(Thanh tra) - Đến ngày 31/8/2026, Thanh Hóa đã tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho 287/303 dự án tồn đọng, đạt khoảng 95%. 16 dự án còn lại đang tiếp tục xử lý, đặt ra yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, khơi thông nguồn lực và bảo đảm không hợp thức hóa sai phạm.
Tại cuộc họp báo quý III/2026 do UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức chiều 9/10, trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Thanh tra về tiến độ, kết quả tháo gỡ khó khăn cho các dự án chậm tiến độ, vi phạm pháp luật về đất đai, đại diện Sở Tài chính cho biết tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp nhằm xử lý các dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Theo Sở Tài chính, UBND tỉnh Thanh Hóa đã thành lập 4 tổ công tác theo Quyết định số 797 ngày 20/3/2026 của Trưởng Ban Chỉ đạo tỉnh. Mỗi tổ do một Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm tổ trưởng, phụ trách theo lĩnh vực, địa bàn và phối hợp với các Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy theo dõi địa bàn.
Các tổ công tác trực tiếp kiểm tra thực địa, làm việc với nhà đầu tư, yêu cầu cam kết tiến độ thực hiện dự án và nghĩa vụ tài chính. Đối với những nội dung vượt thẩm quyền, các tổ chủ động làm việc với Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan để tìm hướng xử lý.
Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đã chủ trì 6 hội nghị nghe các tổ công tác báo cáo tình hình, kết quả thực hiện. Sở Tài chính được giao làm đầu mối tổng hợp kết quả, cập nhật tiến độ lên Hệ thống 751, phục vụ công tác theo dõi, chỉ đạo và điều hành.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, số lượng dự án được tháo gỡ tăng qua từng giai đoạn. Cụ thể, đến ngày 23/7/2026, tỉnh Thanh Hóa đã tháo gỡ cho 170 dự án; đến ngày 12/8/2026 tăng lên 190 dự án; đến ngày 31/8/2026 đạt 287/303 dự án, tương đương khoảng 95%.
Việc đưa các dự án đủ điều kiện tiếp tục triển khai, tái khởi động hoặc đi vào hoạt động góp phần hạn chế lãng phí đất đai, tài sản, đồng thời bổ sung nguồn lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh trên địa bàn.
Đến thời điểm báo cáo, Thanh Hóa còn 16 dự án đang tiếp tục được xử lý. Trong đó, có 14 dự án chưa có cơ sở pháp lý đầy đủ theo quy định hiện hành, với tổng mức đầu tư khoảng 6.652 tỷ đồng, diện tích khoảng 220 ha; 2 dự án thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan Trung ương là Nhà máy xi măng Thanh Sơn và Thủy điện Hồi Xuân, với tổng mức đầu tư khoảng 6.015 tỷ đồng.
Đối với nhóm dự án chưa có cơ sở pháp lý đầy đủ, khó khăn chủ yếu liên quan đến quy định chuyển tiếp giữa các thời kỳ pháp luật, những nội dung vượt thẩm quyền giải quyết của tỉnh Thanh Hóa hoặc chưa thuộc phạm vi điều chỉnh của cơ chế tháo gỡ hiện hành.
Trong đó, có 6 dự án khu dân cư lựa chọn nhà đầu tư theo Thông tư số 03/2009 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ký hợp đồng trước ngày 1/7/2014 nhưng việc giao đất diễn ra khi Luật Đất đai năm 2013 hoặc Luật Đất đai năm 2024 đã có hiệu lực. Việc áp dụng giá đất theo hợp đồng trong những trường hợp này không còn phù hợp với quy định pháp luật hiện hành; nếu xác định lại giá đất có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân đã được cấp giấy chứng nhận.
Một số dự án khác gặp vướng mắc về cơ chế thanh toán hợp đồng BT, trong đó có Khu đô thị mới Bắc Đại lộ Lê Lợi và Khu đô thị mới ven sông Hạc.
Ngoài ra, còn có những trường hợp công trình xây dựng sai giấy phép nhưng phù hợp quy hoạch, việc cấp giấy chứng nhận cho công trình trong dự án du lịch, thương mại hoặc quyết toán chi phí giải phóng mặt bằng tại một số dự án hạ tầng.
Trước những vướng mắc này, UBND tỉnh Thanh Hóa đã có văn bản kiến nghị, đồng thời cử cán bộ làm việc trực tiếp với các bộ, ngành Trung ương để đề xuất hướng xử lý. Tỉnh xác định sẽ tổ chức thực hiện ngay khi có cơ chế, chính sách hoặc chỉ đạo phù hợp, phấn đấu giải quyết dứt điểm các tồn tại, hạn chế phát sinh khiếu kiện.
Liên quan đến lo ngại việc tháo gỡ dự án vi phạm có thể dẫn đến hợp thức hóa sai phạm, Sở Tài chính Thanh Hóa nhấn mạnh quan điểm tháo gỡ không phải là xóa bỏ sai phạm, mà là xử lý đến nơi đến chốn, không để đất đai, tài sản tiếp tục lãng phí.
Theo đó, Nghị quyết số 29/2026 của Quốc hội đặt ra nguyên tắc bảo đảm không hợp pháp hóa sai phạm, không để phát sinh sai phạm mới. Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa cũng yêu cầu thực hiện nghiêm nguyên tắc này tại Kết luận số 392 ngày 2/6/2026.
Đối với các dự án đủ điều kiện tháo gỡ, việc xử lý được thực hiện theo quy định pháp luật, gắn với yêu cầu nhà đầu tư thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, cam kết tiến độ và khắc phục những tồn tại liên quan. Các hành vi vi phạm về xây dựng, sử dụng đất vẫn phải được xem xét, xử lý theo quy định; những nội dung chưa có cơ sở pháp lý thì tỉnh kiến nghị cấp có thẩm quyền hướng dẫn, không tự ý vận dụng.
Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng vì vậy không chỉ nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư mà còn phải gắn với kỷ cương pháp luật, trách nhiệm của nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Với 16 dự án còn vướng mắc, yêu cầu đặt ra là tiếp tục phân loại rõ nguyên nhân, xác định đúng thẩm quyền, chủ động kiến nghị giải pháp và đẩy nhanh tiến độ xử lý, qua đó hạn chế lãng phí nguồn lực và tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thanh Hóa.
