(Thanh tra) - Đại biểu Quốc hội Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị cho biết cử tri rất quan tâm, lo lắng về áp lực tăng giá điện, đặc biệt là tác động của biểu giá theo thời gian sử dụng trong ngày (giờ cao điểm, thấp điểm).
Chiều 20/10, sau khi nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra ở hội trường, Quốc hội thảo luận tại tổ dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Một trong những nội dung sửa đổi quan trọng lần này là quy định về giá điện, giá dịch vụ về điện.
Dự thảo luật nêu lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng; làm rõ giá hợp đồng của một số loại hình nguồn điện; cơ chế giá khuyến khích năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện.
Theo quy định của dự thảo luật, “giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển thị trường điện cạnh tranh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý”.
Đáng chú ý, dự thảo luật sửa đổi quy định về giá điện, trong đó tạo cơ sở để áp dụng giá bán lẻ điện theo thời gian sử dụng đối với khách hàng sinh hoạt khi đáp ứng các điều kiện nhất định.
Phát biểu tại tổ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên đồng tình với mục tiêu khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, giảm phụ tải vào giờ cao điểm. Song bà Yên lưu ý “hết sức thận trọng” khi mở rộng sang hộ gia đình.
Bà phân tích giờ cao điểm buổi tối cũng chính là giờ sinh hoạt bình thường của phần lớn các gia đình: người lớn đi làm về, trẻ em đi học về, nấu cơm, tắm giặt, học tập, sử dụng điều hòa và các thiết bị thiết yếu.
“Một nhà máy có thể bố trí lại ca sản xuất, nhưng một gia đình rất khó chuyển bữa tối sang 11h đêm hoặc bảo trẻ nhỏ đợi hết giờ cao điểm mới học, mới tắm”, bà Yên nêu quan điểm.
Theo đại biểu, nếu thiết kế không kỹ, một chính sách nhằm khuyến khích thay đổi hành vi sử dụng điện lại có thể làm tăng chi phí đối với những người không có khả năng thay đổi hành vi đó.
Bà đề nghị quy định theo hướng chưa áp dụng đại trà ngay với tất cả hộ sinh hoạt. Việc áp dụng phải căn cứ vào nhóm khách hàng, mức độ tiêu thụ, khả năng dịch chuyển phụ tải, điều kiện công tơ và hạ tầng kỹ thuật; đồng thời phải có lộ trình và đánh giá đầy đủ tác động trước khi mở rộng.
“Tiết kiệm điện là trách nhiệm của người sử dụng, nhưng cơ chế giá cũng phải tính đến những nhu cầu sinh hoạt thiết yếu mà người dân khó có thể dịch chuyển được”, đại biểu Tạ Thị Yên nhấn mạnh.
Về giá hợp đồng mua bán điện, dự thảo đặt ra nguyên tắc bảo đảm thu hồi các chi phí hợp lý, hợp lệ và mức lợi nhuận hợp lý. Đại biểu ủng hộ mục tiêu này, bởi ngành điện cần một lượng vốn đầu tư rất lớn và phải tạo được điều kiện để thu hút nhà đầu tư.
“Nhưng điện cũng là đầu vào của nền kinh tế và là chi phí thiết yếu của từng gia đình”, Phó Chủ nhiệm Tạ Thị Yên đề nghị làm rõ thêm nguyên tắc: chi phí nào được tính vào giá, rủi ro nào nhà đầu tư phải tự chịu và rủi ro nào được phép phân bổ vào giá điện.
Theo bà Yên, chi phí được tính vào giá phải là chi phí cần thiết, hợp lý, hợp lệ và có cơ chế kiểm tra. Những chi phí phát sinh do quyết định đầu tư không hợp lý, quản trị kém hoặc lỗi chủ quan của doanh nghiệp thì không nên mặc nhiên chuyển sang người mua điện.
“Nhà nước cần tạo điều kiện để doanh nghiệp có lợi nhuận hợp lý, nhưng không nên để mọi rủi ro trong đầu tư, quản trị cuối cùng đều chuyển sang người mua điện”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị cho biết cử tri rất quan tâm, lo lắng về áp lực tăng giá điện, đặc biệt là tác động của biểu giá theo thời gian sử dụng trong ngày (giờ cao điểm, thấp điểm) đối với sinh hoạt và sản xuất nhỏ.
Vì vậy, theo ông Khiêm, việc áp dụng cơ cấu biểu giá điện theo thời gian trong ngày cho khách hàng sinh hoạt chỉ nên thực hiện thí điểm; đồng thời cần đánh giá tác động kỹ lưỡng đối với các hộ gia đình thu nhập thấp, đi kèm với giải pháp hỗ trợ chuyển đổi thiết bị tiết kiệm điện.
Ông Khiêm cũng bày tỏ đồng ý khi thời điểm giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, Nhà nước cần có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý.
Tuy nhiên, các khoản chi phí này phải được minh bạch hóa qua kiểm toán, công khai trước Quốc hội và Nhân dân, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng “lỗ chồng lỗ” rồi dồn gánh nặng lên vai người tiêu dùng qua những đợt tăng giá đột ngột.
“Chính sách hỗ trợ tiền điện trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và đồng bào vùng sâu, vùng xa phải được triển khai một cách thực chất bằng nguồn ngân sách, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau”, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị góp ý.
Chung mối quan tâm, đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm (Đà Nẵng) nhấn mạnh quá trình cải cách, nhất là việc điều chỉnh cơ cấu giá và lộ trình xóa bỏ bù chéo, cần gắn với chính sách an sinh xã hội.
“Vấn đề cần quan tâm không chỉ là giá điện được xác định theo cơ chế nào, mà sau khi cơ chế giá thay đổi, người dân có đủ khả năng chi trả cho nhu cầu điện thiết yếu hay không. Nếu chính sách hỗ trợ chưa đầy đủ hoặc triển khai không kịp thời, gánh nặng chi phí có thể dồn lên những hộ vốn đã khó khăn”, ông Nghiêm nêu quan điểm.
