(Thanh tra) - Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Vũ, khi người bệnh được biết trước chi phí phải tự trả và được bảo đảm quyền lợi, kẽ hở lạm thu sẽ thu hẹp từ gốc, chính sách bảo hiểm y tế thực sự minh bạch với người bệnh.
Chiều 9/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.
Góp ý cụ thể vào Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Bảo hiểm y tế, đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) đề nghị bổ sung quyền được biết trước chi phí phải tự trả (Điều 12 Luật Khám bệnh, chữa bệnh).
Theo đại biểu Nguyễn Khánh Vũ, luật hiện hành quy định người bệnh có bảo hiểm y tế phải tự trả chi phí ngoài phạm vi được hưởng, nhưng chưa cho họ quyền được biết trước các khoản đó.
“Người bệnh mới được thông tin về giá dịch vụ, còn quyền được giải thích các khoản chi trả chỉ phát sinh khi có yêu cầu. Trong khi đó, mức hưởng khác nhau từ 80% đến 100%, lại tùy nơi khám và tỷ lệ thanh toán của một số thuốc, dịch vụ, nên người bệnh không thể tự tính phần mình phải trả”, ông Vũ nói.
Đại biểu nêu thực tiễn có trường hợp người bệnh được chỉ định 8 loại thuốc thì 7 loại không thuộc danh mục bảo hiểm y tế, phải tự đi mua; có tình trạng người bệnh tự mua cả thuốc, vật tư thuộc phạm vi quỹ chi trả, người đủ điều kiện miễn cùng chi trả chưa được hưởng, cơ quan bảo hiểm xã hội phải yêu cầu khắc phục.
Bên cạnh đó, có trường hợp khám đúng thủ tục vẫn phải nộp thêm ngoài phần cùng chi trả, Bộ Y tế phải chấn chỉnh.
“Không được thông báo trước, người bệnh không biết khoản nào đúng, khoản nào sai; khoảng trống pháp lý vì thế trở thành kẽ hở cho lạm thu”, theo đại biểu Vũ.
Một vấn đề khác đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cho biết không ít thầy thuốc trăn trở khi biết có thuốc hiệu quả hơn nhưng chưa thuộc danh mục, “kê thì người bệnh phải tự trả, không kê thì kết quả điều trị chưa như mong muốn”.
Theo Điều 21 Luật Bảo hiểm y tế, quỹ chỉ thanh toán thuốc trong danh mục, nên khi được chỉ định thuốc ngoài danh mục, người bệnh phải tự trả toàn bộ, kể cả phần quỹ lẽ ra đã chi cho thuốc cùng chỉ định trong danh mục. “Dự thảo luật sửa đổi Điều 22 nhưng chưa xử lý trường hợp này”, ông Vũ nói.
Vì thế về quyền lợi khi được chỉ định thuốc ngoài danh mục (khoản 6 Điều 22 Luật Bảo hiểm y tế), đại biểu Vũ đề nghị bổ sung: Trường hợp người bệnh được chỉ định thuốc ngoài danh mục khi danh mục có thuốc cùng chỉ định, để Chính phủ quy định quỹ thanh toán theo mức của thuốc trong danh mục, người bệnh chi trả phần chênh lệch. Như vậy, quỹ không chi vượt phần người bệnh vốn được hưởng, người bệnh được dùng thuốc tốt hơn mà không mất quyền lợi.
“Khi người bệnh được biết trước và được bảo đảm quyền lợi, kẽ hở lạm thu sẽ được thu hẹp từ gốc, chính sách bảo hiểm y tế thực sự minh bạch với người bệnh”, ông Vũ nêu quan điểm.
Đại biểu Quốc hội Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) cũng đề nghị quy định rõ trong dự thảo luật “người bệnh chọn dịch vụ theo yêu cầu vẫn được quỹ thanh toán theo phạm vi được hưởng, mức hưởng và điều kiện thanh toán của pháp luật về bảo hiểm y tế”.
Theo đại biểu Anh Thư, trước khi người bệnh lựa chọn, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải thông tin rõ phần quỹ dự kiến thanh toán và phần người bệnh dự kiến phải trả. Khi thanh toán, hai khoản này phải được thể hiện công khai trên bảng kê để người bệnh theo dõi.
Liên quan đến quyền được điều trị phù hợp, bà Thư đề nghị quan tâm thêm đến khả năng tiếp cận thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
“Chỉ định phải căn cứ vào tình trạng bệnh lý, hiệu quả điều trị và mức độ an toàn của thuốc. Khi rà soát danh mục thuốc bảo hiểm y tế, cần ưu tiên xem xét thuốc thế hệ mới đã chứng minh mang lại lợi ích rõ rệt cho người bệnh như kéo dài thời gian sống, giảm biến chứng hoặc giảm tác dụng phụ nghiêm trọng”, đại biểu Quốc hội đoàn Quảng Ngãi góp ý.
Khi thuốc bác sĩ chỉ định thuộc phạm vi hưởng nhưng bệnh viện đang thiếu, đại biểu nhấn mạnh bệnh viện phải giải thích và chủ động tìm phương án bảo đảm điều trị.
“Nếu người bệnh phải tự mua và đủ điều kiện thanh toán trực tiếp, bệnh viện phải cấp xác nhận thiếu thuốc và hướng dẫn nộp hồ sơ kèm hóa đơn cho cơ sở bảo hiểm xã hội. Cơ sở bảo hiểm xã hội thanh toán trực tiếp cho người bệnh căn cứ vào số lượng, đơn giá trên hóa đơn, giới hạn đơn giá thanh toán và mức hưởng theo quy định”, theo góp ý của đại biểu Anh Thư.
Với thuốc ngoài phạm vi được hưởng, đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị bệnh viện phải giải thích lý do chỉ định và chi phí người bệnh phải tự trả vì người bệnh cần biết những thông tin này trước khi quyết định sử dụng.
Chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận ở hội trường dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc.
Nhắc lại đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21 tuổi, đại biểu Quốc hội Nguyễn Hải Long (Đà Nẵng) dẫn báo cáo của Bộ Y tế cho biết nếu giữ mốc 18 tuổi thì mỗi năm vẫn có thêm một lớp thanh niên bước qua ngưỡng hợp pháp và “trở thành đối tượng mà ngành công nghiệp thuốc lá có thể khai thác lâu dài”.
Báo cáo cũng nêu con số mỗi năm 100.000 người tử vong vì khói thuốc hay cứ 1.000 người dân Việt Nam thì có 1 người chết vì khói thuốc.
Nhắc đến bài học quốc tế, đại biểu Long cho biết ở New Zealand, 70% người 18-24 tuổi ủng hộ cấm theo thế hệ; ở Úc, 64% thanh thiếu niên thuộc diện bị cấm cũng ủng hộ.
“Nếu là doanh nghiệp thuốc lá, thì Công ước khung mà Việt Nam là thành viên từ năm 2005 đã yêu cầu bảo vệ chính sách y tế trước lợi ích thương mại của ngành này. Còn những người chịu ảnh hưởng nặng nhất, hơn 100 nghìn người mỗi năm, thì không còn để hỏi ý kiến nữa”, ông Long nói.
Ông đề cập số liệu điều tra năm 2021 được dẫn trong báo cáo của Bộ Y tế, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới 15-19 tuổi là 5,46%; đến 20-24 tuổi đã là 32,6% - gấp gần 6 lần.
“Lứa tuổi 18 đến 21, lúc các em rời gia đình, có tiền riêng, sống giữa nhóm bạn mới, lại là lứa tuổi chưa được bảo vệ. Và ai chưa hút đến 21 tuổi thì phần lớn sẽ không hút suốt đời”, ông Long nói.
Nêu nhiều căn cứ khoa học, đại biểu cho biết đến nay, ít nhất 15 nước đã áp dụng mốc 21 tuổi.
Trong khi đó, ông Long nói nếu theo mô hình của Bộ Y tế, mỗi năm giữ mốc 18 tuổi, nước ta có thêm khoảng 190.000 nam thanh niên trở thành người hút thuốc.
“Nghĩa là mỗi năm chờ nghiên cứu thêm, lại có gần 200.000 thanh niên bước vào nghiện và hàng chục nghìn người trong số đó sẽ chết sớm”, ông Long nhấn mạnh, đồng thời tiếp tục đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá lên 21 tuổi theo lộ trình 19, 20, 21 tuổi, mỗi mốc có hiệu lực từ ngày 1/1 hằng năm, bắt đầu từ năm 2028, để người đang được mua hợp pháp không bị mất quyền.
“Tôi biết, đề nghị này sẽ khiến các hãng thuốc lá ghét tôi. Làm đại biểu, ai cũng mong được nhiều người quý mến. Nhưng lần đầu tiên, tôi mong Quốc hội quyết định để tôi bị thật nhiều hãng thuốc lá ghét, vì họ ghét tôi bao nhiêu thì các bậc cha mẹ bớt đi bấy nhiêu nỗi bất lực, và thanh niên của chúng ta bớt đi bấy nhiêu cơn nghiện suốt đời”, đại biểu Long chia sẻ.
