Sáng 28/9, Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất của khóa XVI thảo luận về nhóm dự án luật thuộc lĩnh vực an ninh, trong đó có Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử.

Đề nghị rà soát kỹ tính khả thi mức phạt tiền vi phạm định danh điện tử

Góp ý dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị) cho biết dự thảo quy định giao dịch điện tử trên các nền tảng số phục vụ hoạt động thuộc lĩnh vực giáo dục, bình dân học vụ số, chứng khoán, viễn thông, ngân hàng, thương mại điện tử…

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị). Ảnh: quochoi.vn

Bà đề nghị rà soát lại vì phạm vi quy định rất rộng và bao quát nhiều lĩnh vực có tính chất, mức độ rủi ro khác nhau. Theo bà, việc quy định như trên có thể dẫn đến chi phí tuân thủ lớn cho doanh nghiệp, phát sinh khó khăn trong tích hợp hệ thống.

Một vấn đề khác, dự thảo quy định tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc cung cấp dịch vụ của mình; trường hợp để xảy ra vi phạm do lỗi của mình thì có trách nhiệm bồi thường thiệt hại và tùy theo mức độ vi phạm thì bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị xử lý hình sự.

Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính đến 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Với địa bàn thuộc các thành phố, khu kinh tế đặc biệt, dự thảo quy định mức phạt tiền có thể cao hơn, nhưng tối đa không quá 2 lần mức phạt chung áp dụng đối với cùng hành vi vi phạm.

Bà Tâm cho rằng cần rà soát và đánh giá kỹ cả về căn cứ pháp lý và tính tương xứng, tính khả thi. Theo bà, không quy định cụ thể mức phạt tối đa ngay trong luật mà giao cho Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm.

Trong khi đó, đại biểu Sùng A Lềnh (Lào Cai) quan tâm quy định về trách nhiệm pháp lý khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xác thực sinh trắc học.

Dự thảo Luật quy định tổ chức, cá nhân sử dụng kết quả định danh và xác thực từ hệ thống trí tuệ nhân tạo chịu trách nhiệm cuối cùng về quyết định của mình trên cơ sở kết quả đó.

Song theo đại biểu Sùng A Lềnh, cần nghiên cứu và làm rõ tổ chức cung cấp dịch vụ định danh, xác thực AI phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại nếu lỗi xác thực sai xuất phát từ lỗ hổng kỹ thuật hoặc sự cố hệ thống AI của đơn vị cung cấp, trừ trường hợp do lỗi cố ý hoặc gian lận thuộc về người sử dụng.

Một sự cố làm lộ dữ liệu có thể gây hậu quả rất lớn

Liên quan Luật An ninh dữ liệu, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng) đánh giá khi dữ liệu ngày càng gắn với hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và đời sống của người dân, một sự cố làm lộ, làm sai lệch hoặc làm gián đoạn dữ liệu có thể gây hậu quả rất lớn.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng). Ảnh: quochoi.vn

Bảo đảm an ninh dữ liệu vì thế là điều kiện để bảo vệ lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời tạo niềm tin cho chuyển đổi số và phát triển kinh tế dữ liệu.

Đại biểu ghi nhận dự thảo đã thể hiện rõ nỗ lực tháo gỡ vấn đề, trong đó sắp xếp thủ tục thành hai nhóm, giao Bộ Công an làm đầu mối tiếp nhận và yêu cầu sử dụng lại thông tin, hồ sơ, kết quả đã có.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý hai nhóm thủ tục không có nghĩa chỉ phát sinh hai thủ tục.

Theo bà, vấn đề nằm ở chỗ không phải gọi tên các thủ tục thành mấy nhóm, mà là: một cơ quan, bệnh viện, trường đại học hoặc doanh nghiệp, để đưa một hệ thống dữ liệu vào hoạt động, thực tế phải nộp dữ liệu bao nhiêu lần, chờ bao nhiêu quyết định và chịu tổng chi phí bao nhiêu.

Từ đó, đại biểu góp ý lập danh mục đầy đủ từng thủ tục cụ thể dự kiến phát sinh từ dự thảo luật và nghị định. Đồng thời, thể hiện ngay trong luật nguyên tắc có tính ràng buộc: không yêu cầu tổ chức, cá nhân lặp lại việc thẩm định, chứng nhận hoặc cung cấp thông tin đối với cùng một đối tượng, cùng một nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận.

Đại biểu cũng đề nghị cần quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, tránh để người thực hiện phải tự đi chứng minh rằng mình đã hoàn thành nghĩa vụ ở một thủ tục khác.

“Đây không chỉ là câu chuyện cải cách thủ tục hành chính. Một đạo luật về an ninh dữ liệu chỉ phát huy hiệu quả khi cơ quan quản lý tập trung được nguồn lực vào những rủi ro thật sự nghiêm trọng, còn cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp hiểu rõ mình phải làm gì, làm với ai và kết quả đã được công nhận đến đâu”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu quan điểm.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn). Ảnh: quochoi.vn

Về bảo vệ quyền và lợi ích của người dùng khi xảy ra sự cố an ninh dữ liệu, dự thảo quy định tương đối cụ thể về báo cáo, xử lý, điều tra và phục hồi dữ liệu sau sự cố.

Tuy nhiên, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) đề nghị rà soát thêm: khi sự cố an ninh dữ liệu trực tiếp ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của cá nhân thì người bị ảnh hưởng được thông tin thế nào để chủ động bảo vệ quyền lợi của mình.

Ông Ân đề nghị nghiên cứu hoặc giao Chính phủ quy định phù hợp về nội dung, phương thức thông tin cho người bị ảnh hưởng, bảo đảm họ biết được nguy cơ liên quan trực tiếp đến dữ liệu của mình, biện pháp cần thực hiện để tự bảo vệ và nhận sự hỗ trợ khi cần thiết.