Khu đô thị Đầm Cà Ná - Khánh Hoà có diện tích thu hồi đất hơn 64ha. Ảnh:MN

36 dự án chưa bước vào giai đoạn cuối

Từ ngày 25/6 đến hết ngày 22/9/2026, Khánh Hòa triển khai đợt cao điểm 90 ngày giải phóng mặt bằng các công trình, dự án trọng điểm, động lực. Chương trình tập trung xử lý các vướng mắc trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao mặt bằng, qua đó tạo điều kiện triển khai các dự án quy mô lớn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa, tỉnh đang theo dõi, chỉ đạo 40 công trình, dự án trọng điểm, động lực. Danh mục có các dự án quốc gia và hạ tầng quan trọng như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2; các khu công nghiệp Dốc Đá Trắng, Ninh Diêm 1, Ninh Xuân, Cà Ná cùng nhiều dự án giao thông, thủy lợi và hạ tầng kỹ thuật khác.

Kết quả rà soát đến ngày 15/6 cho thấy 1 dự án cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng; 3 dự án đang ở giai đoạn cuối, tập trung chi trả và bàn giao mặt bằng. Trong khi đó, 21 dự án còn ở khâu kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất; 15 dự án gặp khó khăn liên quan đến giá đất, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc thủ tục pháp lý.

Như vậy, theo số liệu công bố, 36 trong tổng số 40 dự án chưa bước vào giai đoạn cuối của quá trình giải phóng mặt bằng. Khối lượng công việc còn lại không chỉ là chi trả và nhận bàn giao đất, mà phần lớn vẫn nằm ở các bước xác lập hồ sơ, điều kiện bồi thường và xử lý vướng mắc pháp lý.

Áp lực tiến độ càng lớn khi Khánh Hòa đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP cả năm 2026 đạt 10,2% và giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ giao. Đến hết tháng 6, tỷ lệ giải ngân của tỉnh đạt 41,93%, cao hơn mức bình quân chung cả nước, nhưng phần vốn còn lại phải thực hiện trong nửa cuối năm vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Tại họp báo kinh tế - xã hội quý II/2026, UBND tỉnh cũng nhìn nhận tiến độ một số dự án, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và xử lý hồ sơ đất đai còn chậm; một số dự án tồn đọng chưa được giải quyết dứt điểm.

Trong bối cảnh đó, tiến độ giải phóng mặt bằng tác động trực tiếp đến khả năng thi công, giải ngân vốn và đưa các dự án vào khai thác. Việc chậm bàn giao đất không chỉ kéo dài thời gian thực hiện mà còn có thể làm tăng chi phí và giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Phối cảnh Khu công nghiệp Dốc Đá Trắng - Khánh Hoà, quy mô thu hút 16.000 lao động. Ảnh: MN

Vướng mắc tập trung ở từng hồ sơ

Việc 21 dự án còn ở giai đoạn kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất cho thấy các bước nền tảng chưa hoàn tất. Đây là khâu dễ phát sinh vướng mắc khi hồ sơ địa chính qua các thời kỳ thiếu đồng bộ, hiện trạng sử dụng đất thay đổi, tài sản được hình thành sau thời điểm công bố quy hoạch hoặc người sử dụng đất không có đầy đủ giấy tờ.

Đối với 15 dự án còn khó khăn, vướng mắc không chỉ nằm ở mức bồi thường. Giá đất cụ thể, điều kiện được bồi thường, chính sách hỗ trợ, quỹ đất tái định cư và trình tự pháp lý đều ảnh hưởng đến tiến độ lập, phê duyệt và chi trả phương án.

Thông tin từ UBND tỉnh cho thấy khó khăn hiện nay chủ yếu nằm ở tổ chức thực hiện, xử lý từng hồ sơ và trách nhiệm phối hợp giữa các đơn vị. Cấp xã thực hiện xác nhận nguồn gốc, thời điểm và hiện trạng sử dụng đất; đơn vị phát triển quỹ đất kiểm kê, lập phương án; cơ quan chuyên môn xử lý giá đất và thủ tục; chủ đầu tư cung cấp hồ sơ, mốc giới và kinh phí.

Chuỗi công việc này phụ thuộc lẫn nhau. Một hồ sơ chưa được xác nhận nguồn gốc đất có thể làm chậm phương án bồi thường; giá đất chưa được phê duyệt sẽ ảnh hưởng đến chi trả; thiếu quỹ tái định cư có thể kéo dài thời gian bàn giao, dù các bước kiểm kê đã hoàn tất.

Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa yêu cầu từng dự án xây dựng kế hoạch chi tiết, xác định tiến độ và trách nhiệm; hồ sơ đủ điều kiện phải được giải quyết, không để tồn đọng do nguyên nhân chủ quan. Chủ tịch UBND xã, phường nơi có đất thu hồi chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả thực hiện; Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh báo cáo tiến độ hằng tuần; chủ đầu tư cung cấp đầy đủ hồ sơ, kinh phí và phối hợp với địa phương.

Việc phân công đã xác định đầu mối thực hiện ở từng khâu. Tuy nhiên, tiến độ thực tế còn phụ thuộc vào khả năng chuyển các yêu cầu này thành thời hạn cụ thể, kết quả định lượng và việc xử lý những hồ sơ đã tồn đọng kéo dài.

Cùng với yêu cầu rút ngắn thời gian xử lý, tỉnh xác định công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được thực hiện đúng quy định, công khai và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người có đất bị thu hồi. Đây là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ đồng thuận và tiến độ bàn giao mặt bằng.

Sơ đồ tổng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 - Khánh Hoà. Ảnh: Thu Giang

Từ cam kết tiến độ đến kết quả thực tế

Theo yêu cầu của UBND tỉnh, tiến độ giải phóng mặt bằng phải được báo cáo hằng tuần, gắn với trách nhiệm của từng địa phương, cơ quan chuyên môn, đơn vị phát triển quỹ đất và chủ đầu tư. Tuy nhiên, kết quả của đợt cao điểm không chỉ nằm ở việc hoàn thành các báo cáo hay ban hành thêm văn bản đôn đốc, mà ở số hồ sơ thực sự được xử lý và diện tích mặt bằng đủ điều kiện bàn giao.

Với 21 dự án còn ở khâu kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất và 15 dự án đang vướng giá đất, bồi thường, tái định cư hoặc thủ tục pháp lý, tiến độ cần được thể hiện rõ ở từng công đoạn: bao nhiêu hồ sơ đã hoàn tất xác minh, bao nhiêu phương án đã được phê duyệt, kinh phí đã chi trả đến đâu và phần diện tích nào đã được bàn giao cho chủ đầu tư.

Đối với các dự án giao thông, tỷ lệ diện tích bàn giao chưa phản ánh đầy đủ khả năng tổ chức thi công nếu mặt bằng vẫn bị chia cắt. Tương tự, việc hoàn tất chi trả bồi thường cũng chưa thể xem là kết thúc giải phóng mặt bằng khi nơi tái định cư hoặc điều kiện di chuyển của người dân chưa được giải quyết.

Vì vậy, khi đợt cao điểm kết thúc ngày 22/9, kết quả của 40 công trình, dự án sẽ được nhìn rõ qua 3 vấn đề: Số hồ sơ tồn đọng đã được xử lý, diện tích mặt bằng có thể đưa vào sử dụng và số dự án đủ điều kiện khởi công, mở thêm mũi thi công hoặc tiếp tục triển khai. Những con số này sẽ cho thấy yêu cầu rút ngắn tiến độ đã được thực hiện đến đâu và khâu nào vẫn còn trách nhiệm phải làm rõ.