(Thanh tra) - Thanh tra thành phố Bắc Ninh chỉ ra nhiều tồn tại trong quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư, bỏ trống quá 12 tháng liên tục tại 19 xã, phường. Đáng chú ý, 11 cơ sở đã bỏ trống trên 10 năm; cả 59 cơ sở đều chưa có hồ sơ pháp lý về nhà, trong khi nhiều tài sản chưa được theo dõi, hạch toán đầy đủ.
Theo Thông báo kết luận thanh tra số 361/KL-TTTP.NV1 ngày 14/10/2026 của Thanh tra thành phố Bắc Ninh, cuộc thanh tra tập trung vào việc chấp hành pháp luật trong quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư, bỏ trống, không sử dụng quá thời hạn 12 tháng liên tục trên địa bàn 19 xã, phường, gồm: Nhân Thắng, Gia Bình, Đại Lai, Cao Đức, Lương Tài, Trung Chính, Lâm Thao, Tân Chi, Phật Tích, Liên Bão, Tiên Du, Phù Lãng, Phương Liễu, Quế Võ, Nhân Hoà, Đào Viên, Thuận Thành, Trạm Lộ, Ninh Xá.
Qua kiểm tra, đoàn thanh tra xác định tổng cộng 59 cơ sở nhà, đất thuộc diện rà soát. Trong đó, 50 cơ sở được xác định ban đầu, 9 cơ sở được phát hiện, bổ sung trong quá trình kiểm tra thực tế. Các cơ sở này gồm 50 điểm trường, 3 trụ sở hoặc cơ sở hoạt động, 4 nhà văn hóa và 2 cơ sở được các cơ quan Trung ương bàn giao lại.
Tại thời điểm ngày 30/4/2025, có 58/59 cơ sở không được sử dụng, gây lãng phí tài sản công. Trong số này, 54 cơ sở có công trình xây dựng, gồm 8 cơ sở bỏ trống dưới 5 năm, 35 cơ sở bỏ trống từ 5 năm đến dưới 10 năm và 11 cơ sở bỏ trống trên 10 năm. 4 cơ sở còn lại không có công trình xây dựng.
Thực trạng trên cho thấy việc sắp xếp, xử lý nhà, đất dôi dư sau quá trình tổ chức, sắp xếp lại đơn vị và cơ sở hoạt động chưa được giải quyết dứt điểm tại một số địa bàn. Nhiều công trình không còn được sử dụng trong thời gian dài nhưng việc quản lý hồ sơ, hoàn thiện thủ tục pháp lý và xác định phương án khai thác, xử lý vẫn còn những hạn chế.
Đáng chú ý, kết luận thanh tra chỉ ra cả 59 cơ sở đều chưa có hồ sơ pháp lý về nhà; 4 cơ sở chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đối với 9 cơ sở được phát hiện bổ sung trong quá trình kiểm tra, có 7 cơ sở chưa được cập nhật vào phần mềm quản lý tài sản công.
Bên cạnh đó, 46/59 cơ sở chưa được mở sổ theo dõi, hạch toán đầy đủ. Những thiếu sót này ảnh hưởng đến việc quản lý, kiểm kê, xác định hiện trạng và xây dựng phương án xử lý tài sản công. Khi hồ sơ chưa đầy đủ, việc xác định nguồn gốc, hiện trạng pháp lý và thực hiện các thủ tục tiếp theo cũng gặp khó khăn.
Kết luận thanh tra cho thấy việc quản lý nhà, đất dôi dư không chỉ là yêu cầu xử lý những công trình không còn nhu cầu sử dụng, mà còn đòi hỏi rà soát, hoàn thiện hồ sơ, cập nhật dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan.
Qua kiểm tra, Thanh tra thành phố phát hiện 3 cơ sở có tình trạng cho thuê, cho mượn hoặc sử dụng không đúng quy định. Các địa điểm được nêu gồm Trường Tiểu học Phù Lãng - điểm thôn Đồng Sài, Trường Mầm non Phù Lãng - điểm thôn Đồng Sài và Trường Tiểu học Lim - điểm Duệ Đông.
Tại một số cơ sở, có tình trạng hộ dân tự ý mở rộng hoặc sử dụng diện tích đất không đúng quy định. Một cơ sở được cho cá nhân mượn sử dụng thông qua việc cho mượn của bí thư chi bộ thôn. Đây là những vấn đề cần được kiểm tra, làm rõ để bảo đảm việc quản lý, sử dụng tài sản công đúng mục đích, đúng thẩm quyền.
Theo kết luận thanh tra, tại thời điểm kiểm tra, chưa phát hiện nghĩa vụ tài chính phát sinh từ việc cho mượn hoặc có bằng chứng về hành vi trục lợi. Tuy nhiên, cơ quan thanh tra yêu cầu tiếp tục kiểm tra, làm rõ việc sử dụng các cơ sở, trong đó có việc xác định có hay không khoản thu phát sinh và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan.
Sau thanh tra, UBND xã Phù Lãng và UBND phường Tiên Du đã chấm dứt tình trạng sử dụng không đúng quy định tại các địa điểm được nêu. Việc khắc phục bước đầu cần đi đôi với rà soát đầy đủ hiện trạng, hồ sơ và trách nhiệm quản lý, tránh để tình trạng sử dụng sai mục đích tái diễn.
Một nội dung khác được chỉ ra là việc xây dựng hai nhà văn hóa trên đất trường học khi chưa hoàn tất các thủ tục đất đai theo quy định.
Cụ thể, Nhà văn hóa thôn Cổ Miếu được xây dựng trên đất của điểm trường Cổ Miếu trước đây. Chủ trương đầu tư công trình được UBND huyện Tiên Du trước đây phê duyệt năm 2017. Nhà văn hóa thôn Huề Đông được xây dựng trên đất Trường Tiểu học Đại Lai và một phần đất công ích nông nghiệp; chủ trương đầu tư được UBND huyện Gia Bình trước đây phê duyệt năm 2016.
Việc sử dụng đất để xây dựng các công trình này khi chưa hoàn thiện thủ tục cần được rà soát, xử lý theo quy định, bảo đảm thống nhất giữa mục đích sử dụng đất, hồ sơ pháp lý và hiện trạng công trình. Kết luận thanh tra xác định trách nhiệm liên quan đối với các cơ quan, đơn vị, cá nhân thuộc UBND huyện Tiên Du, UBND xã Phật Tích trước đây, UBND huyện Gia Bình, UBND xã Đại Lai trước đây và những tổ chức, cá nhân có liên quan.
Về nguyên nhân, kết luận thanh tra đề cập cả yếu tố khách quan và chủ quan. Trong đó, hệ thống quy định về quản lý, xử lý tài sản công và đất đai ở một số thời điểm còn chưa đồng bộ; trước tháng 3/2026, tỉnh chưa có quy trình cho thuê đất ngắn hạn và cơ chế đặc thù đối với tài sản dôi dư, ảnh hưởng đến việc xây dựng phương án xử lý.
Tuy nhiên, cơ quan thanh tra cũng chỉ rõ những hạn chế trong công tác quản lý, theo dõi, kiểm tra và đôn đốc của các cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương. Việc rà soát, lập hồ sơ, cập nhật thông tin tài sản chưa đầy đủ; một số phương án xử lý còn vướng mắc về quy hoạch, thủ tục đất đai và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan chưa chặt chẽ.
Trách nhiệm được xác định thuộc về lãnh đạo các huyện, xã, đơn vị trước đây và các bộ phận chuyên môn có liên quan theo từng thời kỳ, cùng những tổ chức, cá nhân được giao nhiệm vụ quản lý tài sản. Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh trước đây và chi nhánh Gia Thuận cũng được yêu cầu rà soát trách nhiệm trong việc chưa đôn đốc, giải quyết dứt điểm các vấn đề tồn đọng thuộc phạm vi phụ trách.
Thanh tra thành phố yêu cầu UBND các xã, phường tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan và xem xét xử lý theo thẩm quyền. Đối với 3 cơ sở có tình trạng cho thuê, cho mượn hoặc sử dụng không đúng quy định, các địa phương phải tiếp tục kiểm tra, xác minh việc phát sinh nguồn thu, làm rõ trách nhiệm và báo cáo Thanh tra thành phố trước ngày 30/10/2026.
Đối với hai nhà văn hóa xây dựng trên đất trường học và đất công ích nông nghiệp, các cơ quan, địa phương liên quan phải xử lý theo phương án được phê duyệt, đồng thời hoàn thiện các thủ tục đất đai theo quy định. Những cơ sở còn lại cần được rà soát theo từng địa điểm, làm rõ hiện trạng, hồ sơ pháp lý, nhu cầu sử dụng và phương án xử lý cụ thể.
Thanh tra thành phố cũng kiến nghị các cơ quan chuyên môn liên quan phối hợp tháo gỡ vướng mắc về tài chính, xây dựng, đất đai và tổ chức bộ máy; hướng dẫn địa phương hoàn thiện hồ sơ quản lý tài sản. Việc xử lý cần ưu tiên phương án đưa tài sản vào sử dụng phục vụ mục đích công cộng khi đáp ứng điều kiện. Đối với công trình không còn phù hợp hoặc không thể tiếp tục khai thác, cần xem xét phương án xử lý theo quy định. Trước khi thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, các địa phương phải rà soát quy hoạch và những điều kiện pháp lý có liên quan.
