Bà Nguyễn Thị Hà Chi, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ 1, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Văn Thanh

Những chuyển biến ấy không chỉ đến từ sự đổi mới về tổ chức bộ máy mà còn từ trách nhiệm của người đứng đầu và sự đồng hành của ngành Thanh tra.

Thanh Hóa đưa công tác tiếp dân đến gần dân hơn

Tại Trụ sở Tiếp công dân tỉnh Thanh Hóa, mỗi ngày đều có những công dân đến trình bày tâm tư, nguyện vọng, phản ánh những vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Có những vụ việc đơn giản được hướng dẫn ngay trong buổi tiếp, nhưng cũng có những vụ việc kéo dài nhiều năm, đòi hỏi sự vào cuộc của nhiều cấp, nhiều ngành.

Theo thống kê, sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở Thanh Hóa, các cơ quan cấp tỉnh đã tiếp 2.179 lượt công dân với 2.380 người; cấp xã, phường tiếp 15.043 lượt công dân với 16.884 người. Toàn tỉnh tiếp nhận, xử lý 11.562 đơn thư, trong đó có 11.331 đơn thuộc thẩm quyền. Những con số ấy cho thấy áp lực rất lớn đối với hệ thống tiếp công dân, nhất là khi cấp xã được giao thêm nhiều nhiệm vụ và thẩm quyền. 

Thanh tra tỉnh Thanh Hóa luôn chủ động nhiều giải pháp đồng bộ trong công tác tiếp công dân. Ảnh: Văn Thanh

Điều đáng ghi nhận là cùng với việc phân cấp, phân quyền, công tác tiếp công dân đã có nhiều chuyển biến tích cực. Người dân có điều kiện gửi đơn đúng cơ quan có thẩm quyền ngay từ đầu, thời gian xử lý được rút ngắn, trách nhiệm của chính quyền cơ sở được nâng lên, nhiều vụ việc được giải quyết ngay tại địa phương, hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài. 

Theo bà Nguyễn Thị Hà Chi, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ 1, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa, việc tổ chức lại mô hình chính quyền địa phương đã mở ra cơ hội để công tác tiếp công dân thực sự bám sát cơ sở. Khi Chủ tịch UBND cấp xã được giao thêm thẩm quyền và trực tiếp chịu trách nhiệm trước các vụ việc thuộc địa bàn quản lý, việc chỉ đạo sau các buổi tiếp công dân cũng trở nên quyết liệt và hiệu quả hơn.

"Bản chất của công tác tiếp công dân không chỉ là tiếp nhận đơn thư mà quan trọng hơn là giải quyết được vấn đề của người dân ngay từ nơi phát sinh. Nếu xử lý tốt ở cơ sở thì sẽ hạn chế được khiếu kiện vượt cấp, kéo dài", bà Hà Chi chia sẻ.

Nâng cao trách nhiệm để không còn "điểm nóng"

Bên cạnh những kết quả đạt được, theo bà Nguyễn Thị Hà Chi, quá trình vận hành mô hình mới cũng đặt ra không ít khó khăn. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều xã có quy mô dân số và diện tích lớn hơn trước, khối lượng hồ sơ, đơn thư tăng lên đáng kể. Trong khi đó, nhiều cán bộ mới được điều động sang lĩnh vực tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo nên còn lúng túng trong phân loại đơn, xác định thẩm quyền, tổ chức đối thoại hay xử lý các vụ việc phức tạp. Hạ tầng công nghệ thông tin ở một số địa phương cũng chưa thật sự đồng bộ, dữ liệu đất đai chưa hoàn thiện, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết hồ sơ. 

Bí thư Đảng ủy xã Thiệu Tiến tiếp công dân, giải quyết các vụ việc góp phần ổn định tình hình ở cơ sở. Ảnh: Văn Thanh

Để tháo gỡ những khó khăn này, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Theo bà Hà Chi, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với Trường Cán bộ Thanh tra và Thanh tra Chính phủ tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân; thành lập bộ phận thường trực và đầu mối tại các sở, ngành, địa phương để hướng dẫn, giải đáp ngay những khó khăn phát sinh trong thực tiễn. Cùng với đó là việc thường xuyên tham mưu các văn bản chỉ đạo, đôn đốc người đứng đầu trực tiếp tiếp công dân, đối thoại và giải quyết dứt điểm các vụ việc thuộc thẩm quyền, hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài hoặc vượt cấp. 

Một điểm nhấn khác là việc tăng cường thanh tra trách nhiệm của người đứng đầu trong thực hiện pháp luật về tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo; yêu cầu rà soát các vụ việc tồn đọng, phân loại theo thẩm quyền và mức độ phức tạp; đẩy mạnh đối thoại, hòa giải trước khi ban hành quyết định giải quyết. Đồng thời, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể tăng cường tuyên truyền, vận động người dân chấp hành kết quả giải quyết đúng pháp luật. 

Theo bà Hà Chi, chuyển đổi số cũng đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân. Thanh tra tỉnh từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu về tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo; kết nối các phần mềm quản lý hồ sơ và hướng dẫn cán bộ sử dụng hiệu quả các hệ thống điện tử nhằm rút ngắn thời gian xử lý, tăng tính công khai, minh bạch trong giải quyết công việc. 

Chủ tịch UBND xã Triệu Sơn tiếp công dân định kỳ, gỡ vướng các vụ việc cho Nhân dân địa phương. Ảnh: Văn Thanh

Nhìn về chặng đường phía trước, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa xác định tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và các chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh; tăng cường thanh tra trách nhiệm của người đứng đầu; chủ động rà soát, giải quyết dứt điểm các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân và đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn ngành. 

Một năm sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, những kết quả đạt được mới chỉ là bước khởi đầu. Nhưng từ thực tiễn Thanh Hóa có thể thấy, khi công tác tiếp công dân được đặt đúng vị trí, người đứng đầu thực sự vào cuộc, cán bộ được trang bị đầy đủ kiến thức và nghiệp vụ, mỗi vụ việc được giải quyết ngay từ cơ sở sẽ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền.

Đó cũng chính là mục tiêu mà ngành Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đang kiên trì hướng tới: Không chỉ giải quyết đơn thư đúng pháp luật, mà còn giải quyết thấu tình, đạt lý, để mỗi cuộc tiếp dân đều trở thành cầu nối giữa chính quyền và Nhân dân, hạn chế phát sinh những "điểm nóng" ngay từ cơ sở.