>> Lộ chứng cứ của việc "dìm" thầu

Sau khi mở thầu, Tổ Chuyên gia chấm thầu đã chọn được 2 nhà thầu vượt qua năng lực kinh nghiệm để đưa vào xét giá đánh giá. Cụ thể, Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây lắp 5 (CC5) có giá bỏ thầu là 46.495.418.000 đồng và Công ty Thi công Cơ giới xây lắp (Cty Xây lắp) có giá bỏ thầu là 50.002.000.000 đồng. Trong quá trình chấm, các thành viên đã tiến hành sửa lỗi số học và hiệu chỉnh những sai lệch do đơn giá khác thường (lúc này, nhà thầu CC5 vẫn có giá thấp hơn).

Tuy nhiên, đã có 2 quan điểm trong việc chấm thầu, một bên là ông Trần Đăng Đức và một bên là các thành viên còn lại. Ngoài các sai số về số liệu, 2 quan điểm không đồng nhất là việc điều chỉnh (hay không điều chỉnh) giá cửa và gạch của 2 nhà thầu. Ông Đức bảo vệ cho nhà thầu Cty Xây lắp. Để nhất quyết bảo vệ quan điểm của mình, ông Đức đã có văn bản gửi chủ đầu tư với đề nghị bảo lưu ý kiến.

Ngày 21/7/2010, Cục Thuế Đắk Lắk đã có Công văn số 2722/CT-HCQTTVAC gửi Tổng cục Thuế (TCT) xin ý kiến chỉ đạo.

Ngày 16/8/2010, TCT có Văn bản 3077/TCT-TVQT trả lời, trong đó nêu rõ không được hiệu chỉnh giảm giá cửa và phải sửa lỗi gạch thủ công sang gạch tuynel của nhà thầu CC5. Đồng thời, cũng đề nghị sửa lỗi gạch của nhà thầu Cty Xây lắp là điều chỉnh từ loại gạch thủ công sang gạch tuynel theo đơn giá dự thầu của nhà thầu chứ không được căn cứ theo công bố giá của địa phương. (Trước đó, vì cho rằng giá gạch của Cty Xây lắp đưa ra quá rẻ, thấp gần 50% so với giá địa phương và phiếu báo giá được tải trên mạng nên đa số thành viên Tổ Chuyên gia chấm thầu thấy bất hợp lý và yêu cầu làm rõ. Khi nhà thầu giải thích không có cơ sở, Tổ Chuyên gia đã thống nhất điều chỉnh lên bằng giá do Sở Xây dựng Đắk Lắk ban hành theo quy định của Luật Đấu thầu).

Tiếp sau văn bản này, sự việc đã diễn biến theo chiều hướng phức tạp khi Vụ Tài vụ Quản trị lạm quyền Tổng cục Trưởng TCT không công nhận kết quả công nhận đơn vị trúng thầu (là CC5), buộc chủ đầu tư ra Hà Nội họp vào ngay ngày hôm sau, công khai xem hồ sơ nhà thầu (tài liệu được bảo quản theo quy định MẬT), ép cho bằng được loại bỏ cả 2 hồ sơ dự thầu tại bước đánh giá về năng lực kinh nghiệm (sự ép buộc vô lý này chúng tôi đã phân tích kỹ trong bài “Có hay không việc Vụ trưởng Tài vụ Quản trị lạm quyền?”, Báo Thanh tra số 5 ngày 12/1/2012).

Phân tích về Văn bản 3077, chúng tôi thấy có nhiều mâu thuẫn và lắt léo tạo điều kiện cho Cty Xây lắp.

Có thể khẳng định: Vụ Tài vụ Quản trị chỉ quan tâm và ủng hộ quan điểm của ông Đức (không có chuyên môn về xây dựng cơ bản) để áp đặt coi gạch của CC5 là gạch “thủ công” và bắt hiệu chỉnh sang thành gạch “tuynel” khi trong hồ sơ của họ không có câu, từ nào là “gạch thủ công”. Còn với Cty Xây lắp, mặc dù hồ sơ mời thầu yêu cầu chỉ dùng gạch tuynel thì lại có cả loại gạch thủ công. Trong hồ sơ dự thầu, Cty Xây lắp sử dụng tài liệu báo giá tải trên mạng và có giá chỉ bằng khoảng 50% giá thị trường nên bị đa số các thành viên Tổ Chuyên gia chấm thầu cho là giá khác thường, buộc điều chỉnh lên theo công bố giá của Sở Xây dựng Đắk Lắk cùng thời điểm (điều chỉnh theo quy định tại khoản 5, Điều 70, Nghị định 85/2009/NĐ-CP).

Tuy nhiên, tại Văn bản 3077, TCT lại cho rằng, Tổ Chuyên gia chấm thầu sửa lỗi không đúng quy định, buộc chỉ được sửa lỗi đơn giá gạch thủ công sang giá gạch tuynel theo giá dự thầu của nhà thầu. Điều phi lý ở đây là, giá gạch tuynel mà nhà thầu Cty Xây lắp công bố lại thấp hơn cả giá gạch thủ công mà chính họ đã công bố trước đó. Như vậy, thay vì bị tăng giá lên trên 542 triệu đồng (vì đơn giá khác thường), bằng Văn bản 3077, TCT tiếp sức cho đơn vị này tiếp tục hạ giá thầu xuống thấp hơn giá bỏ ban đầu.

Cũng vẫn bằng cách tính áp đặt của Văn bản 3077, giá thầu của CC5 sẽ bị nâng lên thành 50.068,661 triệu đồng, cao hơn giá thầu của Cty Xây lắp. Theo đó, với cách áp đặt này, đương nhiên nhà thầu Cty Xây lắp sẽ được trúng thầu. Sự phi lý về giá gạch của Cty Xây lắp được ông Đức ủng hộ, bảo vệ cho bằng được. Và, ngay trong buổi làm việc với PV Báo Thanh tra ngày 20/2/2012, ông Nguyễn Đức Dương (Trưởng phòng Quản lý đầu tư xây dựng - TCT) vẫn cho rằng, nhà thầu bỏ giá (gạch) bao nhiêu là quyền của họ, không thể can thiệp được.

Sau phiếu báo giá gạch lần 1 không được chấp nhận, Cty Xây lắp đã kiếm được 1 phiếu báo giá mới thay thế và còn có giá thấp hơn lần trước. Theo hồ sơ mời thầu yêu cầu, giá gạch phải là giá đến tại chân công trình, nhưng Cty Xây lắp lại lấy báo giá bán tại Nhà máy Gạch Giang Sơn (cách Buôn Ma Thuột 32km, chưa có phí vận chuyển và chưa có thuế VAT). Điều này đã được các thành viên trong Tổ Chuyên gia chấm thầu phát hiện, nêu ra nhưng ông Đức vẫn không chấp thuận, bảo lưu ý kiến bảo vệ Cty Xây lắp. Sau đó, được ông Nguyễn Đức Dương và bà Trần Thị Mai Hương (Vụ trưởng Vụ Tài vụ Quản trị) ủng hộ.

Tiếp tục tìm hiểu chúng tôi nhận thấy báo giá này lại càng vô lý, không có thực. Cụ thể, bảng báo giá gạch tuynel do Cty Xây lắp đưa ra là của Nhà máy Gạch Giang Sơn được công bố vào ngày 1/4/2010. Tuy nhiên, theo thông tin của Báo Đắk Lắk, trung tuần tháng 7/2010, Nhà máy Gạch Giang Sơn mới đưa vào sử dụng dây chuyền sản xuất gạch tuynel. Vậy, báo giá này là giả nhằm mục đích hạ giá chào thầu để trúng thầu?

Trong thời điểm chấm thầu, CC5 từng được “bắn tin” phải gặp Tổ trưởng Tổ Chuyên gia chấm thầu, nhưng họ không gặp nên đã bị đo ván? Có hay không chuyện vì không loại được CC5 vì lý do “giá cả” nên TCT đã ép chủ đầu tư phải loại cả 2 nhà thầu vì không đạt yêu cầu về năng lực?

Một điểm lưu ý nữa là, ngay sau khi chủ đầu tư ban hành quyết định trúng thầu cho CC5 và văn bản này chưa kịp gửi ra Hà Nội thì ông Dương, bà Hương đã "kịp thời biết", có chỉ đạo không công nhận kết quả, buộc lãnh đạo Cục Thuế Đắk Lắk và Tổ Chuyên gia chấm thầu phải ra báo cáo.

Sau khi có mặt tại Hà Nội, chủ đầu tư tiếp tục bị Vụ Tài vụ Quản trị “ốp” cho bằng được để huỷ kết quả trúng thầu. Vậy, liên minh ở đây là gì và ai nằm trong liên minh ấy thì đã dần lộ rõ. Cần làm rõ động cơ bảo vệ những điều bất hợp lý trong hồ sơ dự thầu của ông Đức, ông Dương và bà Hương. Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin và phân tích những điểm mờ trong vụ loại thầu này trên các số báo sau.

Bắc Hà