Ban Chủ nhiệm đề tài báo cáo kết quả nghiên cứu. Ảnh: TH

ThS. Ngô Mạnh Hùng cho biết, hàng năm, các cơ quan có chức năng thanh tra đã tiến hành hàng vạn cuộc thanh tra trên các lĩnh vực dưới các hình thức khác nhau, qua đó giúp cơ quan quản lý Nhà nước ở các cấp, các ngành chấn chỉnh, đổi mới hoạt động quản lý, điều hành; phát hiện, xử lý nhiều hành vi vi phạm pháp luật, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý Nhà nước. 

Hoạt động thanh tra theo chương trình, kế hoạch luôn được tổ chức bảo đảm sự chủ động, bám sát định hướng chương trình, kế hoạch thanh tra hàng năm được thủ trưởng cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Việc thanh tra đột xuất được chú trọng thực hiện, phục vụ kịp thời yêu cầu của công tác quản lý Nhà nước. 

Các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành duy trì hoạt động thường xuyên, góp phần bảo đảm việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý trên các ngành, lĩnh vực. 

Tuy nhiên, việc áp dụng các hình thức thanh tra cũng bộc lộ những vướng mắc, bất cập cả về pháp luật và tổ chức thực hiện, trên những phương diện như: Quy định của pháp luật về hình thức thanh tra còn đơn giản, chưa bao quát và làm rõ được biểu hiện khách quan của hình thức thanh tra và làm rõ mối quan hệ giữa hình thức thanh tra với các yêu cầu khác trong hoạt động thanh tra; hình thức thanh tra theo chương trình kế hoạch trên thực tế chưa đảm bảo tính toàn diện và cụ thể, chưa đáp ứng được yêu cầu của quản lý Nhà nước; hình thức thanh tra thường xuyên của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành chưa được quy định cụ thể; thẩm quyền, trình tự, thủ tục, căn cứ tiến hành thanh tra đột xuất chưa được quy định cụ thể, còn nhiều vướng mắc trong tổ chức thực hiện...

“Hiện nay, cách tiếp cận về hình thức thanh tra như Luật Thanh tra hiện hành vừa không bao quát được biểu hiện bên ngoài của hoạt động thanh tra (hình thức bên ngoài), vừa không thể hiện được đầy đủ cách thức tiến hành hoạt động thanh tra (hình thức bên trong) từ đó đề xuất tiếp cận hình thức thanh tra theo hướng mới, là cách thức tiến hành thanh tra gắn với chủ thể của hoạt động thanh tra là đoàn thanh tra và thanh tra viên”, ông Hùng khẳng định. 

Do vậy, đề tài đã phân tích đặc điểm của hình thức thanh tra, vai trò, ý nghĩa của việc phân định hình thức thanh tra và nhất là phân tích, phân loại hình thức thanh tra dựa trên nhiều tiêu chí, gần với thực tiễn quy định của pháp luật và hoạt động thanh tra. 

Đề tài cũng đã nghiên cứu thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện hình thức thanh tra. Rút ra những hạn chế, bất cập trong quy định của pháp luật và thực tiễn thực hiện; phân tích nguyên nhân của những bất cập, hạn chế.

Hội đồng Nghiệm thu đánh giá đề tài đạt loại xuất sắc. Ảhh: TH

Tham gia nhận xét tại Hội đồng, TS Trần Đức Lượng khẳng định, Ban Chủ nhiệm đề tài đã xác định được các mục tiêu chính của đề tài, làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản về hình thức thanh tra trên cơ sở làm rõ quan niệm, đặc điểm, tính chất, mối quan hệ của hình thức thanh tra và ý nghĩa thực tiễn của hình thức thanh tra, từ đó đề xuất được quan điểm, giải pháp, kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về hình thức thanh tra; phương pháp nghiên cứu phù hợp với yêu cầu đặt ra của đề tài.

Những kết quả nghiên cứu của đề tài, về cơ bản đáp ứng được những mục tiêu nghiên cứu đặt ra. 

Những thông tin, tư liệu, tài liệu được đưa ra trong đề tài được dẫn nguồn đầy đủ, được cập nhật, có tính xác thực và độ tin cậy cao; kết quả nghiên cứu đã hệ thống, phân tích tương đối đầy đủ các quy định của pháp luật cũng như thực trạng việc áp dụng các hình thức thanh tra ở nước ta hiện nay. 

Có thể nói, về cơ bản, các giải pháp nêu trong đề tài có tính đồng bộ, liên quan chặt chẽ với nhau. Những kết quả nghiên cứu của đề tài nói chung, các giải pháp nói riêng có giá trị ứng dụng cao trong việc nghiên cứu khoa học, công tác xây dựng pháp luật về thanh tra và tổ chức, thực hiện công tác thanh tra trên thực tế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, ở Chương II - Thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện các hình thức thanh tra, nội dung nhận xét về kết quả hoạt động thanh tra theo hình thức thanh tra cần được phân tích sâu hơn, để đánh giá mối quan hệ và tác động qua lại lẫn nhau của các hình thức thanh tra như việc xây dựng kế hoạch thanh tra hàng năm với việc thanh tra đột xuất theo yêu cầu của cấp quản lý có thẩm quyền có mối liên hệ qua lại như thế nào?.

Đề tài cũng nên đi sâu phân tích, làm rõ những nội dung rất cần thiết cho hoạt động thanh tra trong thời gian tới nói chung, của Thanh tra Chính phủ nói riêng như thanh tra chuyên đề diện rộng, thanh tra lại…

Tại Chương III - Giải pháp 2.1 về thống nhất nhận thức về hình thức thanh tra, đề tài có nêu về việc tồn tại nhiều bất hợp lý trong các hình thức thanh tra, tuy nhiên cần đi sâu phân tích về việc từ những hạn chế, bất hợp lý về hình thức thanh tra sẽ dẫn đến giảm hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra như thế nào? Và thực hiện tốt giải pháp do đề tài đề xuất sẽ khắc phục những hạn chế của công tác nói chung ra sao?

Từ những kết quả của đề tài, Hội đồng Nghiệm thu thống nhất đề tài xếp loại xuất sắc.

Thái Hải