Sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Một trong những nội dung mới được Chính phủ đề xuất là cơ chế giá điện.

Dần xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng

Về thị trường điện, dự thảo luật bổ sung quy định đối tượng mua bán điện trên thị trường điện cạnh tranh có nghĩa vụ chuyển đổi hợp đồng mua bán điện phù hợp với cấp độ phát triển và thiết kế thị trường điện cạnh tranh theo quy định của Chính phủ.

Dự thảo luật đồng thời bổ sung quy định về “can thiệp thị trường điện” và thẩm quyền của Thủ tướng quy định “thiết kế” thị trường điện cạnh tranh các cấp độ.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn trình bày tờ trình của Chính phủ. Ảnh: quochoi.vn

Một vấn đề mới nữa, dự thảo luật sửa đổi các quy định về mua bán điện trực tiếp giữa khách hàng sử dụng điện lớn và đơn vị phát điện theo hướng mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp (là đơn vị bán lẻ điện và giao Chính phủ quy định quy mô, điều kiện cụ thể).

Chính phủ đồng thời đề xuất bổ sung quy định các trường hợp ngừng, giảm mức cung cấp điện; làm rõ thời điểm bên bán điện có quyền ngừng cấp điện trong trường hợp bên mua điện không trả tiền điện theo thỏa thuận tại hợp đồng.

Dự thảo luật cũng sửa đổi, làm rõ các trường hợp ngừng, giảm mức cung cấp điện theo kế hoạch của bên bán điện, bên mua điện và tổ chức, cá nhân liên quan và giao Chính phủ quy định chi tiết về trình tự ngừng, giảm mức cung cấp điện, phương pháp xác định cũng như mức chi phí ngừng, cấp điện trở lại.

Về cơ chế giá điện, dự thảo bổ sung quy định về việc áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Bộ trưởng Bộ Công Thương dự kiến được bổ sung thẩm quyền phê duyệt khung giá bán buôn điện; bổ sung điều khoản chuyển tiếp về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện cho khách hàng cơ sở lưu trú du lịch.

Cùng với đó, dự thảo bám sát hơn định hướng xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng tại Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị theo hướng xây dựng “lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện”.

Làm rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ

Nêu quan điểm cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải. Ảnh: quochoi.vn

Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, cách quy định như dự thảo về giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ” chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể được hiểu là Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ thể hiện rõ nội dung “giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường”, đặc biệt, không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.

Đối với quy định khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách Nhà nước.

Việc xóa bỏ bù chéo, theo Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cần rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình; tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực công khai, minh bạch.

Đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc để xác định đầy đủ, công bằng các chi phí sử dụng lưới điện, điều độ, dự phòng và dịch vụ hệ thống mà các chủ thể tham gia phải chi trả, không chuyển chi phí từ nhóm khách hàng tham gia DPPA sang các khách hàng còn lại.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng lưu ý quy định chuyển tiếp cần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp và tính ổn định của các quan hệ đã được xác lập; không yêu cầu thực hiện lại thủ tục đã hoàn thành hợp pháp nhưng cũng không lợi dụng chính sách để tạo thêm ưu đãi, miễn trừ hoặc hợp thức hóa sai phạm; đồng thời xác định trách nhiệm hậu kiểm đối với các dự án chuyển tiếp.