Chiều 25/6, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và Học viện Hành chính và Quản trị công phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học “Nâng cao năng lực thực thi của bộ máy hành chính trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp”.

Toàn cảnh hội thảo khoa học. Ảnh: Minh Nguyệt

Đi thẳng vào thực tiễn sau gần một năm vận hành mô hình mới

Phát biểu khai mạc, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhận định, sau gần một năm nước ta đã hoàn thành nhiều công việc lớn về sắp xếp tổ chức, bố trí nhân sự, chuyển giao nhiệm vụ duy trì hoạt động bước đầu có hiệu quả trong vận hành bộ máy chính quyền địa phương hai cấp.

 “Yêu cầu hiện nay không chỉ là hình thành bộ máy mới, tinh gọn đội ngũ cán bộ mà quan trọng hơn là vận hành bộ máy ấy hoạt động thông suốt, có chất lượng; công việc được triển khai nhanh hơn, minh bạch hơn, sát thực tiễn hơn”, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng nói.

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu đề dẫn hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Theo đó, ông đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận làm rõ khung khái niệm, cấu trúc và tiêu chí đánh giá năng lực thực thi ở các cấp độ trong hệ thống, nhất là với tổ chức bộ máy và cá nhân từ cơ sở xã, phường; đi thẳng vào thực tiễn gần một năm vận hành mô hình mới.

Từ đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện đồng bộ thể chế phân cấp, phân quyền, quy trình liên thông, phối hợp, tổ chức bộ máy, vị trí việc làm, định mức nguồn lực, nền tảng dữ liệu và cơ chế kiểm soát quyền lực.

Bên cạnh đó, làm sâu sắc hơn về quản trị địa phương trong điều kiện mới. Trong đó, làm rõ quan hệ giữa thống nhất và đa dạng, giữa tự chủ địa phương và điều phối quốc gia, phân quyền và kiểm soát quyền lực, quản trị theo lãnh thổ và quản lý theo ngành, lĩnh vực, giữa ứng dụng công nghệ số và bảo đảm tính nhân văn của nền hành chính.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp vẫn còn một số bất cập

Trong phần Tọa đàm bàn tròn, các diễn giả đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời đưa ra những đề xuất, kiến nghị, giải pháp trong thời gian tới.

Từ thực tiễn triển khai trên địa bàn, ông Lê Hào Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai (TP Hà Nội) cho biết, sau gần một năm vận hành, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, mô hình chính quyền địa phương hai cấp vẫn còn một số bất cập, “điểm nghẽn” về thể chế, phân cấp phân quyền; nguồn nhân lực và chế độ đãi ngộ; nguồn lực kinh phí.

Theo ông Lê Hào Quang, chính quyền cấp xã có khối lượng công việc khổng lồ với nhiều lĩnh vực quan trọng như đất đai, môi trường nhưng thẩm quyền pháp lý chưa đầy đủ và còn thiếu văn bản hướng dẫn. Trong khi đó, cấp xã vừa phải đáp ứng quy trình, vừa đảm bảo tiến độ giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Ông Lê Hào Quang (ngoài cùng bên trái), Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai, TP Hà Nội tại Tọa đàm bàn tròn. Ảnh: Minh Nguyệt

Mặt khác, số lượng nhân viên bộ máy chưa tương xứng với nhiệm vụ đề ra; trình độ công nghệ thông tin của một số công chức chưa đáp ứng được yêu cầu; chế độ đãi ngộ và hạ tầng cơ sở còn nhiều hạn chế, nhất là về công nghệ thông tin; nguồn lực kinh phí còn hạn chế khi triển khai các nhiệm vụ, trong đó có nhiệm vụ duy trì hạ tầng chuyển đổi số, đảm bảo an ninh thông tin.

Dung hòa mối quan hệ giữa phân quyền với kiểm soát quyền lực

Trao đổi về nội dung tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế, PGS. TS Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công nhấn mạnh, thể chế là nền tảng cơ sở pháp lý, động lực, nguồn lực trong sự vận hành, phát triển của bộ máy hành chính Nhà nước.

“Điểm nghẽn” về thể chế có nhiều phương diện, song với pháp luật trong khu vực công, cụ thể về phân cấp, phân quyền đó là phân cấp, phân quyền cần phải rõ - đây là chính là “lõi” sâu nhất, theo PGS. TS Nguyễn Bá Chiến.

PGS. TS Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công. Ảnh: Minh Nguyệt

Tiếp theo việc thực hiện những thẩm quyền, trách nhiệm đó, phải có nguồn lực tương xứng. Vì vậy PGS. TS Nguyễn Bá Chiến cho rằng, cần phải chủ động hơn nguồn lực cho địa phương để địa phương có sự phát triển bứt phá; tuy nhiên việc phân bổ nguồn lực giữa các địa phương là khác nhau.

Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra vấn đề giải quyết mối quan hệ giữa phân quyền, phân định thẩm quyền và kiểm soát quyền lực, đặc biệt ở cấp xã.

TS. Hoàng Thị Ngân (thứ hai từ trái sang), nguyên Vụ trưởng Vụ Hành chính nhà nước về công vụ (Văn phòng Chính phủ) nêu ý kiến tại Tọa đàm bàn tròn. Ảnh: Minh Nguyệt

Về vấn đề này, TS. Hoàng Thị Ngân, nguyên Vụ trưởng Vụ Hành chính nhà nước về công vụ (Văn phòng Chính phủ) cho rằng, để dung hòa mối quan hệ trên, quy định về quyền hạn và trách nhiệm phải rất rõ ràng, việc phối hợp cần được thể chế hóa.

Đặc biệt, cần nâng cao trách nhiệm giải trình; đẩy mạnh công khai, minh bạch; cần có sự giám sát nội bộ từ bên trong và giám sát từ bên ngoài; không đùn đẩy trách nhiệm, tránh lạm quyền và cần xử lý nghiêm vi phạm; cần có sự đánh giá năng lực thực thi.

Đội ngũ cán bộ, công chức cần thay đổi về mặt tư duy trên các phương diện

Theo TS. Trần Anh Tuấn, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Chủ tịch Hiệp hội khoa học Hành chính Việt Nam, để đảm bảo mô hình chính quyền địa phương hoạt động hiệu quả trong thời gian tới, yếu tố con người có vai trò rất quan trọng.

“Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là tiền đề để chuyển đổi phương thức quản lý hành chính truyền thống sang quản trị, kiến tạo. Do đó, đội ngũ cán bộ, công chức cần thay đổi về mặt tư duy trên các phương diện để phù hợp với mô hình mới, nhất là trong điều kiện xây dựng nền hành chính số kiến tạo và phục vụ”, TS. Trần Anh Tuấn nhấn mạnh.

TS. Trần Anh Tuấn (thứ hai từ trái sang), nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Chủ tịch Hiệp hội khoa học Hành chính Việt Nam cùng các diễn giả tại Tọa đàm bàn tròn. Ảnh: Minh Nguyệt

Cũng theo TS. Trần Anh Tuấn, cùng với nhận thức và tư duy, cần đảm bảo phẩm chất, tố chất của đội ngũ cán bộ, công chức.

“Không đơn thuần là chấp hành chủ trương của Đảng, Nhà nước mà cần xây dựng đạo đức công vụ, trách nhiệm và sự phối hợp, luôn luôn thân thiện, gần gũi với Nhân dân để tổ chức bộ máy chính quyền gần dân, sát dân”, ông Tuấn nói.

Cuối cùng, TS. Trần Anh Tuấn cho rằng, các kỹ năng của cán bộ, công chức (giao tiếp hành chính, làm việc nhóm, soạn thảo văn bản, xử lý tình huống giải quyết với người dân, xử lý triển khai cơ chế chính sách…) cũng cần được bồi dưỡng, nhất là ở cấp xã. Đây là giải pháp phù hợp, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn hiện nay.

Các đại biểu dự hội thảo khoa học. Ảnh: Minh Nguyệt

Hội thảo khoa học thu hút sự tham gia của nhiều lãnh đạo, cơ quan quản lý Nhà nước và các nhà nghiên cứu, chuyên gia. Ảnh: Minh Nguyệt

Ảnh: Minh Nguyệt

Theo TS. Trần Thị Minh Châu, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức biên chế, Bộ Nội vụ, nâng cao chất lượng cán bộ, công chức không phải là vấn đề mới. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, bà Châu cho rằng có 3 vấn đề cần giải quyết.

Trước hết, cơ quan quản lý, người đứng đầu cần tạo môi trường công tác công khai, minh bạch, cởi mở… tạo động lực cho cán bộ, công chức cống hiến.

Các đại biểu dự hội thảo chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Minh Nguyệt

Tiếp theo, cần thay đổi tư duy “không quản được thì cấm”; cần quản lý cán bộ công chức ở sản phẩm, nhìn sản phẩm để đánh giá chất lượng, hiệu quả công việc.

Ngoài ra, cần chế độ đãi ngộ tương xứng cả về vật chất và tinh thần cho đội ngũ cán bộ, công chức. “Lương là một chuyện nhưng cán bộ, công chức được khen thưởng, ghi nhận, vinh danh là một động lực khích lệ vô cùng to lớn”, TS. Trần Thị Minh Châu chia sẻ.