Gia Lai đang siết chặt khâu đóng cửa các mỏ khoáng sản sau khai thác. Ảnh: Song Việt

113 giấy phép khai thác khoáng sản hết hiệu lực

Theo báo cáo của Thanh tra tỉnh Gia Lai, công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2020–2025 còn nhiều khuyết điểm, vi phạm cần chấn chỉnh. Toàn tỉnh có 113 giấy phép khai thác khoáng sản đã hết hiệu lực và phải đóng cửa mỏ. Ngoài ra, những vi phạm liên quan đến trình tự, thủ tục đóng cửa mỏ như chậm phê duyệt đề án đóng cửa mỏ, không nộp hồ sơ đóng cửa mỏ theo quy định diễn ra nhiều.

Công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản chưa được quan tâm đúng mức; thiếu kiểm tra, đôn đốc, nhắc nhở và bỏ qua những trình tự, thủ tục quan trọng. Trong đó, có tình trạng không thực hiện kiểm tra thực địa trước khi đơn vị tiến hành khai thác; một số mỏ từ khi được cấp phép đến khi khai thác xong không được kiểm tra bằng biên bản.

Thanh tra tỉnh Gia Lai còn phát hiện tình trạng khai thác trước khi được cấp phép hoặc khi chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục; khai thác ngoài ranh giới, báo cáo sản lượng không đúng thực tế nhưng cơ quan chức năng, trực tiếp là Sở Nông nghiệp và Môi trường, không phát hiện.

Một số mỏ không thực hiện xây dựng cơ bản mỏ theo hồ sơ thiết kế, thiếu trạm cân, camera giám sát, rãnh thoát nước, hố thu gom nhưng vẫn tiến hành khai thác. Có trường hợp báo cáo sản lượng khai thác vượt công suất được cấp phép nhưng không có biện pháp chấn chỉnh.

Đối với những mỏ đã hết thời hạn khai thác, Thanh tra tỉnh Gia Lai xác định, công tác quản lý chưa kiên quyết, chưa có biện pháp để yêu cầu thực hiện các thủ tục đóng cửa mỏ theo quy định. Việc doanh nghiệp tự khai thác, tự chịu trách nhiệm đối với sản lượng khai thác, trong khi thiếu kiểm tra, giám sát chặt chẽ, đã khiến vai trò quản lý Nhà nước gần như không phát huy hiệu quả.

Gia Lai có 113 giấy phép khai thác khoáng sản đã hết hiệu lực. Ảnh: Song Việt

Tăng cường giám sát sau khai thác

Không chỉ phát hiện những bất cập trong công tác đóng cửa mỏ, Thanh tra tỉnh Gia Lai còn chỉ ra nhiều vi phạm liên quan đến quản lý đất đai và thực hiện nghĩa vụ tài chính trong hoạt động khai thác khoáng sản. Theo đó, một số điểm mỏ chưa có quyết định cho thuê đất, chưa ký hợp đồng thuê đất nhưng đã tiến hành khai thác. Một số doanh nghiệp sử dụng đất làm bãi chứa vật liệu khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.

Đối với các mỏ khoáng sản phục vụ thi công dự án cao tốc Bắc - Nam, đoạn qua địa bàn tỉnh Bình Định trước đây, chưa thực hiện xác nhận khối lượng khai thác thực tế để quyết toán nghĩa vụ tài chính. Việc kê khai mới dựa trên khối lượng tạm tính của đơn vị khai thác.

Qua rà soát báo cáo của 112/135 xã, phường, tổng số tiền đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng phải thu từ các đơn vị khai thác khoáng sản trong giai đoạn 2020–2025 là 31,18 tỷ đồng, nhưng mới thu được 25,62 tỷ đồng, còn 5,56 tỷ đồng chưa thu.

Một số doanh nghiệp ở Gia Lai sử dụng đất làm bãi chứa vật liệu khoáng sản khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Ảnh: Song Việt

Thanh tra tỉnh Gia Lai xác định trách nhiệm chính thuộc về các chủ mỏ, Sở Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Sở Tài nguyên và Môi trường), UBND các xã, phường có mỏ khoáng sản và những tập thể, cá nhân liên quan. Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các tập thể, cá nhân có liên quan; đồng thời rà soát, nghiên cứu luân chuyển vị trí công tác đối với một số công chức để xảy ra nhiều khuyết điểm, vi phạm trong quản lý khoáng sản.

Đối với chính quyền cấp xã, Thanh tra tỉnh Gia Lai yêu cầu nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi khai thác khoáng sản trái phép. Riêng các chủ mỏ, cần thực hiện nghiêm việc đóng cửa mỏ, cải tạo, phục hồi môi trường và đất đai sau khi kết thúc khai thác theo quy định pháp luật.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường kiểm tra, giám sát các chủ mỏ trong việc thực hiện công tác phục hồi môi trường sau khai thác; kiểm tra, rà soát để xử lý vi phạm hành chính hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định.