Nhu cầu tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và các thị trường Âu - Mỹ được kỳ vọng tiếp tục gia tăng trong mùa mua sắm cuối năm. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mục tiêu kỷ lục 10 tỷ USD không chỉ là dấu mốc về kim ngạch của ngành rau quả, mà còn là động lực thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất và xuất khẩu.

Với kim ngạch gần 8,3 tỷ USD sau 10 tháng, rau quả đang đứng trước cơ hội thiết lập kỷ lục xuất khẩu mới đạt 10 tỷ USD trong năm 2026. Ảnh minh họa: VGP

Sầu riêng chủ lực đưa tháng thứ 4 liên tiếp rau quả vượt mốc 1 tỷ USD

Kết quả sơ bộ cho thấy, tháng 10 là tháng thứ 4 liên tiếp xuất khẩu rau quả vượt mốc 1 tỷ USD. Đây là một cột mốc lịch sử của ngành rau quả Việt Nam và hướng đến 10 tỷ USD trong năm 2026.

Lũy kế 10 tháng đạt gần 8,3 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ. Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT) cho biết, thành công đến từ trái sầu riêng khi mặt hàng này mang về khoảng 3,5 tỷ USD, tăng hơn 50% so với cùng kỳ; đóng góp khoảng 47% tổng kim ngạch toàn ngành.

Đằng sau mức tăng trưởng tích cực là sự phụ thuộc ngày càng lớn vào một thị trường. Trung Quốc đại lục đạt kim ngạch nhập khẩu sầu riêng từ Việt Nam gần 3,3 tỷ USD, tăng 27,6%, chiếm khoảng 95,6% tổng giá trị xuất khẩu. Tỷ trọng này cao hơn mức 93,6% của cùng kỳ năm ngoái.

Dù xuất khẩu sang một số thị trường như Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ và Canada vẫn ghi nhận tăng trưởng, mức đóng góp hiện chưa đủ lớn để tạo ra sự cân bằng trong cơ cấu thị trường.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký VINAFRUIT, Trung Quốc là thị trường đặc biệt quan trọng bởi người tiêu dùng nước này chuộng sầu riêng tươi. Trong khi đó, nhiều thị trường khác chủ yếu tiêu thụ sản phẩm cấp đông, tách múi hoặc chế biến.

Để duy trì lợi thế tại Trung Quốc, theo ông Đặng Phúc Nguyên, trước mắt ngành sầu riêng cần kiểm soát chặt chất lượng ngay từ vùng trồng, thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc… Các địa phương cần nâng cao năng lực xét nghiệm, giám sát mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, hạn chế tối đa tình trạng lô hàng không đạt chuẩn.

Rau quả chế biến tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng xuất khẩu

Về dài hạn, doanh nghiệp cần đầu tư kho lạnh, công nghệ cấp đông và chế biến sâu; đồng thời khai thác tốt hơn các thị trường có tiềm năng như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia. Việc tiếp cận cần gắn với đặc điểm tiêu dùng từng nơi, tập trung vào phân khúc cao cấp, hệ thống siêu thị và nhóm khách hàng châu Á, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng như GlobalG.A.P. hoặc hữu cơ.

Bên cạnh trái cây tươi, đáng chú ý, nhóm rau quả chế biến tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng xuất khẩu. Trong quý III/2026, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này đạt 601 triệu USD, chiếm 16,7% tổng giá trị xuất khẩu rau quả, tăng 17,2% so với cùng kỳ.

Trong đó, sản phẩm chế biến từ dừa dẫn đầu với 108 triệu USD, tăng 20,4% so với quý III/2025. Tuy nhiên, một số sản phẩm chế biến từ chanh leo và xoài ghi nhận kim ngạch giảm.

Bước sang tháng 11 và tháng 12, nhu cầu nhập khẩu phục vụ lễ hội, dịp cuối năm được kỳ vọng tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp. Khi sầu riêng tươi qua chính vụ, các mặt hàng như thanh long, dừa tươi, chanh leo, bưởi, xoài và rau quả chế biến có thể góp phần duy trì đà tăng trưởng.

Ông Nguyên dự báo xuất khẩu sầu riêng Việt Nam năm 2026 có thể đạt 4,5-4,7 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm trước. Triển vọng tăng trưởng vẫn hiện hữu nhờ nhu cầu lớn từ Trung Quốc và sự phát triển của sản phẩm chế biến. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng ổn định, ngành hàng cần từng bước giảm sự lệ thuộc vào một thị trường, nâng chất lượng và gia tăng tỷ trọng sản phẩm có giá trị cao.