Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp chiều 24/9.

Cần thêm chế tài xử phạt bổ sung mang tính răn đe cao

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết dự thảo Luật gồm 76 điều, 9 chương, quy định về các nội dung cơ bản như an toàn thực phẩm; quyền, nghĩa vụ của cơ sở kinh doanh thực phẩm; điều kiện đối với thực phẩm và cơ sở kinh doanh thực phẩm; các biện pháp quản lý an toàn thực phẩm; hệ thống thông tin, truy xuất nguồn gốc...

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên. Ảnh: quochoi.vn

Trong đó, dự thảo luật bổ sung quy định hậu kiểm, kiểm soát nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối với thực phẩm sau khi công bố thực phẩm; quy định rõ các trường hợp thực phẩm không bảo đảm an toàn phải thu hồi và biện pháp xử lý phù hợp.

Dự thảo luật cũng quy định tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường và khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.

Chính phủ đề xuất mức phạt tiền tối đa vi phạm hành chính với cá nhân là 1,5 tỷ đồng và 3 tỷ đồng với tổ chức.

Về phân cấp, phân quyền, dự thảo Luật đã cụ thể hóa nguyên tắc phân cấp, phân quyền thống nhất một đầu mối, quy định Chính phủ thống nhất quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm.

Theo dự thảo, cơ quan quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm Trung ương là cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm.

Dự thảo luật giao Chính phủ quy định thẩm quyền cấp, gia hạn, thu hồi bản công bố sản phẩm và Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo hướng đẩy mạnh phân cấp tối đa cho cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện.

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành dự luật.

Thường trực Ủy ban ghi nhận bước tiến đáng kể khi thể chế hóa nguyên tắc hậu kiểm dựa trên phân tích nguy cơ và lịch sử tuân thủ.

Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, cần làm rõ quy định “hậu kiểm hồ sơ sản phẩm sau công bố” có thực chất là tiền kiểm hay không, bởi việc soi xét hồ sơ không mang lại giá trị bảo đảm an toàn thực phẩm mà vô hình trung tái lập cơ chế thẩm định ngầm.

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý, việc cho phép đoàn kiểm tra niêm phong, tạm dừng bán, tạm dừng quảng cáo khi chưa có bằng chứng rõ ràng sẽ gây đình trệ chuỗi cung ứng và tổn hại uy tín doanh nghiệp.

Trong khi đó, dự thảo luật chưa quy định trách nhiệm bồi thường của cơ quan nhà nước và quyền yêu cầu kiểm nghiệm kiểm chứng độc lập.

Về xử phạt, bên cạnh mức phạt tiền, Thường trực Ủy ban đề xuất bổ sung chế tài xử phạt bổ sung mang tính răn đe cao như rút giấy phép hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với trường hợp cố tình vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng.

Sửa luật, thực phẩm đến tay người dân có an toàn không?

Cho ý kiến, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản trị an toàn thực phẩm.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trọng tâm của lần sửa đổi này không chỉ là bổ sung điều kiện, giấy phép hay thủ tục mà cần chuyển từ quản lý phân tán sang xác định rõ đầu mối và trách nhiệm; từ phương thức nặng về tiền kiểm sang quản lý theo nguy cơ, tăng cường hậu kiểm; từ quản lý chủ yếu dựa trên hồ sơ sang quản trị bằng dữ liệu, tri thức và trách nhiệm theo chuỗi.

Ông cũng đề nghị dự thảo Luật làm rõ đầu mối chịu trách nhiệm chính, đồng thời phân định cụ thể trách nhiệm giữa các bộ, ngành Trung ương và địa phương.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: quochoi.vn

Về công tác hậu kiểm, theo Chủ tịch Quốc hội, cần tập trung vào cơ sở, sản phẩm, lịch sử tuân thủ và những lĩnh vực có nguy cơ cao, hạn chế phát sinh yêu cầu hồ sơ không cần thiết.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) khi được ban hành cần phải trả lời 3 vấn đề cốt yếu: Thực phẩm đến tay người dân có an toàn hay không? Doanh nghiệp tuân thủ tốt có ít thủ tục hơn hay không? Khi xảy ra sự cố có truy được nguồn gốc, xác định được trách nhiệm và xử lý đủ nhanh hay không?

“An toàn thực phẩm không được đảm bảo bằng nhiều giấy phép hơn mà phải chuẩn, an toàn rõ hơn, dữ liệu tốt hơn, hậu kiểm mạnh hơn và trách nhiệm không thể né tránh”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chỉ rõ thêm.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục thể chế hóa mô hình quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối, rõ trách nhiệm từ Trung ương đến địa phương.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, công tác hậu kiểm cần được thực hiện thực chất, tập trung kiểm tra tại cơ sở và kiểm nghiệm mẫu trên thị trường, đồng thời tăng cường cơ chế kiểm soát quyền lực trong hoạt động kiểm tra.

Về lộ trình trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu về dự thảo luật tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10) và xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2027).