Lãnh đạo Ban Tiếp công dân Trung ương. Ảnh: Lan Anh

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương chia sẻ, những đánh giá toàn diện về công tác tiếp công dân năm 2025, những vấn đề đặt ra và các định hướng trọng tâm trong thời gian tới, với mục tiêu xuyên suốt là củng cố niềm tin xã hội từ chính “cửa tiếp dân”.

Triển khai nhiều kế hoạch lớn

+Phóng viên: Thưa ông, nhìn lại năm 2025, một năm có nhiều sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của đất nước, ông đánh giá như thế nào về vai trò của công tác tiếp công dân trong việc giữ vững ổn định chính trị – xã hội?

-Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương: Năm 2025 có thể coi là một năm có áp lực rất lớn đối với công tác tiếp công dân, xử lý khiếu nại, tố cáo, bởi đây là thời điểm diễn ra nhiều sự kiện chính trị, đối ngoại, xã hội quan trọng của đất nước. Thực tiễn cho thấy, trong bối cảnh đó, công tác tiếp công dân không chỉ mang ý nghĩa thực hiện quyền hiến định của công dân, mà còn trực tiếp gắn với yêu cầu giữ vững ổn định chính trị – xã hội, bảo đảm an ninh, trật tự trong những thời điểm nhạy cảm.

Số liệu năm 2025 phản ánh rất rõ áp lực này. Riêng tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, đã tiếp 4.484 lượt, với 11.416 công dân, trình bày 4.447 vụ việc; trong đó có 414 đoàn đông người, với 4.595 công dân. So với năm 2024, số lượt tiếp tăng gần 26%, số người được tiếp tăng 34%, số đoàn đông người tăng trên 55%. Những con số này cho thấy mức độ gia tăng rõ rệt của khiếu kiện, nhất là khiếu kiện đông người, phức tạp, kéo dài.

Trong bối cảnh đó, công tác tiếp công dân giữ vai trò quan trọng trong việc góp phần ổn định tình hình chính trị – xã hội. Khi công dân được tiếp đầy đủ, được lắng nghe và được giải thích rõ ràng về chủ trương, chính sách, pháp luật cũng như thẩm quyền, trình tự giải quyết, nhiều bức xúc được tháo gỡ ngay trong quá trình tiếp công dân, qua đó hạn chế phát sinh các vụ việc phức tạp. Ngược lại, nếu công dân tập trung đông người, khiếu kiện kéo dài, vượt cấp mà không được tiếp nhận, xử lý kịp thời, đầy đủ, thì có thể tác động tiêu cực đến tình hình an ninh, trật tự, đặc biệt trong thời gian diễn ra các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước.

Từ thực tiễn năm 2025 có thể khẳng định, hoạt động tiếp công dân không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận và xử lý đơn, mà còn là một bộ phận quan trọng trong cơ chế thực thi mối quan hệ giữa Nhà nước và Nhân dân. Thông qua công tác tiếp công dân, quyền làm chủ của Nhân dân được bảo đảm, trách nhiệm của cơ quan Nhà nước được thể hiện trực tiếp, công khai. Do đó, chất lượng công tác tiếp công dân có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và pháp luật, đồng thời góp phần giữ vững ổn định chính trị – xã hội.

Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương. Ảnh: Lan Anh

+ Phóng viên: Số lượng khiếu nại, tố cáo đông người, phức tạp, kéo dài tiếp tục gia tăng. Ban Tiếp công dân Trung ương đã tập trung vào những giải pháp trọng tâm nào để nâng cao hiệu quả tiếp công dân và xử lý đơn trong năm 2025?

-Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương: Trước thực tiễn số lượng khiếu nại, tố cáo tăng cao, nhất là các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài, Ban Tiếp công dân Trung ương xác định phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là nâng cao chất lượng tham mưu, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu và đẩy mạnh phối hợp giữa Trung ương với địa phương.

Về công tác tham mưu, năm 2025 Ban đã tham mưu cho lãnh đạo Thanh tra Chính phủ triển khai nhiều kế hoạch lớn phục vụ các sự kiện chính trị quan trọng, đồng thời trực tiếp tham gia rà soát, tổng hợp, đôn đốc giải quyết các vụ việc phức tạp. Đáng chú ý, Ban đã phối hợp với các vụ, cục thuộc Thanh tra Chính phủ và các địa phương bàn giao 226 vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát theo chỉ đạo của Trung ương. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao.

Về tiếp công dân trực tiếp, riêng Ban Tiếp công dân Trung ương đã tiếp 3.042 lượt, với 7.096 công dân, trình bày 3.011 vụ việc, trong đó có 375 đoàn đông người. Trưởng Ban và lãnh đạo Ban đã trực tiếp tiếp nhiều vụ việc phức tạp, nhạy cảm, nhất là tại Trụ sở phía Nam, nhằm hạn chế tình trạng công dân tập trung kéo ra Hà Nội. Thực tiễn cho thấy, việc lãnh đạo trực tiếp tiếp dân, đối thoại, giải thích có tác động rất lớn trong việc ổn định tâm lý công dân và tạo điều kiện cho quá trình giải quyết vụ việc theo đúng quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, công tác xử lý đơn cũng được thực hiện với khối lượng rất lớn. Trong năm 2025, Ban đã tiếp nhận 15.428 đơn, phân loại, xử lý 14.503 đơn, trong đó phát hành 6.571 văn bản hướng dẫn và 462 văn bản chuyển đơn. Những con số này phản ánh rõ áp lực công việc, đồng thời cho thấy nỗ lực của Ban trong việc bảo đảm mọi đơn thư đủ điều kiện đều được xử lý theo quy định.

Hiệu quả của tiếp công dân trực tuyến

+Phóng viên: Một điểm nhấn nổi bật trong năm 2025 là việc triển khai mô hình tiếp công dân trực tuyến. Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của mô hình này đối với cải cách hành chính và chuyển đổi số?

-Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương: Từ thực tiễn năm 2025 có thể khẳng định, hoạt động tiếp công dân không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận và xử lý đơn, mà còn là một bộ phận quan trọng trong cơ chế thực thi mối quan hệ giữa Nhà nước và Nhân dân. Thông qua công tác tiếp công dân, quyền làm chủ của Nhân dân được bảo đảm, trách nhiệm của cơ quan Nhà nước được thể hiện trực tiếp, công khai. Do đó, chất lượng công tác tiếp công dân có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và pháp luật, đồng thời, tiếp công dân trực tuyến là một đổi mới quan trọng, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của công tác tiếp công dân trong điều kiện khối lượng vụ việc ngày càng lớn, địa bàn rộng, nhiều công dân ở xa trung tâm hành chính, gặp khó khăn trong việc đi lại. Việc triển khai mô hình này phù hợp với định hướng cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân trong giai đoạn hiện nay.

Thực tiễn năm 2025 cho thấy, mô hình tiếp công dân trực tuyến đã được triển khai tại nhiều địa phương và từng bước khẳng định hiệu quả. Các buổi tiếp công dân trực tuyến được tổ chức bảo đảm đầy đủ yêu cầu về kỹ thuật, đường truyền ổn định, âm thanh và hình ảnh rõ ràng, kết nối thông suốt giữa Trụ sở Tiếp công dân Trung ương với các điểm cầu cấp tỉnh, cấp xã. Toàn bộ nội dung tiếp công dân được ghi âm, ghi hình và lưu trữ đầy đủ, phục vụ công tác theo dõi, quản lý, giám sát và làm căn cứ trong quá trình xử lý vụ việc.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa về mặt kỹ thuật, tiếp công dân trực tuyến còn góp phần mở rộng kênh tiếp nhận khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân; tạo điều kiện để công dân ở xa, vùng sâu, vùng khó khăn vẫn được tiếp nhận và giải quyết kịp thời các quyền, lợi ích hợp pháp. Đồng thời, hình thức này cho phép nhiều cơ quan, nhiều người có trách nhiệm ở các địa điểm khác nhau cùng tham gia tiếp công dân, trao đổi, làm rõ nội dung vụ việc, qua đó nâng cao hiệu quả phối hợp và trách nhiệm giải trình của các cơ quan Nhà nước.

Đặc biệt, sáng kiến triển khai tiếp công dân trực tuyến của Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương đã được ghi nhận và thể chế hóa trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, nhằm cụ thể hóa chủ trương của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Việc luật hóa hình thức tiếp công dân trực tuyến bảo đảm giá trị pháp lý ngang bằng với tiếp công dân trực tiếp, đồng thời góp phần giảm chi phí tuân thủ cho người dân và xã hội.

Hơn nữa, tiếp công dân bằng hình thức trực tuyến phù hợp với mục tiêu chung của Chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2021–2030, hướng tới xây dựng nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, liêm chính và phục vụ Nhân dân. Về lâu dài, tiếp công dân trực tuyến không thay thế hoàn toàn tiếp công dân trực tiếp, nhưng sẽ trở thành một phương thức quan trọng, bổ trợ cho nhau, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước về tiếp công dân trong giai đoạn phát triển mới. góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội.

+Phóng viên: Từ thực tiễn công tác, ông nhìn nhận như thế nào về mối quan hệ giữa kỷ luật, kỷ cương hành chính với việc củng cố niềm tin của người dân trong công tác tiếp công dân?

-Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương: Kỷ luật, kỷ cương hành chính và niềm tin của người dân có mối quan hệ rất chặt chẽ. Kỷ luật, kỷ cương được thực hiện nghiêm túc sẽ tạo nền tảng cho niềm tin xã hội; ngược lại, niềm tin của người dân chính là thước đo phản ánh hiệu quả của kỷ luật, kỷ cương đó trong thực tiễn.

Trong công tác tiếp công dân, kỷ luật, kỷ cương trước hết thể hiện ở việc tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, từ trình tự, thủ tục tiếp công dân, xử lý đơn thư, đến trách nhiệm của người đứng đầu trong việc tiếp dân, đối thoại. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, nếu chỉ dừng lại ở việc “đúng quy trình” mà thiếu tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ thì chưa đủ để tạo dựng niềm tin bền vững.

Nhiều vụ việc trong năm 2025 cho thấy, cùng một nội dung khiếu nại, nhưng cách tiếp nhận, cách lắng nghe và cách giải thích của cán bộ tiếp dân có ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý và thái độ của công dân. Khi công dân cảm nhận được sự tôn trọng, được giải thích rõ ràng, minh bạch, thì ngay cả trong những trường hợp chưa thể giải quyết theo mong muốn, họ vẫn có xu hướng chấp hành và tin tưởng vào cơ quan Nhà nước.

Vì vậy, Ban Tiếp công dân Trung ương luôn quán triệt yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa kỷ luật hành chính với tinh thần phục vụ, giữa sự nghiêm minh của pháp luật với tính nhân văn trong ứng xử. Đây chính là nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin xã hội từ chính cửa tiếp dân.

Cán bộ, công chức, người lao động của Ban Tiếp công dân Trung ương trong buổi tổng kết năm 2025. Ảnh: Lan Anh

Không để phát sinh điểm nóng

+Phóng viên: Bước sang năm 2026, năm triển khai các quyết sách quan trọng sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và tiếp tục thực hiện nhiều nhiệm vụ chính trị lớn của đất nước, Ban Tiếp công dân Trung ương xác định những định hướng trọng tâm nào trong thời gian tới, thưa ông?

-Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương: Năm 2026 là năm có ý nghĩa rất quan trọng trong việc cụ thể hóa và đưa các quyết sách của Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống, trong đó công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tiếp tục giữ vai trò đặc biệt trong việc củng cố niềm tin xã hội, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội và phục vụ yêu cầu phát triển đất nước.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn năm 2025, Ban Tiếp công dân Trung ương xác định tiếp tục tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các nhiệm vụ được giao theo đúng quy định của pháp luật; bảo đảm an ninh, trật tự tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương trong thời gian diễn ra các kỳ họp của Trung ương, Quốc hội, cũng như các ngày lễ, Tết lớn của đất nước.

Trọng tâm trước hết là tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tiếp dân, đối thoại trực tiếp với dân và xử lý các phản ánh, kiến nghị ngay từ cơ sở. Ban sẽ chủ động theo dõi, nắm chắc tình hình khiếu kiện, nhất là các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài, để kịp thời tham mưu phương án xử lý, không để phát sinh điểm nóng.

Cùng với đó, Ban Tiếp công dân Trung ương tiếp tục tăng cường công tác tham mưu cho lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, lãnh đạo các cơ quan Trung ương trong quản lý Nhà nước về tiếp công dân, xử lý đơn thư; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương trong công tác tiếp dân, vận động công dân trở về địa phương giải quyết theo đúng thẩm quyền, bảo đảm ổn định tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước.

Một định hướng quan trọng khác là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách hành chính trong công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư. Ban sẽ tiếp tục triển khai và hoàn thiện mô hình tiếp công dân trực tuyến theo chỉ đạo của Chính phủ, bảo đảm hoạt động tiếp công dân của Trụ sở và của các bộ, ngành, địa phương được thông suốt, liên tục, hiệu quả; đồng thời từng bước khắc phục các hạn chế của hệ thống dữ liệu, phục vụ tốt hơn công tác chỉ đạo, điều hành.

Song song với đó, Ban Tiếp công dân Trung ương tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện hiệu quả công tác tư vấn pháp luật miễn phí cho công dân đến khiếu nại, tố cáo tại Trụ sở; nâng cao chất lượng tư vấn, tăng cường sự tham gia của đội ngũ luật gia, luật sư, qua đó giúp công dân hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và quy định pháp luật, hạn chế khiếu kiện kéo dài, vượt cấp.

Với tinh thần xuyên suốt “Niềm tin - Trách nhiệm - Phục vụ”, Ban Tiếp công dân Trung ương xác định mỗi cán bộ tiếp dân không chỉ là người thực thi pháp luật, mà còn là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân. Chính từ cửa tiếp dân, những chủ trương, quyết sách lớn sau Đại hội XIV của Đảng sẽ được lan tỏa bằng hành động cụ thể, góp phần củng cố niềm tin xã hội và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.

+Trân trọng cảm ơn ông!