(Thanh tra) - Chuyển đổi số Cần Thơ đang đặt ra yêu cầu tháo gỡ khó khăn trong giải ngân kinh phí, nâng cao năng lực thực thi ở cấp xã và kiểm soát hiệu quả đầu tư. Các chuyên gia nhấn mạnh, nguồn lực ngân sách phải được sử dụng đúng quy định, gắn với kết quả thực tế và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.
Ngày 23/10, Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành phố Cần Thơ”.
Hội thảo có sự tham gia của đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, các sở, ngành, viện, trường và chính quyền cấp xã. Nội dung tập trung vào những khó khăn trong quản lý, sử dụng ngân sách, phân cấp nhiệm vụ và ứng dụng khoa học, công nghệ vào thực tiễn.
Phát biểu tại Hội thảo, TS Chu Thúc Đạt, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp đòi hỏi phân định rõ trách nhiệm giữa cấp tỉnh và cấp xã.
Theo đó, cấp tỉnh tập trung xây dựng chính sách, điều phối nguồn lực, kiểm tra và đánh giá kết quả. Cấp xã trực tiếp thực hiện, tiếp nhận nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và đề xuất giải pháp giải quyết những vấn đề phát sinh tại cơ sở.
Tuy nhiên, quá trình phân cấp đang gặp nhiều khó khăn. Theo thực trạng được ông Đạt phân tích, cán bộ cấp xã phải đảm nhiệm khối lượng công việc lớn, trong khi hạ tầng số chưa đồng bộ. Có nơi phải sử dụng cùng lúc 4 - 5 phần mềm, ứng dụng, gây mất thời gian xử lý công việc.
Đáng chú ý, Phòng Văn hóa - Xã hội cấp xã được giao tham mưu nhiều lĩnh vực, trong đó có khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nhân lực chuyên môn còn hạn chế, một số cán bộ thiếu kinh nghiệm lập đề xuất, xây dựng nhiệm vụ và đánh giá hiệu quả ứng dụng công nghệ.
Đối với Cần Thơ, ông Đạt thông tin, thành phố hiện có 103 xã, phường; 113 tổ chức khoa học và công nghệ; 21 doanh nghiệp khoa học và công nghệ; khoảng 65 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp thành phố đang triển khai. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có 68 doanh nghiệp khởi nghiệp và 190 dự án.
Từ thực tiễn trên, ông Đạt nhấn mạnh việc chuyển giao nhiệm vụ phải đi kèm thẩm quyền, kinh phí, nhân lực và công cụ thực hiện. Đồng thời, cần chuyển từ quản lý nặng về thủ tục đầu vào sang đánh giá kết quả đầu ra, tăng cường quản trị nhiệm vụ trên nền tảng số.
Một vấn đề đáng chú ý được bà Trịnh Thị Trang, đại diện Cục Chuyển đổi số quốc gia, đề cập là quản lý đầu tư, mua sắm và thuê dịch vụ công nghệ số bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước.
Theo bà Trang, khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở việc bố trí kinh phí mà còn ở khả năng sử dụng nguồn vốn đã được giao đúng quy định.
Bà dẫn ví dụ có địa phương phân bổ cho cấp xã 2 tỷ đồng hoặc 5 tỷ đồng, nhưng đơn vị thực hiện vẫn lúng túng trong xác định nhiệm vụ chi, lựa chọn quy trình và tổ chức giải ngân.
Bà Trang phân tích, hoạt động chuyển đổi số có thể triển khai thông qua đầu tư hệ thống, mua sắm trang thiết bị hoặc thuê dịch vụ công nghệ số. Mỗi hình thức có yêu cầu quản lý và quy trình thực hiện khác nhau.
Đáng chú ý, bà Trang đề cập Nghị định số 224/2026/NĐ-CP với các quy định về đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ công nghệ số và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Việc xác định dự toán theo giá thị trường, lựa chọn phương thức triển khai phù hợp và quy định chất lượng dịch vụ đầu ra được nhấn mạnh nhằm tạo thuận lợi cho cơ quan thực hiện.
Tuy nhiên, đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với giảm trách nhiệm quản lý. Đại diện Cục Chuyển đổi số quốc gia lưu ý các đơn vị phải xác định rõ vai trò của chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu; lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chuẩn bị cho công tác kiểm tra, hậu kiểm ngay từ khi triển khai nhiệm vụ.
Bà cũng đề xuất xây dựng bộ quy trình chuẩn để hướng dẫn thống nhất việc đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ công nghệ số, hạn chế tình trạng vận dụng khác nhau, ảnh hưởng tiến độ giải ngân.
Ở góc độ ứng dụng khoa học, công nghệ vào phát triển kinh tế, TS Hoàng Thịnh Nhân, Phó Giám đốc Trung tâm Sáng tạo và Ươm tạo Khởi nghiệp, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu cần được tính toán ngay từ khâu đặt hàng nhiệm vụ.
Theo ông Nhân, nhiều đề tài nghiên cứu có giá trị khoa học nhưng khó ứng dụng do thiếu sự tham gia của doanh nghiệp từ đầu. Những vướng mắc về định giá tài sản trí tuệ, thủ tục xét duyệt và cơ chế chia sẻ lợi ích cũng ảnh hưởng đến quá trình chuyển giao công nghệ.
Ông đề xuất tăng cường phối hợp giữa chính quyền, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; lấy nhu cầu thực tế làm căn cứ đặt hàng và đánh giá khả năng thương mại hóa.
Trong phát biểu khai mạc, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ nhấn mạnh yêu cầu chuyển phương thức quản lý từ kiểm soát quy trình đầu vào sang quản lý kết quả và tác động thực tiễn.
Các ý kiến tại Hội thảo sẽ được Sở tổng hợp, tham mưu lãnh đạo thành phố xem xét giải pháp phù hợp, hướng đến sử dụng hiệu quả nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và chất lượng chuyển đổi số Cần Thơ.
