Hai cơ sở nhà đất số 65 và 67 đường Nguyễn Tất Thành, tỉnh Đắk Lắk để không nhiều năm. Ảnh: N.Giàu

Tại Hội nghị sơ kết công tác lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng 6 tháng đầu năm 2026; triển khai phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm diễn ra ngày 17/7, ông Phan Văn Thiền, Trưởng phòng 6, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk trình bày tham luận với chủ đề “Kết quả thanh tra chuyên đề đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk”.

Theo ông Phan Văn Thiền, thực hiện kế hoạch của Thanh tra Chính phủ và chỉ đạo của UBND tỉnh Đắk Lắk, Thanh tra tỉnh đã tổ chức thanh tra chuyên đề đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp.

Đoàn thanh tra đã tiến hành kiểm tra 726 cơ sở nhà, đất tại 4 Sở (Tài chính, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Giáo dục và Đào tạo); Trung tâm Phát triển quỹ đất và 93 xã, phường trên địa bàn tỉnh, trong thời kỳ từ 1/3/2025 đến ngày 30/4/2026.

Sau quá trình thanh tra, Thanh tra tỉnh đã ban hành Thông báo kết luận số 74 ngày 1/7/2026, đồng thời tham mưu UBND tỉnh báo cáo Thanh tra Chính phủ để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng theo quy định.

Ông Phan Văn Thiền, Trưởng phòng 6, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk trình bày tham luận. Ảnh: N.Giàu

Rà soát, từng bước đưa tài sản công vào sử dụng hiệu quả

Kết quả thanh tra cho thấy, các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh cơ bản thực hiện các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của cấp có thẩm quyền về sắp xếp đơn vị hành chính, quản lý và sử dụng tài sản công.

Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh đơn vị hành chính, các đơn vị đã chủ động rà soát, thống kê, phân loại, cập nhật hiện trạng sử dụng đối với các cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý; bước đầu xác định các cơ sở không còn nhu cầu sử dụng, chưa được bố trí sử dụng để xây dựng phương án xử lý phù hợp.

UBND cấp xã đã thực hiện giao nhiệm vụ cho Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã, phường quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất theo quy định tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP ngày 23/8/2024 của Chính phủ.

Việc rà soát, sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm phát huy hiệu quả tài sản công, hạn chế tình trạng bỏ trống, xuống cấp hoặc sử dụng chưa đúng công năng.

Việc chậm sắp xếp, xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư có thể dẫn đến lãng phí tài sản công. Ảnh: N.Giàu

Còn bất cập trong quản lý, bàn giao, xử lý nhà, đất dôi dư

Bên cạnh kết quả đạt được, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk cũng chỉ ra một số tồn tại, hạn chế cần tập trung khắc phục. Trong công tác kiểm kê, quản lý hồ sơ, cơ sở dữ liệu tài sản công, theo ông Thiền, một số đơn vị chưa mở sổ để hạch toán, theo dõi đối với các cơ sở nhà, đất; chưa hoàn thành việc bàn giao, tiếp nhận tài sản công hoặc thực hiện bàn giao chưa đầy đủ theo quy định.

Đối với việc lập, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư, một số cơ sở nhà, đất đã được các đơn vị báo cáo, đề xuất phương án nhưng Sở Tài chính chưa kịp thời tổng hợp, tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh xem xét, phê duyệt.

Một số cơ sở nhà, đất chưa được đơn vị quản lý tổ chức rà soát, báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định việc giao, điều chuyển, chuyển giao tài sản hoặc chuyển đổi công năng sử dụng theo quy định.

Trong công tác quản lý, sử dụng, khai thác tài sản, một số Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cấp xã chưa xây dựng kế hoạch quản lý, khai thác cơ sở nhà, đất; hoặc đã xây dựng nhưng chưa được UBND cấp xã phê duyệt để triển khai thực hiện.

Ngoài ra, một số cơ sở nhà, đất còn xảy ra tình trạng lấn chiếm, tranh chấp nhưng chưa được các cơ quan, đơn vị liên quan xem xét, giải quyết dứt điểm.

Thanh tra tỉnh đã kiến nghị các sở, ngành, UBND các xã, phường và các tổ chức, cá nhân có liên quan nghiêm túc rút kinh nghiệm, khẩn trương khắc phục các tồn tại, hạn chế; đồng thời nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong quản lý, sử dụng và xử lý tài sản công.

Gắn trách nhiệm người đứng đầu, chống lãng phí tài sản công

Từ kết quả thanh tra chuyên đề, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk rút ra nhiều bài học kinh nghiệm trong công tác quản lý, sắp xếp và xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp.

Trước hết cần xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn với yêu cầu thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và khai thác hiệu quả nguồn lực tài sản công phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Thanh Tra tỉnh kiến nghị cần nâng cao trách nhiệm trong quản lý, khai thác nhà, đất công dôi dư. Ảnh: N.Giàu

Thực tiễn thanh tra cho thấy, nơi nào người đứng đầu quan tâm chỉ đạo quyết liệt, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc thì việc tiếp nhận, quản lý, xử lý tài sản được triển khai kịp thời; ngược lại, nếu buông lỏng quản lý sẽ dễ dẫn đến tình trạng tài sản bị bỏ trống, xuống cấp hoặc bị lấn chiếm.

Vì vậy, cần gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả quản lý, sử dụng và xử lý tài sản công; coi đây là tiêu chí quan trọng trong công tác chỉ đạo, điều hành của cơ quan, đơn vị, địa phương.

Bên cạnh đó, các đơn vị cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ pháp lý, cơ sở dữ liệu tài sản công ngay sau khi bàn giao, tiếp nhận; thực hiện kiểm kê, xác định hiện trạng, cập nhật đầy đủ thông tin để làm cơ sở xử lý.

Đối với từng cơ sở nhà, đất dôi dư, cần rà soát, phân loại cụ thể để xây dựng phương án phù hợp, không áp dụng một cách máy móc. Các phương án có thể gồm: tiếp tục sử dụng, điều chuyển, chuyển đổi công năng, khai thác tạm thời, thu hồi hoặc thực hiện các hình thức xử lý khác theo quy định.

Đặc biệt, cần ưu tiên sử dụng các cơ sở nhà, đất còn khả năng khai thác để phục vụ mục đích công cộng, hoạt động của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, giáo dục, y tế, văn hóa trước khi lựa chọn các phương án xử lý khác.

Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan tài chính, cơ quan quản lý đất đai, Trung tâm Phát triển quỹ đất và chính quyền các cấp; thường xuyên kiểm tra, giám sát, kịp thời xử lý các trường hợp vi phạm, bảo đảm tài sản công được quản lý chặt chẽ, khai thác hiệu quả.

Việc xử lý hiệu quả các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp không chỉ góp phần phòng, chống thất thoát, lãng phí mà còn tạo nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới.