Tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi sử dụng thiết bị bức xạ không có giấy phép hoặc giấy phép đã hết hạn. Ảnh minh họa

Chủ động tuân thủ nhiều quy định về an toàn bức xạ

Kết luận thanh tra số 02/KL-ATBXHN ngày 14/1/2026 của Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân cho thấy, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Minh Ngọc cơ bản đã thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Doanh nghiệp đã được cấp phép sử dụng các thiết bị bức xạ gắn nguồn phóng xạ phục vụ đo độ dày thép trên dây chuyền sản xuất; đồng thời xây dựng hệ thống quản lý an toàn tương đối đầy đủ. Công tác đào tạo nhân viên bức xạ, bổ nhiệm người phụ trách an toàn, trang bị liều kế cá nhân và theo dõi liều chiếu xạ nghề nghiệp được triển khai theo đúng quy định.

Đáng chú ý, trong suốt thời kỳ thanh tra, chưa ghi nhận trường hợp nào có liều chiếu xạ vượt ngưỡng cho phép. Điều này cho thấy doanh nghiệp đã có ý thức trong việc kiểm soát rủi ro nghề nghiệp và bảo vệ người lao động.

Cùng với đó, các quy trình nội bộ về an toàn bức xạ, kế hoạch bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ và phương án ứng phó sự cố cũng đã được xây dựng, ban hành và cập nhật định kỳ. Việc kiểm đếm nguồn phóng xạ được thực hiện thường xuyên, góp phần nâng cao khả năng kiểm soát và phòng ngừa rủi ro.

Tuy nhiên, quá trình thanh tra cũng phát hiện vi phạm đáng chú ý liên quan đến Công ty TNHH Ống thép Minh Ngọc - đơn vị tiếp nhận hệ thống thiết bị bức xạ từ công ty mẹ.

Cụ thể, sau khi được bàn giao toàn bộ dây chuyền sản xuất cùng các thiết bị bức xạ gắn nguồn phóng xạ theo hình thức góp vốn, công ty này đã đưa vào sử dụng từ ngày 1/1/2025. Tuy nhiên, đến tận cuối tháng 11/2025, doanh nghiệp mới nộp hồ sơ đề nghị cấp phép.

Như vậy, trong suốt một thời gian dài, doanh nghiệp đã sử dụng 5 thiết bị bức xạ gắn 9 nguồn phóng xạ khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Đây là hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, dù chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn về an toàn. Cơ quan thanh tra đã lập biên bản và ban hành quyết định xử phạt theo quy định hiện hành.

Một số tồn tại cần sớm khắc phục

Ngoài vi phạm về cấp phép, đoàn thanh tra cũng chỉ ra một số hạn chế trong công tác bảo đảm an toàn bức xạ tại doanh nghiệp.

Trong đó, việc chưa tổ chức diễn tập ứng phó sự cố bức xạ định kỳ là thiếu sót đáng lưu ý, bởi đây là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao khả năng phản ứng khi có tình huống phát sinh.

Bên cạnh đó, một số nội quy an toàn bức xạ tại khu vực sản xuất bị mờ, khó quan sát; việc lập sổ theo dõi liều chiếu xạ cá nhân chưa đúng mẫu quy định. Những tồn tại này tuy mang tính kỹ thuật nhưng nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và nhận thức của người lao động.

Trên cơ sở kết luận thanh tra, cơ quan chức năng đã yêu cầu các doanh nghiệp liên quan khẩn trương khắc phục tồn tại, hoàn thiện thủ tục pháp lý và tuân thủ nghiêm quy định về an toàn bức xạ.

Đặc biệt, đối với đơn vị sử dụng thiết bị bức xạ, yêu cầu đặt ra là chỉ được phép vận hành khi đã được cấp giấy phép, đồng thời thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo, diễn tập ứng phó sự cố và duy trì hệ thống quản lý an toàn theo quy định của pháp luật.

Thực tiễn cho thấy, trong bối cảnh ứng dụng bức xạ ngày càng phổ biến trong sản xuất công nghiệp, việc bảo đảm an toàn không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm trực tiếp đối với người lao động và cộng đồng.

Kết quả thanh tra lần này tiếp tục là lời cảnh báo đối với các doanh nghiệp: không thể xem nhẹ các thủ tục cấp phép và quy định kỹ thuật, bởi bất kỳ “khoảng trống” nào trong quản lý cũng có thể dẫn đến rủi ro khó lường.