(Thanh tra) - Cho biết thực tế công chứng bất động sản có rất nhiều vấn đề, song theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Tuấn, công chứng bất động sản cần linh động, không bắt buộc tất cả giao dịch đều phải công chứng.
Sáng 11/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm góp ý là công chứng liên quan đến bất động sản.
Theo đại biểu Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa), điều 44 của dự luật đã bổ sung giao dịch đặt cọc để mua bán bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên.
Cho rằng đây là nội dung cần phải báo cáo rõ trước Quốc hội, đại biểu Hoàn cho hay, theo quy định của pháp luật về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản thì hợp đồng mua bán, tặng cho, chuyển nhượng, góp vốn mới bắt buộc phải công chứng.
“Nếu coi giao dịch đặt cọc để mua bán bất động sản không tách rời khỏi hợp đồng mua bán bất động sản thì phải công chứng. Nhưng theo Luật Kinh doanh bất động sản thì hợp đồng đặt cọc không bắt buộc phải công chứng, chứng thực”, ông Hoàn nói.
Đại biểu đoàn Thanh Hóa nêu thực tế nhiều người muốn công chứng khi ký hợp đồng đặt cọc mua bán bất động sản để bảo đảm quyền lợi hợp pháp, song cũng không ít trường hợp người bán gặp rắc rối từ những hợp đồng đặt cọc được công chứng.
Ông lý giải, theo Điều 328 của Bộ luật Dân sự, nếu người mua không thực hiện cam kết như hợp đồng đặt cọc thì bên bán được bán cho người khác, các quy định hiện hành cũng không cấm điều này.
Tuy nhiên, không thể thực hiện công chứng hợp đồng mua bán nhà đất cho người khác, trong trường hợp hợp đồng đặt cọc đã công chứng mà chưa bị xóa bỏ. Trong khi, tòa án chỉ tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng việc công chứng có vi phạm pháp luật.
“Điều này sẽ gây bất lợi cho bên bán, nếu khi ký hợp đồng đặt cọc không quy định điều khoản đơn phương chấm dứt hợp đồng, người bán sẽ không thực hiện được quyền của mình nếu bên mua không thực hiện cam kết, nhưng cũng không chịu hủy. Không ít trường hợp bên mua lợi dụng điều này để bên bán phải trả lại tiền đặt cọc”, ông Hoàn nêu.
Từ đó, đại biểu đoàn Thanh Hóa đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc không yêu cầu công chứng hợp đồng đặt cọc.
Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, cho biết thực tế ngoài xã hội công chứng bất động sản có rất nhiều vấn đề. Song theo ông, công chứng bất động sản cần linh động, nên quy định do người giao dịch tự nguyện, không bắt buộc tất cả đều phải công chứng.
Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ cũng lưu ý cần làm rõ đây là công chứng hình thức hay công chứng nội dung.
“Liên quan đến sai phạm như trốn thuế trong các giao dịch bất động sản thì công chứng có chịu trách nhiệm không? Nếu công chứng viên không chịu trách nhiệm thì chỉ cần ký hợp đồng mua bán theo các mẫu quy định của Nhà nước và ra nộp thuế”, ông Tuấn nêu quan điểm.
Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ đề nghị ban soạn thảo tùy từng hợp đồng, nghiên cứu để người dân không bắt buộc phải công chứng và linh động trong lựa chọn hình thức.
Theo dự thảo luật Công chứng sửa đổi, giao dịch có đối tượng là bất động sản và giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng có trụ sở tại tỉnh, thành phố nơi có bất động sản, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản là bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này.
Mở rộng phạm vi công chứng ngoài trụ sở, không phụ thuộc địa giới hành chính
Nội dung nữa, đại biểu Quốc hội Lê Thanh Hoàn đề nghị mở rộng phạm vi công chứng ngoài trụ sở và cho phép thực hiện theo nhu cầu của người dân gắn với điều kiện bảo đảm an toàn pháp lý thay vì địa giới hành chính.
Theo đó, cần thực hiện ngay thẩm quyền công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính ngay khi luật có hiệu lực.
“Chính quyền các địa phương cung cấp quyền truy cập cơ sở dữ liệu công chứng cho các công chứng viên thuộc tổ chức hành nghề công chứng ở các địa phương khác khi có nhu cầu cho đến khi hoàn thành cơ sở dữ liệu chung. Hoặc có thể lùi thời gian có hiệu lực của luật đến ngày 1/7/2027 để hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung”, ông Hoàn góp ý.
Đại biểu đoàn Thanh Hóa nói thêm, một quy định pháp luật vô tình tạo ra độc quyền, hạn chế cạnh tranh về chất lượng dịch vụ và có thể phát sinh lợi ích nhóm, sẽ làm suy yếu chính hệ thống pháp luật đó.
“Đề nghị Quốc hội cân nhắc thận trọng, không để những quy định mang tính kỹ thuật trở thành rào cản phát triển và chủ trương xã hội hóa dịch vụ công chứng”, ông Hoàn nhấn mạnh.
