(Thanh tra) - Thanh tra tỉnh Đắk Lắk chỉ rõ nhiều bất cập trong xử lý vi phạm tại 4 dự án cao su của Công ty Cổ phần Hoàng Anh Đắk Lắk. Dù đã nộp phạt hơn 421 triệu đồng, công ty vẫn chưa khôi phục hiện trạng đất, trong khi việc kiểm tra, xử lý và đôn đốc của các cơ quan liên quan còn chậm, thiếu quyết liệt.
Thanh tra tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Kết luận thanh tra số 56/KL-TTr ngày 28/9/2026 về khó khăn, vướng mắc trong thực hiện Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 3144/QĐ-XPHC ngày 16/12/2024 của Chủ tịch UBND tỉnh đối với Công ty Cổ phần Hoàng Anh Đắk Lắk (Hoàng Anh Đắk Lắk).
Hoàng Anh Đắk Lắk được thành lập năm 2007, trước đây thuộc Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai; từ đầu năm 2021 thuộc sở hữu của Công ty Cổ phần Nông nghiệp Trường Hải (THACO AGRI). Công ty triển khai 4 dự án trồng cao su kết hợp quản lý, bảo vệ rừng tại xã Ea H’leo, huyện Ea H’leo (cũ).
Theo Công văn số 03/CV-HADL ngày 9/1/2025 của công ty, có 961ha cây cao su đã chết, không còn khả năng sinh trưởng; 1.447ha cây còn sống nhưng kém phát triển, sản lượng và chất lượng mủ không đạt hiệu quả kinh tế. Do đó, nhà đầu tư có chủ trương điều chỉnh mục tiêu dự án theo hướng quản lý, bảo vệ, phát triển rừng bền vững, kết hợp chăn nuôi bò sinh sản bán chăn thả theo mô hình nông lâm kết hợp và xây dựng trang trại heo.
Từ tháng 8/2021 đến năm 2024, công ty 4 lần nộp hồ sơ đề xuất điều chỉnh dự án. Đến tháng 1/2026, việc điều chỉnh mới đáp ứng điều kiện theo quy định nhưng UBND tỉnh vẫn chưa phê duyệt. Dù chưa được cấp có thẩm quyền cho phép, công ty đã tự ý chuyển đổi đất rừng sang đất phi nông nghiệp khác.
Theo hồ sơ xử phạt do UBND xã Ea H’leo (cũ) lập, từ tháng 4/2021 đến tháng 7/2024, công ty đã xây dựng hoàn thành 14 hạng mục công trình trên đất thuộc 4 dự án, gồm 10 chuồng trại chăn nuôi bò; 2 hạng mục phục vụ chăn nuôi; 1 văn phòng làm việc kèm nhà ở, công trình phụ trợ; và 1 hạng mục đường giao thông.
Biên bản vi phạm hành chính số 01/BB-VPHC ngày 25/10/2024 xác định 2 hành vi: Chuyển các loại đất khác sang đất chăn nuôi tập trung với diện tích 142.749m² và chuyển đất rừng trồng sang đất phi nông nghiệp với diện tích 31.521m² để làm đường giao thông.
Do vượt thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND xã và Chủ tịch UBND huyện Ea H’leo (cũ), hồ sơ được chuyển lên cấp tỉnh. Ngày 16/12/2024, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Quyết định số 3144/QĐ-XPHC với tổng số tiền xử phạt và khoản lợi bất hợp pháp là 421.978.821 đồng, đồng thời buộc công ty khôi phục tình trạng ban đầu của đất trong quý I/2025. Ngày 25/12/2024, công ty đã nộp đủ tiền vào Kho bạc Nhà nước Đắk Lắk. Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra, công ty vẫn chưa khắc phục hậu quả, vi phạm Điều 29 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
Trong Báo cáo số 33/2026/BC-HADL ngày 1/8/2026, công ty cho rằng cây cao su trồng từ các năm 2009, 2010, 2011 kém phát triển, chết nhiều nên không thể trồng lại. Với hạng mục đường giao thông, công ty cho rằng đưa đường về hiện trạng đường đất, đường lô cao su lồi lõm là không phù hợp vì đây là đường nội vùng đã được đầu tư bài bản.
Qua thanh tra, đoàn chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế của các cơ quan có thẩm quyền trong công tác tham mưu, quản lý nhà nước về đất đai, lâm nghiệp tại 4 dự án. Các cơ quan chưa quan tâm đúng mức, thực hiện chưa nghiêm Chỉ thị số 05/CT-UBND ngày 2/3/2017 của Chủ tịch UBND tỉnh về tăng cường quản lý nhà nước đối với các dự án nông lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh. Việc kiểm tra, phát hiện, chỉ đạo xử lý và lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính đối với công ty chưa kịp thời, thiếu kiên quyết, chưa bảo đảm nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính theo quy định.
Trách nhiệm thuộc về Giám đốc, Phó Giám đốc phụ trách lĩnh vực của Sở Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) giai đoạn 2021 - 2024; Đoàn kiểm tra số 568; Hạt Kiểm lâm khu vực Ea H’leo giai đoạn 2021 - 2024; Chủ tịch, Phó Chủ tịch phụ trách lĩnh vực của UBND huyện Ea H’leo (cũ) giai đoạn 2021 - 2024; Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường năm 2024; Chủ tịch UBND xã Ea H’leo giai đoạn 2021 - 2024 cùng các cơ quan, đơn vị, cá nhân liên quan.
Về hồ sơ xử lý vi phạm, UBND xã Ea H’leo (cũ) xác định hành vi vi phạm chưa chính xác; chưa xác định tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; chưa kiểm tra, đối chiếu hiện trạng quản lý, sử dụng đất để xác định hành vi vi phạm thứ hai có thuộc trường hợp không có tính khả thi để khôi phục tình trạng ban đầu của đất hay không. Hồ sơ trình Chủ tịch UBND tỉnh cũng không có dự thảo quyết định xử phạt và không xác định khoản lợi bất hợp pháp.
UBND xã Ea H’leo và UBND huyện Ea H’leo (cũ) thiếu phối hợp trong bàn giao hồ sơ, tài liệu sau khi UBND huyện kết thúc hoạt động để sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Từ 1/4/2025 đến 30/6/2025, UBND huyện không theo dõi, đôn đốc công ty khắc phục hậu quả. Từ 1/7/2025 đến nay, UBND xã có theo dõi nhưng vẫn thiếu chủ động, chưa đôn đốc quyết liệt.
UBND xã cũng chưa nghiên cứu, căn cứ Điều 5 Nghị định số 296/2025/NĐ-CP ngày 16/11/2025 của Chính phủ để áp dụng đối với công ty sau khi hết thời hạn khắc phục hậu quả nhưng không tự nguyện chấp hành, khiến việc báo cáo, đề xuất Chủ tịch UBND tỉnh xử lý chưa kịp thời. Việc UBND xã xác định các hạng mục vi phạm phù hợp quy hoạch là không đúng, thực tế có 3 hạng mục không phù hợp và 1 hạng mục phù hợp một phần.
Kết luận xác định 4 dự án thuộc nhóm dự án vốn ngoài ngân sách có khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài, có nguy cơ thất thoát, lãng phí do vi phạm pháp luật về đất đai, nằm trong danh mục do Tổ công tác 1828 của UBND tỉnh rà soát, xử lý. Trong thời gian chờ rà soát điều kiện tháo gỡ theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội, công ty được yêu cầu giữ nguyên hiện trạng các hạng mục vi phạm và phối hợp cung cấp hồ sơ, tài liệu cho các sở, ngành.
Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND xã Ea H’leo kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân, xây dựng kế hoạch khắc phục; nếu 14 hạng mục vi phạm không đủ điều kiện tồn tại thì chủ trì, phối hợp các sở, ngành cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt. Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị UBND tỉnh giao Sở Tài chính chủ trì rà soát toàn bộ hồ sơ, tình hình thực hiện các dự án để tham mưu việc tháo gỡ. Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm điểm trách nhiệm, còn Sở Nội vụ tham mưu UBND tỉnh xem xét kiểm điểm các tổ chức, cá nhân liên quan.
