Trong thực tiễn, có trường hợp những người này không nói, viết được tiếng Việt (người nước ngoài, người dân tộc thiểu số…). Vì vậy, để thu thập được thông tin do những người này cung cấp phục vụ việc đánh giá, kết luận nội dung KN, TC cần phải có người phiên dịch và việc phiên dịch phải đảm bảo thủ tục, quy định của pháp luật. Tuy nhiên hiện nay, Luật KN, Luật TC và các văn bản hướng dẫn thi hành chưa có quy định về vấn đề này… đã gây khó khăn, lúng túng cho người xác minh, ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả công tác giải quyết KN, TC.

Việc “sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ, lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp” là quyền của công dân được quy định trong Hiến pháp Việt Nam (Điều 42 Hiến pháp 2013). Trong pháp luật tố tụng hình sự (Điều 24 Bộ luật Tố tụng Hình sự, Điều 20 Luật Tố tụng Dân sự, Điều 22 Luật Tố tụng Hành chính) đều đã cụ thể hóa quyền này của công dân: “Người tham gia tố tụng… có quyền dùng tiếng nói và chữ viết của dân tộc mình, trong trường hợp này cần phải có người phiên dịch”, đồng thời cũng quy định thủ tục, trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng về việc yêu cầu người phiên dịch, là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết vụ án có người tham gia tố tụng không nói, viết được tiếng Việt bảo đảm khách quan, đúng pháp luật.

Từ thực tiễn công tác xác minh, giải quyết KN, TC, quy định của Hiến pháp và các lĩnh vực pháp luật có liên quan, tôi thấy rằng cần bổ sung quy định về thủ tục phiên dịch trong Luật KN, Luật TC, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam và nâng cao hiệu quả công tác xác minh giải quyết KN, TC trong thời gian tới.

                                              Lê Quang Hùng