(Thanh tra) - Quy định số 224-QĐ/TW mở ra cách tiếp cận mới đối với hoạt động đầu tư kinh doanh của đảng viên, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát xung đột lợi ích gắn với chức trách, quyền hạn và lợi ích thực tế. Với đặc thù của ngành Thanh tra, việc triển khai Quy định đòi hỏi quán triệt thống nhất, tăng cường giám sát và đề cao trách nhiệm nêu gương.
Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Quy định số 224-QĐ/TW ngày 14/10/2026 về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh (Quy định số 224), thay thế Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28/8/2006 của Ban Chấp hành Trung ương khóa X về đảng viên làm kinh tế tư nhân.
Quy định số 224 được xây dựng trên năm quan điểm chỉ đạo, với những chuyển biến lớn về tư duy. Đó là từ “cho phép” sang “khuyến khích, tạo điều kiện” để đảng viên phát huy năng lực, làm giàu hợp pháp, chính đáng, đóng góp cho đất nước; mở rộng sự tham gia của đảng viên trong khu vực công.
Đồng thời, đảng viên từ “được làm/không được làm” sang “được làm - được làm có điều kiện, có kiểm soát - không được làm”, phù hợp với địa vị pháp lý, chức trách và mức độ rủi ro xung đột lợi ích.
Đặc biệt, chuyển từ căn cứ “người đứng tên” sang căn cứ quyền sở hữu, quyền chi phối, lợi ích thực tế; xung đột lợi ích phải được báo cáo, xử lý đúng thẩm quyền, không dừng ở kê khai; không để quyền lực, thông tin, tài sản công trở thành lợi thế riêng.
Quy định cũng khẳng định việc đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh không làm thay đổi bản chất giai cấp công nhân của Đảng; bảo đảm đồng bộ giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Đáng chú ý, Điều 12 quy định về yêu cầu trong việc kiểm soát xung đột lợi ích, có thể coi là “trục kiểm soát” của toàn bộ Quy định.
Cụ thể, việc nhận diện, đánh giá xung đột lợi ích phải căn cứ vào mối liên hệ cụ thể giữa lợi ích kinh tế của đảng viên hoặc người có liên quan với chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn và công việc đảng viên thực hiện. Lợi ích được xem xét gồm lợi ích trực tiếp, gián tiếp và lợi ích thực tế được thụ hưởng, không phụ thuộc vào người đứng tên sở hữu tài sản hoặc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh.
Khi phát sinh xung đột lợi ích hoặc khi cấp có thẩm quyền phát hiện và yêu cầu, đảng viên phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền; không tham gia xử lý công việc có xung đột lợi ích chưa được kiểm soát, trừ trường hợp cấp có thẩm quyền cho phép.
Điều 12 cũng nêu rõ, cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định biện pháp kiểm soát tương ứng với tính chất, mức độ xung đột lợi ích; theo dõi, giám sát việc chấp hành các biện pháp kiểm soát xung đột lợi ích.
Cơ quan, tổ chức liên quan có trách nhiệm chia sẻ, khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu, hồ sơ quản lý theo thẩm quyền.
Nội dung này đồng bộ với pháp luật về phòng, chống tham nhũng và Quy định số 207 về những điều đảng viên không được làm. Tuy nhiên, chấp thuận của Đảng không đồng nghĩa pháp luật đương nhiên cho phép; đảng viên vẫn phải tuân thủ các quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức và phòng, chống tham nhũng.
Với chức năng quản lý Nhà nước về thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, kiểm soát tài sản, thu nhập, Đảng bộ Thanh tra Chính phủ có những đặc điểm riêng. Đảng bộ hiện có 1.091 đảng viên, chủ yếu là cán bộ, công chức, một bộ phận là viên chức tại các đơn vị sự nghiệp; trong đó, một số lãnh đạo thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý.
Bên cạnh đó, nhiều vị trí trong cơ quan được tiếp cận thông tin chưa công khai, tham gia xác minh, đánh giá, kết luận đối với tổ chức, cá nhân, nên có khả năng thuộc diện nguy cơ cao.
Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ vừa chịu sự điều chỉnh của Quy định, vừa là cơ quan tham mưu, thực thi pháp luật về kiểm soát tài sản, thu nhập, xung đột lợi ích, nên càng phải gương mẫu.
Ông Lê Xuân Chương, Chánh Văn phòng Đảng ủy Thanh tra Chính phủ cho biết, Đảng ủy Thanh tra Chính phủ sẽ quán triệt đến 100% đảng viên, tránh hai cách hiểu lệch: Hiểu “khuyến khích” là buông lỏng; hoặc e ngại, tự đặt thêm rào cản.
Đồng thời, rà soát, phân loại đảng viên theo sáu nhóm; rà soát các khoản đầu tư hiện có; chuẩn bị xác định danh mục vị trí nguy cơ cao tại Thanh tra Chính phủ để áp dụng ngay khi có hướng dẫn của Ban Bí thư, theo phân công tại Chương trình hành động thực hiện các văn kiện Hội nghị Trung ương 4.
Đảng ủy Thanh tra Chính phủ cũng sẽ báo cáo, kiểm soát xung đột lợi ích đúng thẩm quyền theo phân cấp quản lý cán bộ, gắn với kê khai, kiểm soát tài sản, thu nhập theo Nghị định số 164/2026/NĐ-CP của Chính phủ.
Đối với việc kiểm tra, giám sát gắn với dữ liệu số, ông Lê Xuân Chương cho biết, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy sẽ đưa việc thực hiện Quy định số 224 vào chương trình kiểm tra, giám sát theo Quy định số 225 của Ban Chấp hành Trung ương; khai thác cơ sở dữ liệu đảng viên và Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập; xử lý nghiêm vi phạm.
Chánh Văn phòng Đảng ủy Thanh tra Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh vấn đề nêu gương của người đứng đầu và cán bộ thanh tra. Trong đó, không sử dụng thông tin, dữ liệu thanh tra, tài sản, nhân lực của cơ quan cho hoạt động đầu tư kinh doanh của mình, người thân; chủ động báo cáo xung đột lợi ích, không tham gia thanh tra, xác minh, giải quyết đơn thư đối với tổ chức, cá nhân có quan hệ lợi ích với mình.
Ngoài ra, phối hợp với Đảng ủy Chính phủ, các cơ quan liên quan hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng, kiểm soát xung đột lợi ích, tài sản, thu nhập đồng bộ với Quy định số 224; đấu tranh với thông tin xuyên tạc.
Có thể khẳng định, Quy định số 224 là bước đổi mới quan trọng, vừa khuyến khích đảng viên làm giàu chính đáng, vừa kiểm soát chặt chẽ xung đột lợi ích và việc sử dụng quyền lực công. Đảng bộ Thanh tra Chính phủ ủng hộ đảng viên làm giàu hợp pháp, nhưng không để chức vụ, quyền hạn, thông tin, dữ liệu của cơ quan thanh tra trở thành lợi thế riêng. Trường hợp có lợi ích phải báo cáo và chưa kiểm soát được thì không tham gia.
