộc sống và tạo ra kết quả cụ thể.

Những nhiệm vụ còn thiếu phải tiếp tục bổ sung; những điểm nghẽn mới phát sinh phải kịp thời tháo gỡ, nhưng trọng tâm từ nay phải chuyển sang thực thi.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý không nên tiếp tục sinh ra quá nhiều chương trình, đề án nếu không thật sự cần thiết; phải lựa chọn một số việc trọng tâm, trọng điểm có khả năng tạo chuyển biến lớn.

Ông đồng thời chỉ đạo tập trung bảo đảm các điều kiện thiết yếu cho giáo dục, trước hết phải thực hiện cho được mục tiêu “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”.

Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương phải có lộ trình cụ thể, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn để từng bước giải quyết căn bản những thiếu hụt về trường, lớp, giáo viên.

Mục tiêu chung là không để một học sinh nào bị hạn chế cơ hội học tập vì thiếu trường, thiếu lớp, thiếu thầy cô; không để chất lượng giáo dục và tương lai của một đứa trẻ phụ thuộc quá nhiều vào nơi em được sinh ra và lớn lên.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu phải tạo một cuộc đổi mới thực chất từ bên trong ngành Giáo dục.

Theo đó, ngành Giáo dục phải đáp lại sự quan tâm của Đảng, Nhà nước bằng một cuộc tự đổi mới sâu sắc, từ quản trị nhà trường, đội ngũ nhà giáo đến nội dung, phương pháp dạy và học, thi, kiểm tra, đánh giá.

Song song là phải giảm truyền thụ một chiều, học thuộc, học đối phó, học chỉ để thi; tăng tự học, thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề.

Mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải là điểm số, bằng cấp hay thứ hạng của nhà trường, mà là giáo dục được những con người như thế nào; phải thực hiện tốt hơn yêu cầu giáo dục toàn diện đức - trí - thể - mỹ; chú trọng đạo đức, nhân cách, sức khỏe thể chất và tinh thần, văn hóa, lịch sử, nghệ thuật.

Đồng thời, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ cần phát triển năng lực số, ngoại ngữ, STEM, tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng; tiếp tục đánh giá thực chất việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018; kịp thời rà soát, điều chỉnh những nội dung bộc lộ bất cập.

Ông cũng yêu cầu chấn chỉnh các sai phạm, tiêu cực trong giáo dục; phải thực hiện thực chất phương châm “thầy ra thầy, trò ra trò”; kiên quyết chấn chỉnh bệnh thành tích, gian lận trong học tập và thi cử, dạy thêm - học thêm biến tướng.

Hình thành hồ sơ số học tập suốt đời của mỗi công dân

Nhiệm vụ trọng tâm khác, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, giáo dục phải đi trước một bước để chuẩn bị nguồn nhân lực và nhân tài cho tương lai đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với các cơ quan liên quan về đánh giá kết quả 1 năm triển khai Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Ảnh: TTXVN

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cho rằng trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI), vai trò của người thầy không giảm đi, mà phải chuyển từ người chủ yếu truyền đạt kiến thức trở thành người dẫn dắt tư duy, truyền cảm hứng, phát hiện năng lực, giáo dục nhân cách và hướng dẫn người học sử dụng tri thức một cách có trách nhiệm.

Không để AI trở thành công cụ thay người học suy nghĩ; phải làm cho AI giúp người học sâu hơn, tư duy tốt hơn và sáng tạo nhiều hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước gợi mở tiến tới hình thành hồ sơ số học tập suốt đời của mỗi công dân; phải sớm số hóa đầy đủ văn bằng, chứng chỉ, kiên quyết chống bằng giả, chứng chỉ giả...

Dữ liệu giáo dục phải giúp Nhà nước “bắt mạch” chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực quốc gia, phục vụ phân luồng, hướng nghiệp, tuyển sinh, dự báo nhu cầu nhân lực và hoạch định chính sách trên cơ sở dữ liệu, thay vì chủ yếu dựa vào báo cáo.

Cán bộ quản lý giáo dục phải xuống cơ sở nhiều hơn, nghe giáo viên, học sinh, phụ huynh và doanh nghiệp nhiều hơn. Chính sách phải xuất phát từ thực tiễn, tháo gỡ vấn đề của thực tiễn và được kiểm nghiệm bằng kết quả thực tiễn.

Ngày 5/9, cả nước bước vào năm học 2026-2027 - năm học đầu tiên sau Đại hội 14, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị ngành Giáo dục coi đây không đơn thuần là bắt đầu một năm học mới, mà là một dấu mốc chuyển trạng thái trong thực hiện Nghị quyết 71: từ tạo nền tảng cho đổi mới sang tạo ra đổi mới thực chất.