(Thanh tra) - Để triển khai hiệu quả Nghị quyết số 29 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV trong thực hiện nhiệm vụ tại Thanh tra Chính phủ, theo ông Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, điểm cốt lõi nhất cần nghiên cứu thực hiện là đổi mới tư duy và phương thức thanh tra.
Tại hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, do Đảng ủy Thanh tra Chính phủ tổ chức ngày 23/10, ông Trần Đăng Vinh, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Vụ trưởng Vụ Pháp chế đã truyền đạt Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 15/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới (Nghị quyết 29).
Theo ông Trần Đăng Vinh, Nghị quyết 29 xác định 5 quan điểm chỉ đạo, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phải đặt trên nền tảng kiên định các nguyên tắc, mục tiêu và đường lối của Đảng. Tổ chức Đảng, cán bộ, đảng viên phải tuân thủ Cương lĩnh, Điều lệ, các quy định của Đảng, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Đổi mới phương thức lãnh đạo không đồng nghĩa với tùy nghi về thẩm quyền hoặc bỏ qua trình tự, thủ tục cần thiết.
Nghị quyết xác định phương thức lãnh đạo, cầm quyền là cách chuyển hóa tầm nhìn, mục tiêu, đường lối thành kết quả thực tiễn. Các phương thức lãnh đạo gồm thông qua chủ trương, định hướng chiến lược; công tác tư tưởng, tuyên truyền, vận động; tổ chức, cán bộ; kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên. Đảng cầm quyền thông qua lãnh đạo Nhà nước, phát huy trách nhiệm của Nhà nước trong thể chế hóa và tổ chức thực hiện theo Hiến pháp, pháp luật.
Cùng với đó, quyền lãnh đạo phải gắn với trách nhiệm chính trị, thẩm quyền tương ứng với trách nhiệm. Mỗi quyết sách cần xác định rõ ai quyết định, ai tổ chức thực hiện và ai chịu trách nhiệm về kết quả. Cấp trên không làm thay cấp dưới, cấp dưới không đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên. Việc lãnh đạo phải được theo dõi đến kết quả cuối cùng, đồng thời không can thiệp trái quy định vào hoạt động thuộc thẩm quyền của cơ quan, tổ chức được giao.
Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo đi đôi với nâng cao năng lực tổ chức thực hiện; phát huy dân chủ gắn với kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát quyền lực, văn hóa liêm chính và trách nhiệm người đứng đầu. Theo đó, cần có cơ chế bảo đảm các ý kiến được trao đổi đầy đủ trước khi quyết định, đồng thời xác định rõ trách nhiệm thực hiện sau khi quyết định được ban hành.
Hiệu quả lãnh đạo được xem xét thông qua chất lượng quyết sách, kết quả thực hiện, sự phát triển của đất nước và sự hài lòng của Nhân dân. Nghị quyết yêu cầu nâng cao năng lực dự báo, phát hiện sớm vấn đề, phản ứng kịp thời và điều chỉnh phù hợp với thực tiễn. Đối với công tác thanh tra, cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu đánh giá cả chất lượng kết luận và kết quả khắc phục sau thanh tra.
Về mục tiêu, Nghị quyết hướng tới tạo chuyển biến căn bản về chất lượng, hiệu lực, hiệu quả phương thức lãnh đạo, cầm quyền theo hướng khoa học, dân chủ, pháp quyền, hiện đại; phát huy vai trò, trách nhiệm của các chủ thể trong hệ thống chính trị và quyền làm chủ của Nhân dân.
Đến năm 2030, Nghị quyết đặt mục tiêu hoàn thiện, vận hành nền nếp, hiệu quả các phương thức lãnh đạo, cầm quyền; bảo đảm chủ trương được thể chế hóa đồng bộ, kịp thời, khả thi; phân định rõ chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm, khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy. Đến năm 2045, phương thức lãnh đạo, cầm quyền phải có khả năng thích ứng cao, phù hợp với nền quản trị quốc gia hiện đại và mục tiêu phát triển đất nước.
Nghị quyết 29 xác định 7 nhóm nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu, gồm: Đổi mới tư duy, thống nhất nhận thức và vận hành hiệu quả phương thức lãnh đạo, cầm quyền; đổi mới việc ban hành và thực hiện nghị quyết; đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động, phát huy dân chủ và quyền làm chủ của Nhân dân; đổi mới, hoàn thiện đồng bộ công tác tổ chức, cán bộ; nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực, chủ động phòng ngừa và cảnh báo sớm; phát huy trách nhiệm nêu gương, thực hành văn hóa Đảng và chuẩn mực đạo đức; đổi mới phong cách, phương pháp, lề lối làm việc.
Theo ông Trần Đăng Vinh, 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trên có mối quan hệ và liên kết khăng khít, chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau. Bởi quyết sách cần có căn cứ; tổ chức thực hiện cần rõ trách nhiệm; kiểm tra cần diễn ra trong quá trình thực hiện; kết quả và phản hồi phải được sử dụng để điều chỉnh tạo ra chu trình công việc được bố trí khoa học, giúp chuyển các yêu cầu chung thành nội dung có thể thực hiện kiểm tra, giám sát và đánh giá thực hiện.
Để Nghị quyết đi vào cuộc sống, bên cạnh công tác phổ biến, quán triệt, cần nghiên cứu thể chế hóa, cụ thể hóa thành các chính sách, pháp luật và chương trình hành động. Mỗi cơ quan, đơn vị cần nghiên cứu kỹ nội dung Nghị quyết để xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp.
Theo ông Trần Đăng Vinh, đối với Thanh tra Chính phủ, trước hết, đổi mới tư duy và phương thức thanh tra là nội dung cốt lõi cần nghiên cứu, triển khai. Cần chuyển mạnh từ xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa, cảnh báo rủi ro từ sớm, từ xa; từ thanh tra dàn trải sang tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu, có nguy cơ cao. Đồng thời, kết hợp kiểm tra hồ sơ theo phương thức truyền thống với phân tích, giám sát dựa trên dữ liệu số và quản trị rủi ro.
Kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong hoạt động thanh tra cũng là yêu cầu quan trọng. Cần tăng cường giám sát, quy trách nhiệm giải trình và công khai quy trình làm việc; chủ động phòng ngừa hành vi can thiệp sai quy định, xung đột lợi ích, nhũng nhiễu hoặc bỏ lọt vi phạm, đồng thời không làm phát sinh thêm thủ tục rườm rà.
Về đổi mới quản lý công việc, ứng dụng dữ liệu và công nghệ, cần xác định rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm và thời hạn hoàn thành; chuẩn hóa dữ liệu dùng chung để tránh báo cáo trùng lặp. Việc khai thác các công cụ số và trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện rủi ro phải đi đôi với bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu, không chuyển trách nhiệm quyết định cho máy móc.
Đối với công tác tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo, cần nâng cao chất lượng và đề cao trách nhiệm trực tiếp tiếp dân, đối thoại của người đứng đầu; giải quyết kịp thời, dứt điểm các vụ việc phức tạp, kéo dài, không để phát sinh điểm nóng. Thông tin đã được kiểm chứng từ phản ánh, khiếu nại, tố cáo cần được khai thác phục vụ công tác thanh tra; đồng thời, bảo vệ người tố cáo theo quy định.
Kết quả thanh tra cần gắn với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, kiểm soát quyền lực và hoàn thiện cơ chế phòng ngừa. Qua đó, chủ động nhận diện, cảnh báo, xử lý từ sớm, từ xa các nguy cơ phát sinh khiếu nại, tố cáo phức tạp, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Cuối cùng, ông Vinh nhấn mạnh, cần gắn trách nhiệm cán bộ và sinh hoạt chi bộ với hiệu quả thực tế. Việc đánh giá cán bộ phải dựa trên chất lượng sản phẩm, tiến độ và mức độ khó của công việc, thay vì chỉ đếm số lượng văn bản; phát huy vai trò nêu gương của người đứng đầu. Những vướng mắc nghiệp vụ phát sinh trong thực tiễn cần được đưa vào sinh hoạt chi bộ để thẳng thắn nhận diện trách nhiệm, kịp thời trao đổi và tháo gỡ.
