Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Thanh Hóa Nguyễn Hồng Phong (trái ảnh) tiếp công dân. Ảnh: Quốc Hương

Không chỉ bảo đảm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt, cơ quan Thanh tra còn trở thành "đầu mối nghiệp vụ" hỗ trợ cơ sở tháo gỡ từng vướng mắc trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo (KNTC), giữ vững ổn định ngay từ địa bàn dân cư.

Những cuộc điện thoại từ cán bộ cơ sở

Chiếc điện thoại trên bàn làm việc của ông Lương Ngọc Sáng, Trưởng phòng Nghiệp vụ 1, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa bất ngờ đổ chuông khi cuộc trao đổi với phóng viên đang diễn ra.

Đầu dây bên kia là một cán bộ được phân công phụ trách công tác tiếp công dân tại một xã mới sau sắp xếp đơn vị hành chính. Giọng nói có phần vội vàng bởi địa phương đang phát sinh một vụ việc người dân đến kiến nghị liên quan đến quyết định hành chính.

"Trường hợp này phải phân loại đơn như thế nào? Thẩm quyền giải quyết thuộc cấp xã hay chuyển lên cấp trên? Quy trình tiếp công dân cần thực hiện ra sao để đúng quy định?”, hàng loạt câu hỏi được vị cán bộ cơ sở đặt ra.

Trưởng phòng Nghiệp vụ 1 Lương Ngọc Sáng cùng các cán bộ trong phòng họp về công tác tham mưu tiếp công dân chp lãnh đạo UBND tỉnh và lãnh đạo Thanh tra tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Văn Thanh

Ông Sáng mở tài liệu nghiệp vụ hướng dẫn từng bước: Từ việc xác định bản chất nội dung đơn, phân loại khiếu nại, tố cáo hay kiến nghị, phản ánh; xác định đúng thẩm quyền giải quyết; trình tự tiếp công dân; đến cách hướng dẫn người dân bổ sung hồ sơ nếu chưa đầy đủ… tất cả đều được ông giải thích cặn kẽ.

Kết thúc cuộc điện thoại, ông không quên dặn lại cán bộ cơ sở: "Điều quan trọng nhất là phải xử lý đúng ngay từ đầu, đúng quy trình, đúng thẩm quyền để người dân không phải đi lại nhiều lần. Nếu còn khó khăn trong quá trình thực hiện thì cứ liên hệ với Thanh tra tỉnh, chúng tôi sẽ tiếp tục hướng dẫn nghiệp vụ."

Đó chỉ là một trong rất nhiều cuộc gọi mà những cán bộ Phòng Nghiệp vụ 1 Thanh tra tỉnh Thanh Hóa tiếp nhận mỗi ngày kể từ khi Thanh Hóa triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Thanh tra tỉnh Thanh Hóa luôn là cơ quan tham mưu, bảo đảm công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư ở cơ sở diễn ra thống nhất, đúng quy định của pháp luật. Ảnh: Văn Thanh

Đằng sau những cuộc điện thoại ngắn ngủi ấy là cả một hệ thống tham mưu, hướng dẫn và hỗ trợ đang được vận hành liên tục để bảo đảm công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư ở cơ sở diễn ra thống nhất, đúng quy định của pháp luật.

Nhìn từ góc độ thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, việc tinh gọn bộ máy và sáp nhập địa giới hành chính ban đầu không tránh khỏi những bỡ ngỡ về mặt nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đằng sau những cuộc điện thoại ngắn ngủi ấy là cả một hệ thống tham mưu, hỗ trợ đang được vận hành liên tục để bảo đảm công tác tiếp công dân diễn ra thống nhất, đúng quy định pháp luật, không để xảy ra khoảng trống trong quản trị hành chính.

Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò tham mưu của Thanh tra tỉnh Thanh Hóa càng được thể hiện rõ nét. Đây không chỉ là cơ quan giúp UBND tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo, điều hành lĩnh vực tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo mà còn là "điểm tựa" chuyên môn của đội ngũ cán bộ cơ sở trong giai đoạn bộ máy mới đi vào ổn định.

"Bộ tham mưu" giúp chính quyền mới vận hành thông suốt

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường kiểm tra, hướng dẫn và nâng cao năng lực thực thi của cấp cơ sở. Đối chiếu với thực tế tại Thanh Hóa, vai trò tham mưu của Thanh tra tỉnh sau một năm thực hiện mô hình chính quyền mới chính là minh chứng sinh động cho tinh thần này.

Theo ông Lương Ngọc Sáng, ngay sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn để các địa phương không bị gián đoạn trong thực hiện nhiệm vụ.

Riêng lĩnh vực tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã tham mưu ban hành 4 văn bản hướng dẫn, đôn đốc; đồng thời thiết lập nhóm trao đổi nghiệp vụ với đầu mối của 166 xã, phường cùng các sở, ngành nhằm giải đáp ngay những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện. 

Cán bộ Phòng nghiệp vụ 1 luôn tích cực trong công tác tham mưu cho lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa và Thanh tra tỉnh Thanh Hóa thực hiện tốt công tác tiếp công dân từ khi thành lập chính quyền 2 cấp. Ảnh: Văn Thanh

Không dừng ở đó, trong năm đầu triển khai mô hình mới, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa còn tham mưu UBND tỉnh ban hành 25 văn bản quản lý, chỉ đạo về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tổ chức 3 lớp tập huấn theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với gần 2.900 học viên là cán bộ các sở, ngành, địa phương. 

Theo ông Sáng, những con số ấy không đơn thuần phản ánh khối lượng công việc, mà còn cho thấy yêu cầu rất lớn đặt ra đối với cơ quan tham mưu trong bối cảnh tổ chức bộ máy mới vừa vận hành.

"Việc phân cấp, phân quyền sâu hơn cho cấp xã giúp giải quyết công việc gần dân hơn, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi đội ngũ cán bộ cơ sở phải nắm chắc quy định pháp luật, quy trình nghiệp vụ. Nếu tham mưu không kịp thời hoặc hướng dẫn không thống nhất thì rất dễ phát sinh sai sót trong quá trình tiếp nhận, xử lý đơn thư", ông Sáng chia sẻ.

Cán bộ phòng Nghiệp vụ 1 tích cực làm việc, tham mưu tốt công tác tiếp công dân cho lãnh đạo Thanh tra tỉnh. Ảnh: Văn Thanh

Thực tế cho thấy, sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều xã có quy mô lớn hơn trước cả về diện tích và dân số. Cùng với đó, nhiều nhiệm vụ được phân cấp trực tiếp xuống cơ sở khiến khối lượng công việc tăng lên đáng kể.

Trong khi đó, không ít cán bộ mới được bố trí làm công tác tiếp công dân còn thiếu kinh nghiệm; nhiều thủ tục hành chính mới phát sinh; dữ liệu đất đai, hồ sơ chuyên ngành đang trong quá trình hoàn thiện… Đây đều là những yếu tố có thể làm phát sinh khiếu nại, kiến nghị nếu không được hướng dẫn kịp thời. 

Chính vì vậy, thay vì chờ cơ sở báo cáo theo định kỳ, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa lựa chọn phương châm "đồng hành ngay từ đầu". Mỗi cuộc điện thoại, mỗi tin nhắn trên nhóm nghiệp vụ, mỗi buổi tập huấn đều hướng tới mục tiêu chung là giúp cán bộ cấp xã xử lý đúng ngay từ bước đầu tiên.

Theo đánh giá của Thanh tra tỉnh Thanh Hóa, sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác tiếp công dân trên địa bàn cơ bản được duy trì ổn định; vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu tiếp tục được nâng lên; nhiều vụ việc phát sinh đã được tập trung giải quyết ngay từ cơ sở, góp phần giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội. 

Tham mưu không chỉ bằng văn bản

Điều dễ nhận thấy trong cách làm của Thanh tra tỉnh Thanh Hóa là công tác tham mưu không chỉ dừng lại ở việc ban hành văn bản. Đằng sau mỗi chỉ đạo là hoạt động kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn, giải đáp nghiệp vụ được thực hiện thường xuyên. Từ việc hỗ trợ phân loại đơn thư, xác định thẩm quyền giải quyết đến hướng dẫn kỹ năng đối thoại, hòa giải hay cập nhật dữ liệu điện tử, đội ngũ cán bộ Phòng Nghiệp vụ 1 luôn đồng hành cùng cơ sở. Đó cũng là lý do vì sao nhiều địa phương sau sắp xếp đã từng bước chủ động hơn trong xử lý các vụ việc ngay từ nơi phát sinh, hạn chế tình trạng chuyển đơn nhiều cấp hoặc để công dân đi lại nhiều lần.

Sau 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã đạt được kết quả nhất định, góp phần ổn định tình hình ở cơ sở. Ảnh: Văn Thanh

Ông Lương Ngọc Sáng cho rằng, tham mưu chỉ thực sự có giá trị khi những hướng dẫn được chuyển hóa thành hành động cụ thể ở cơ sở. "Bất kỳ cán bộ nào khi gặp khó khăn đều có thể trao đổi với Thanh tra tỉnh Thanh Hóa. Chúng tôi không chỉ hướng dẫn về quy trình mà còn cùng địa phương phân tích từng vụ việc cụ thể để lựa chọn cách xử lý phù hợp, đúng quy định của pháp luật", ông nói.

Có lẽ chính vì vậy mà ở Phòng Nghiệp vụ 1, những cuộc điện thoại trao đổi nghiệp vụ vẫn diễn ra gần như mỗi ngày. Đó không đơn thuần là hoạt động hỗ trợ chuyên môn, mà còn là minh chứng cho tinh thần đồng hành cùng cơ sở, lấy hiệu quả phục vụ người dân làm mục tiêu xuyên suốt.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những kết quả bước đầu trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của Thanh Hóa mang đậm dấu ấn của công tác tham mưu từ sớm, từ xa. Không ồn ào, không trực tiếp đứng trước người dân ở mỗi vụ việc, nhưng chính những người làm công tác tham mưu đã tạo nên nền tảng vững chắc để bộ máy mới vận hành thông suốt, hiệu quả, củng cố vững chắc niềm tin của Nhân dân vào kỷ nguyên mới của dân tộc.

Kỳ 2: Giải quyết từ gốc tại cơ sở – "Chìa khóa" cốt lõi để an dân