Lãnh đạo Bộ Ngoại giao điều hành các phiên chuyên đề. Ảnh: Nguyễn Hải

Đa dạng phương thức triển khai đối ngoại địa phương

Chiều 2/8, trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 với chủ đề “Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển”, đã diễn ra hai phiên chuyên đề.

Phiên 1 với chủ đề “Mở rộng không gian phát triển, huy động các nguồn lực quốc tế phục vụ tăng trưởng địa phương” và Phiên 2 với chủ đề “Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đối ngoại địa phương trong tình hình mới”.

Hai phiên chuyên đề dưới sự điều hành của lãnh đạo Bộ Ngoại giao, các đại biểu đến từ các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, các bộ, ngành và địa phương đã cùng nhận diện những cơ hội mới trong hợp tác quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm thu hút nguồn lực bên ngoài và thảo luận các giải pháp xây dựng đội ngũ, tổ chức bộ máy làm công tác đối ngoại đáp ứng yêu cầu mới.

Xuyên suốt 12 tham luận là sự thống nhất về tư duy chuyển từ mở rộng quan hệ theo số lượng sang tạo ra giá trị thực chất, lấy sản phẩm và kết quả cụ thể làm thước đo hiệu quả công tác đối ngoại.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, hiệu quả đối ngoại địa phương phụ thuộc trước hết vào khả năng xác định đúng nhu cầu phát triển, chuẩn bị đề xuất có chất lượng và tổ chức thực hiện đến cùng.

Về ngoại giao kinh tế, các đại biểu thống nhất nhận định đối ngoại địa phương cần gắn chặt hơn với các mục tiêu tăng trưởng và phát triển cụ thể.

Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng. Ảnh: Nguyễn Hải

Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng cho rằng, việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ lên Đối tác chiến lược toàn diện đã mở ra cơ hội lớn để các địa phương thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, phát triển các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ cao trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch và đổi mới sáng tạo.

Theo Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng, các địa phương cần chuyển từ tư duy “thu hút càng nhiều vốn càng tốt” sang thu hút đúng nhà đầu tư, đúng lĩnh vực và đúng hệ sinh thái phát triển. Muốn vậy, cần chủ động chuẩn bị quỹ đất, nguồn điện, hạ tầng số, nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ chế một cửa và danh mục dự án sẵn sàng triển khai.

"Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI chất lượng cao, các địa phương cần đi trước một bước trong chuẩn bị thể chế, hạ tầng, nhân lực và dự án", Đại sứ nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn. Ảnh: Quang Hòa

Cùng chung định hướng đó, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn cho biết thành phố đang chuyển mạnh tư duy đối ngoại từ “tiếp nhận và thích nghi” sang “chủ động đóng góp, kiến tạo và định hình”.

Đối ngoại được xác định phát huy vai trò tiên phong, là động lực mở đường nhằm huy động tối đa nguồn lực quốc tế cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp văn hóa.

Thành phố cũng đưa nội dung phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo vào các chương trình nghị sự đối ngoại, tăng cường kết nối với các tập đoàn công nghệ, định chế tài chính và trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới.

Hà Nội hiện có quan hệ hợp tác với 58 địa phương, đối tác quốc tế; thu hút vốn FDI năm 2025 đạt 4,29 tỷ USD và tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước.

Thành phố đang tập trung hiện thực hóa 50 bản ghi nhớ hợp tác đã ký kết tại Hội nghị công bố Quy hoạch và Xúc tiến đầu tư năm 2026, đồng thời xây dựng Khu Công nghệ cao Hòa Lạc trở thành hạt nhân thu hút các ngành công nghệ cao, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Chuyển hóa cam kết đối ngoại thành nguồn lực phát triển

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội nghị là làm thế nào để chuyển hóa các cam kết đối ngoại thành các dự án, chương trình hợp tác cụ thể.

Chia sẻ kinh nghiệm của Hải Phòng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường cho rằng công tác đối ngoại địa phương cần chuyển từ “ngoại giao sự kiện” sang “ngoại giao kiến tạo phát triển”.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Hoàng Minh Cường. Ảnh: Nguyễn Nhuận

Theo đó, mỗi hoạt động đối ngoại đều phải được thiết kế trên cơ sở nhu cầu phát triển của địa phương, xác định rõ đối tác trọng điểm, lĩnh vực ưu tiên và kết quả cần đạt được.

Ông Cường nhấn mạnh, thành công của đối ngoại không được đo bằng số lượng văn kiện ký kết hay số đoàn ra, đoàn vào mà phải được thể hiện bằng những dự án được triển khai, những nhà đầu tư được thu hút và những giá trị mới được tạo ra cho địa phương.

Hải Phòng duy trì cơ chế phân công rõ đầu mối theo dõi từng cam kết sau ký kết, huy động sự tham gia của các sở, ngành và doanh nghiệp hạ tầng để đồng hành cùng nhà đầu tư trong suốt vòng đời dự án, bảo đảm các cam kết nhanh chóng được chuyển hóa thành kết quả phát triển cụ thể.

Bên cạnh ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa và kinh tế di sản cũng được nhiều địa phương xác định là hướng đi quan trọng nhằm phát huy sức mạnh mềm và tạo động lực tăng trưởng mới.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế Trần Hữu Thùy Giang. Ảnh: Quang Hòa

Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế Trần Hữu Thùy Giang cho biết, Huế hiện sở hữu 8 danh hiệu được UNESCO ghi danh cùng hệ thống di sản đặc sắc của quốc gia. Thành phố xác định "di sản là lợi thế cạnh tranh khác biệt, văn hóa là sức mạnh mềm, hội nhập quốc tế là động lực và ngoại giao văn hóa là cầu nối chuyển hóa sức mạnh mềm thành nguồn lực phát triển".

Thông qua hợp tác với UNESCO, các tổ chức quốc tế và nhiều địa phương trên thế giới, Huế đã huy động được hàng chục triệu USD phục vụ bảo tồn di sản, đào tạo nhân lực và nghiên cứu khoa học.

Nhiều công trình quan trọng như Ngọ Môn, Điện Thái Hòa, Điện Kiến Trung và Nhà hát Duyệt Thị Đường đã được trùng tu với sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế.

Song song với bảo tồn, Huế đẩy mạnh phát triển kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa và du lịch bền vững. Năm 2025, địa phương đón gần 6,3 triệu lượt khách với doanh thu du lịch khoảng 13.000 tỷ đồng; riêng 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 4,3 triệu lượt khách, doanh thu 10.300 tỷ đồng.

Đại diện thành phố Huế cũng đề xuất hình thành Diễn đàn quốc tế về Ngoại giao văn hóa, Kinh tế di sản và Du lịch bền vững tổ chức thường niên tại Huế nhằm tăng cường kết nối các thành phố di sản, chia sẻ kinh nghiệm quản trị và huy động hiệu quả nguồn lực quốc tế cho phát triển bền vững.

Các đại biểu dự Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. Ảnh: Nguyễn Nhuận

Bên cạnh những cơ hội, các địa phương cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện, nổi bật là tình trạng thiếu nhân lực chất lượng cao, biên chế còn mỏng, khó khăn trong chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành.

Các địa phương kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, đẩy mạnh phân cấp, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ngoại vụ.

Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 khép lại với thống nhất cao đưa đối ngoại địa phương trở thành động lực huy động nguồn lực quốc tế, phục vụ phát triển nhanh, bền vững.