(Thanh tra) - Nhận định thuốc lá vừa dễ nghiện, vừa dễ mua, đại biểu Quốc hội đề xuất nâng độ tuổi được mua, sử dụng thuốc lá lên 21 tuổi. “Chỉ ba năm trong luật nhưng bảo vệ sức khỏe nhiều thế hệ người Việt Nam”, ông Nguyễn Hải Long nhấn mạnh.
Sáng 21/10, Quốc hội thảo luận tại tổ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Dự thảo luật cấm hoàn toàn việc trưng bày sản phẩm, bao bì, hình ảnh và tên nhãn hiệu thuốc lá tại điểm bán, thay vì cho phép mỗi trưng bày nhãn hiệu, bao bì như luật hiện hành.
Cùng với đó, Chính phủ đề xuất chuyển một số địa điểm như khách sạn, quán bar, karaoke, vũ trường, nhà hàng từ mô hình có khu vực hút thuốc riêng sang cấm hút thuốc hoàn toàn.
Tàu thủy, tàu hỏa vào nhóm phương tiện giao thông công cộng cũng dự kiến bị cấm hút thuốc lá hoàn toàn.
Đồng tình với việc mở rộng các khu vực không khói thuốc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý cần có lộ trình rõ ràng, giai đoạn chuyển tiếp hợp lý và hỗ trợ doanh nghiệp điều chỉnh hoạt động, bảo đảm thực thi đồng bộ.
Chủ tịch Quốc hội đồng thời đề nghị tăng cường thực hiện quy định cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi; kiểm soát việc mua bán qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số; sử dụng phương tiện kỹ thuật, nghiệp vụ để phát hiện và xử lý vi phạm.
Nhấn mạnh không nên chỉ nhìn vào lợi ích kinh tế hay số thu ngân sách, theo Chủ tịch Quốc hội, nếu các quy định góp phần phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật thì lợi ích xã hội mang lại sẽ rất lớn.
Dự thảo luật quy định cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá có quyền từ chối không bán nếu khách hàng không chứng minh được đủ tuổi mua thuốc lá. Cùng với đó, dự thảo Điều 9 quy định cấm bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.
Tán thành việc dự thảo luật tăng trách nhiệm của người bán, yêu cầu kiểm tra căn cước, VNeID, cấm bán thuốc lá trên nền tảng số, cấm trưng bày sản phẩm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Hải Long (TP Đà Nẵng) cho rằng đây là những bước tiến so với luật hiện hành.
Tuy nhiên, theo đại biểu Long, các biện pháp này mời dừng ở mốc 18 tuổi mà chưa bảo vệ được lứa tuổi dễ bắt đầu hút thuốc nhất, trong khi “thuốc lá vừa dễ nghiện, vừa dễ mua”.
“Nếu đặt ba chất gây nghiện quen thuộc cạnh nhau, chúng ta thấy rõ điều này. Rượu, bia dễ mua nhưng khó nghiện hơn. Ma túy gây nghiện mạnh nhưng khó mua, vì pháp luật cấm tuyệt đối và xử lý hình sự, riêng thuốc lá thì vừa dễ nghiện, vừa dễ mua”, ông Long phân tích.
Nêu hàng loạt con số và dẫn chứng để cho thấy tác động tiêu cực của thuốc lá, ông Long đề nghị nâng độ tuổi được mua, sử dụng thuốc lá lên 21 tuổi.
“Chỉ ba năm trong luật nhưng bảo vệ sức khỏe nhiều thế hệ người Việt Nam”, đại biểu Quốc hội Nguyễn Hải Long nhấn mạnh.
Đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TPHCM) chỉ ra sự mâu thuẫn trong các chiến dịch vận động của các tập đoàn thuốc lá hiện nay.
Theo ông, dù các tập đoàn này luôn tuyên truyền rằng sản phẩm của họ “giảm tác hại, hút không sao và không nhắm đến trẻ em”, nhưng thực tế quan sát lại cho thấy điều ngược lại.
Khắc họa hình ảnh thực tế của thuốc lá thế hệ mới, đại biểu miêu tả “lần nào đứng gần, tôi cũng thấy rất thơm, điếu thuốc nhỏ, dễ giấu, rất là kín đáo. Cách hút của các bạn rất sành điệu, đặc biệt nhắm đến các bạn trẻ”.
Cho rằng không bên cổ xúy lối sống này, đại biểu Nhân cho rằng bên cạnh đấu tranh bảo vệ người dân trước tác hại của thuốc lá truyền thống, cần cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới (thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha...).
“Đề nghị giữ danh mục cấm ngay trong luật này. Chúng ta phải cương quyết như trước đây chúng ta “cấm đốt pháo” và kiên quyết “bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm”, ông Nhân góp ý.
Vấn đề khác, đại biểu đoàn TPHCM bày tỏ lo ngại “khoảng trống ở tuổi 18”. Dẫn chứng số liệu từ Bộ Y tế, ông Nhân phân tích tỷ lệ nam giới từ 15 đến 19 tuổi hút thuốc là 5,46%, nhưng khi bước sang độ tuổi 20 đến 24, con số này nhảy vọt lên 32,6% – tức là tăng gần gấp 6 lần.
Từ con số biết nói này, ông nhận định “cứ mỗi bạn đến sinh nhật tuổi 18 là nhà sản xuất có thêm một khách hàng hợp pháp”.
Đại biểu cũng cho hay phương án nói không bán thuốc lá cho người sinh từ 1/1/2010 đã được Bộ Y tế đánh giá tác động và có thể ngăn 6,55 triệu nam giới nghiện thuốc. Tuy nhiên, dự thảo không có nội dung này.
“Tôi đề nghị bổ sung vào dự thảo quy định nghiêm cấm bán, cung cấp, mua hộ thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi hoặc người sinh từ 1/1/2010 trở đi. Luật chỉ điều chỉnh bên bán, không phạt người dùng, kèm hỗ trợ cai nghiện. Nếu chưa đủ điều kiện, ít nhất giao cho Chính phủ áp dụng, nhưng không muộn hơn năm 2030 và công khai báo cáo đánh giá tác động trước phiên thảo luận tại hội trường”, ông Phạm Trọng Nhân nói.
