(Thanh tra) - Kết luận thanh tra cho thấy, Trung tâm Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp cơ bản chấp hành các quy định của pháp luật về an toàn bức xạ, bảo đảm an toàn trong sử dụng, lưu giữ và vận chuyển nguồn phóng xạ phục vụ nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp. Tuy nhiên, đơn vị cần cập nhật kịp thời kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ theo các quy định pháp luật mới.
Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân vừa ban hành kết luận thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về an toàn bức xạ và hạt nhân tại Trung tâm Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp.
Cuộc thanh tra được thực hiện theo Quyết định số 60/QĐ-TTra ngày 5/12/2025 của Chánh Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân, tiến hành tại Trung tâm trong các ngày 15 - 16/12/2025.
Nội dung thanh tra tập trung vào việc khai báo, cấp phép tiến hành công việc bức xạ; hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử; công tác bảo đảm an toàn, an ninh nguồn phóng xạ và việc chuẩn bị, ứng phó sự cố bức xạ.
Hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử đúng quy định
Trung tâm Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp là đơn vị khoa học và công nghệ công lập trực thuộc Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, được thành lập theo Quyết định số 591/QĐ-BKHCN ngày 17/4/2007 của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Trong thời kỳ thanh tra, Trung tâm triển khai nhiều hoạt động liên quan đến ứng dụng năng lượng nguyên tử như cung cấp dịch vụ đo liều chiếu xạ cá nhân; sử dụng và vận chuyển nguồn phóng xạ phục vụ khảo sát, kiểm tra kỹ thuật trong công nghiệp; đồng thời lưu giữ các nguồn phóng xạ phục vụ nghiên cứu.
Theo kết luận thanh tra, Trung tâm đã được cấp giấy đăng ký hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử đối với dịch vụ đo liều chiếu xạ cá nhân, có hiệu lực đến ngày 31/1/2029. Đơn vị hiện sử dụng hệ đo liều MicroStar để cung cấp dịch vụ đo liều cho các tổ chức và cá nhân.
Đội ngũ thực hiện dịch vụ gồm 2 nhân viên đã được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định. Trung tâm cũng trang bị đầy đủ hệ thống thiết bị phục vụ đo liều chiếu xạ cá nhân như hệ đọc liều kế, bộ liều kế chuẩn, liều kế cá nhân, máy quét mã vạch và hệ thống máy tính phục vụ xử lý dữ liệu.
Bên cạnh đó, Trung tâm đã xây dựng và ban hành chương trình quản lý chất lượng đối với dịch vụ đo liều chiếu xạ cá nhân, cùng các quy trình kỹ thuật như quy trình đọc liều, quy trình xử lý liều kế và quy trình xử lý trường hợp có kết quả liều cao. Đơn vị cũng tham gia chương trình so sánh liên phòng thí nghiệm nhằm bảo đảm chất lượng và độ chính xác của hoạt động đo liều.
Trong thời kỳ thanh tra, Trung tâm đã thực hiện dịch vụ đo liều chiếu xạ cá nhân cho một tổ chức và cho chính các nhân viên bức xạ của đơn vị.
Thực hiện đầy đủ các quy định về an toàn bức xạ
Kết quả thanh tra cho thấy, Trung tâm đang quản lý, sử dụng và lưu giữ nhiều nguồn phóng xạ phục vụ hoạt động nghiên cứu và ứng dụng kỹ thuật hạt nhân. Các nguồn phóng xạ đều được khai báo, cấp phép và quản lý theo đúng quy định của pháp luật.
Tại thời điểm thanh tra, Trung tâm có các giấy phép còn hiệu lực cho phép sử dụng, vận chuyển nguồn phóng xạ và thiết bị bức xạ, cũng như lưu giữ nguồn phóng xạ đã qua sử dụng. Ngoài ra, một số nguồn phóng xạ đã phân rã xuống dưới mức miễn trừ và một số nguồn thuộc diện miễn trừ khai báo, cấp phép theo quy định.
Trung tâm đã thực hiện 8 đợt khảo sát kỹ thuật trong công nghiệp có sử dụng nguồn phóng xạ. Trong quá trình vận chuyển, đã thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn và an ninh theo quy định, đồng thời lập báo cáo đánh giá an toàn vận chuyển với đầy đủ thông tin về phương tiện, kiện hàng, nhân sự và kết quả đo suất liều.
Về nhân sự, Trung tâm hiện có 15 nhân viên bức xạ, tất cả đều được đào tạo về an toàn bức xạ theo quy định. Giám đốc Trung tâm đã bổ nhiệm người phụ trách an toàn và người phụ trách ứng phó sự cố bức xạ; các cá nhân này đều được cấp chứng chỉ theo quy định của pháp luật về năng lượng nguyên tử.
Trung tâm cũng thực hiện trang bị liều kế cá nhân cho nhân viên bức xạ, tổ chức đo liều chiếu xạ nghề nghiệp, khám sức khỏe định kỳ và lập sổ theo dõi liều chiếu xạ cá nhân. Kết quả đo liều trong thời kỳ thanh tra cho thấy không có trường hợp nào vượt quá giới hạn liều theo quy định.
Hệ thống quản lý và kiểm soát an toàn được duy trì
Theo kết luận thanh tra, Trung tâm đã ban hành và thực hiện đầy đủ các nội quy và quy trình liên quan đến an toàn bức xạ như nội quy an toàn bức xạ, quy trình tiến hành công việc bức xạ, quy trình bảo dưỡng thiết bị bức xạ và hướng dẫn sử dụng liều kế cá nhân.
Đơn vị cũng thực hiện kiểm xạ định kỳ tại khu vực phòng thí nghiệm và kho lưu giữ nguồn phóng xạ theo quy định. Người thực hiện kiểm xạ đã được cấp chứng chỉ hành nghề dịch vụ kiểm xạ.
Qua kiểm tra thực tế, đoàn thanh tra ghi nhận kho lưu giữ nguồn phóng xạ của Trung tâm được thiết kế bảo đảm an toàn, có hàng rào bảo vệ, hệ thống khóa, camera giám sát và cảm biến cảnh báo xâm nhập. Các container chứa nguồn phóng xạ đều được gắn dấu hiệu cảnh báo và thông tin nhận dạng theo quy định.
Tại phòng thí nghiệm, các thiết bị phân tích có gắn nguồn phóng xạ được vận hành theo đúng quy trình, có sổ nhật ký vận hành và biển cảnh báo bức xạ. Kết quả đo đánh giá an toàn tại các khu vực tiến hành công việc bức xạ không phát hiện dấu hiệu mất an toàn.
Kiến nghị cập nhật kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ
Bên cạnh những kết quả đạt được, kết luận thanh tra cũng chỉ ra một tồn tại là Trung tâm chưa kịp thời cập nhật kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ theo các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, dù kế hoạch này đã được phê duyệt trước đó.
Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân yêu cầu Trung tâm thường xuyên cập nhật các quy định pháp luật liên quan trong kế hoạch ứng phó sự cố và các quy trình kỹ thuật; đồng thời nghiên cứu, tổ chức thực hiện các quy định của Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Trung tâm cũng được yêu cầu niêm yết công khai kết luận thanh tra tại trụ sở làm việc trong thời gian tối thiểu 15 ngày liên tục và báo cáo kết quả thực hiện các yêu cầu trong kết luận thanh tra trước ngày 31/1/2026. Tại đợt kiểm tra này không phát sinh biện pháp xử lý vi phạm cũng như không có kiến nghị xử lý đối với tổ chức, cá nhân liên quan.
