Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực là một trong các dự án luật thuộc nhóm lĩnh vực khoa học, công nghệ, môi trường, được cho ý kiến tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, chiều 28/9. Một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm là giá điện.

Mọi thay đổi trong cơ chế giá điện cần được xem xét thận trọng

Nhấn mạnh điện là đầu vào thiết yếu của nền kinh tế, đồng thời gắn với sinh hoạt hằng ngày của từng gia đình, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cho rằng cần có cơ chế đủ sức huy động đầu tư phát triển nguồn điện, lưới điện, bảo đảm cung cấp điện ổn định và an ninh năng lượng quốc gia.

Vì thế, theo bà Nga, mọi thay đổi trong cơ chế giá điện cần được xem xét hết sức thận trọng dưới góc độ quyền lợi của người sử dụng điện.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng). Ảnh: quochoi.vn

Liên quan nguyên tắc hình thành giá điện và kiểm soát tác động của các cơ chế giá mới, dự thảo luật đặt ra nguyên tắc giá hợp đồng mua bán điện bảo đảm thu hồi chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành, nhiên liệu, các chi phí hợp lý, hợp lệ khác và mức lợi nhuận hợp lý.

Dự thảo cũng mở rộng cơ sở áp dụng những thành phần giá, dịch vụ và cơ chế khuyến khích phù hợp với các loại hình nguồn điện, hệ thống lưu trữ điện.

Cho rằng định hướng này có cơ sở, bà Nga cho rằng nếu không có khả năng thu hồi vốn và mức lợi nhuận hợp lý, rất khó thu hút nguồn lực đầu tư dài hạn cho ngành điện.

Tuy nhiên, theo đại biểu, vấn đề Quốc hội cần quan tâm là chi phí nào được coi là hợp lý để thu hồi, rủi ro nào do nhà đầu tư chịu trách nhiệm, và trong trường hợp nào chi phí được chuyển vào giá điện mà người dân, doanh nghiệp phải trả?

“Không thể đánh đồng mọi khoản chi thực tế của một dự án với chi phí hợp lý mà xã hội phải gánh chịu. Nếu một khoản đầu tư thiếu hiệu quả, chậm tiến độ hoặc không phát huy được công suất như dự kiến, cần có nguyên tắc phân định trách nhiệm rõ ràng”, bà Nga nêu quan điểm.

Đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát để thể hiện rõ ở cấp luật nguyên tắc kiểm soát chi phí, công khai và phân bổ rủi ro một cách hợp lý giữa các chủ thể.

Áp giá điện theo giờ cần bảo đảm điều kiện đo đếm chính xác

Điều 50 trong dự thảo luật cũng đề cập lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường cho khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, cũng như lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Ảnh: quochoi.vn

Theo đại biểu Nga, đây là những định hướng có thể góp phần sử dụng điện hiệu quả và phản ánh đúng hơn chi phí cung cấp điện.

Nhưng bà nhìn nhận tác động của chính sách này không giống nhau với mọi hộ gia đình, bởi có những hộ có thể chủ động chuyển thời gian sử dụng điện, cũng có những hộ không có khả năng đó vì điều kiện làm việc, sinh hoạt hoặc nhu cầu chăm sóc người bệnh.

Vì vậy, đại biểu Hải Phòng đề nghị đánh giá tác động tổng hợp của các cơ chế giá dự kiến, thay vì chỉ xem xét từng cơ chế riêng biệt.

“Khi quy định chi tiết lộ trình áp dụng giá điện theo giờ, Chính phủ cần bảo đảm điều kiện đo đếm chính xác, khả năng để người sử dụng điện kiểm tra số liệu và hóa đơn, việc thông tin đầy đủ trước khi áp dụng, cũng như phương án đối với nhóm hộ dễ bị ảnh hưởng. Tương tự, lộ trình xóa bỏ bù chéo cần đi cùng đánh giá rõ nhóm nào chịu tác động tăng chi phí và giải pháp an sinh phù hợp”, đại biểu Nga nhấn mạnh.

Theo đại biểu, giá điện hợp lý không đồng nghĩa với giá điện thấp bằng mọi cách, bởi thiếu nguồn lực đầu tư cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến an ninh cung cấp điện. Nhưng giá điện hợp lý cũng không thể là cơ chế chuyển mọi rủi ro và chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện.

Ủng hộ việc thực hiện các chính sách phát triển điện lực, nhưng đại biểu Nguyễn Bích Ngọc (Phú Thọ) cho rằng các chính sách của Nhà nước được quy định trong dự thảo Luật còn chung chung “có cơ chế”, như vậy rất khó thực hiện.

Theo bà Ngọc, các quy định trong dự thảo luật chưa làm rõ cơ chế gì để có thể thực hiện huy động các nguồn điện, cũng chưa xác định cụ thể nhà đầu tư sẽ được hưởng cơ chế gì, điều kiện hưởng, cơ quan thực hiện và vấn đề xử lý rủi ro.

“Mỗi nội dung điều khoản nên có quy định đối tượng áp dụng, hình thức hỗ trợ, điều kiện, cơ chế chuyển tiếp. Có như vậy các quy định khi ban hành sẽ dễ thực hiện, đảm bảo đúng mục tiêu của việc sửa đổi Luật, giúp cho các chính sách của Nhà nước thực sự đi vào cuộc sống”, đại biểu tỉnh Phú Thọ nêu quan điểm.

Về dự án, công trình điện lực cấp bách, đại biểu góp ý nên quy định chặt chẽ tiêu chí xác định dự án cấp bách, điều điện lựa chọn, trách nhiệm kiểm soát để thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước.