Theo Cục trưởng Cục XIV Lê Thanh Liêm, cơ quan thanh tra còn chủ động nhận diện nguyên nhân khiến các kiến nghị chậm được thực hiện. Đồ hoạ: PH

Đổi mới tư duy để nâng cao hiệu lực kết luận thanh tra

Hoạt động thanh tra chỉ thực sự phát huy hiệu lực khi các kết luận thanh tra được tổ chức thực hiện đầy đủ, nghiêm túc và hiệu quả trên thực tế. Vì vậy, công tác theo dõi, đôn đốc và xử lý sau thanh tra luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm kỷ cương, kỷ luật hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước.

Theo Cục trưởng Cục Theo dõi, đôn đốc và xử lý sau thanh tra (Cục XIV), Thanh tra Chính phủ Lê Thanh Liêm, trong bối cảnh hiện nay, công tác xử lý sau thanh tra cần tiếp tục được đổi mới theo hướng thực chất, hiệu quả hơn. Nếu trước đây, hoạt động này chủ yếu tập trung vào theo dõi tiến độ, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra và tổng hợp kết quả báo cáo thì nay đã có sự chuyển biến rõ nét.

Điểm cốt lõi của sự đổi mới là chuyển từ tư duy “đôn đốc thực hiện” sang “đôn đốc gắn với rà soát, phân loại, tháo gỡ khó khăn và xử lý dứt điểm”. Không chỉ theo dõi việc thực hiện kết luận thanh tra, cơ quan thanh tra còn chủ động nhận diện nguyên nhân khiến các kiến nghị chậm được thực hiện, phân loại từng nhóm vướng mắc để tham mưu giải pháp xử lý phù hợp.

Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong chỉ đạo của Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn đối với công tác xử lý sau thanh tra thời gian qua.

Tinh thần đổi mới này được cụ thể hóa trong nhiều nhiệm vụ chính trị quan trọng mà Thanh tra Chính phủ đang triển khai.

Tại cuộc họp giao ban định kỳ ngày 7/5/2026 của Ban Chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ chính trị chiến lược, quan trọng, cấp bách của Thanh tra Chính phủ và ngành Thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn yêu cầu các đơn vị tiếp tục bám sát tiến độ, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để rà soát, củng cố và hoàn thiện các sản phẩm đầu ra của từng nhiệm vụ.

Đối với nhiệm vụ DA-01 về nghiên cứu, đề xuất áp dụng, vận dụng quan điểm, chủ trương xử lý vi phạm pháp luật về đất đai theo Kết luận số 182-KL/TW và Kết luận số 218-KL/TW của Bộ Chính trị đối với các lĩnh vực có tính chất, mức độ tương tự, Tổng Thanh tra Chính phủ giao Cục XIV tiếp tục tổng hợp, củng cố cơ sở lý luận; phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát, nghiên cứu, bổ sung các hành vi vi phạm phát hiện qua thực tiễn thanh tra để hoàn thiện báo cáo; đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, bảo đảm hoàn thành Đề án theo đúng tiến độ.

Quang cảnh Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của ngành Thanh tra. Ảnh: PH

Trao đổi với PV Báo Thanh tra, Cục trưởng Cục XIV Lê Thanh Liêm cho biết, quá trình triển khai nhiệm vụ được thực hiện trên cơ sở phối hợp chặt chẽ với nhiều cơ quan trong hệ thống chính trị và các bộ, ngành nhằm rà soát thực tiễn, nghiên cứu các nhóm hành vi vi phạm có tính chất tương đồng. Theo ông, mục tiêu là tham mưu cơ chế xử lý phù hợp trên cơ sở chủ trương của Bộ Chính trị, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn từ thực tiễn, khơi thông nguồn lực phát triển nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu xử lý đúng quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và không làm thay đổi nguyên tắc xử lý vi phạm.

Cách tiếp cận này cho thấy công tác xử lý sau thanh tra không còn dừng lại ở việc kiểm đếm kết quả thực hiện mà đang từng bước hướng tới giải quyết tận gốc những nguyên nhân khiến các kết luận thanh tra chậm được thực hiện, đồng thời chủ động tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách từ thực tiễn.

Ông Liêm cũng cho biết, đến nay Cục XIV đã hoàn thành nhiệm vụ Tổng Thanh tra Chính phủ giao. Sau khi Đảng uỷ Chính phủ thông qua, đề án sẽ góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn từ thực tiễn, khơi thông nguồn lực phát triển.

Phân loại vướng mắc để xử lý đúng “địa chỉ”

Thực tiễn rà soát các kết luận thanh tra cho thấy, không phải mọi kiến nghị chậm thực hiện đều xuất phát từ sự thiếu quyết liệt của các cơ quan, đơn vị.

Có những trường hợp vướng mắc do cơ chế, chính sách còn bất cập; có những kiến nghị chưa đủ cụ thể, khó xác định thời điểm hoàn thành; cũng có những nội dung liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật hoặc phát sinh những vấn đề mới trong quá trình tổ chức thực hiện.

Thay vì áp dụng một cách xử lý chung cho tất cả các trường hợp, Cục XIV đang phối hợp với các đơn vị liên quan phân loại từng nhóm nguyên nhân để đề xuất giải pháp phù hợp. Cách làm này không chỉ góp phần tháo gỡ những khó khăn tồn tại nhiều năm mà còn giúp nâng cao tính khả thi của các kết luận thanh tra.

Theo Cục trưởng Lê Thanh Liêm, thông qua đối thoại và rà soát thực tế, nhiều vướng mắc được phân tích toàn diện, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp, từng ngành và đưa ra phương án xử lý phù hợp. Đồ hoạ: PH

Một dấu ấn khác là việc Thanh tra Chính phủ tăng cường làm việc trực tiếp với các địa phương còn gặp khó khăn trong thực hiện kết luận thanh tra. Thông qua đối thoại và rà soát thực tế, nhiều vướng mắc được phân tích toàn diện, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp, từng ngành và đưa ra phương án xử lý phù hợp. Đây cũng là cách nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện kết luận thanh tra.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xử lý sau thanh tra vẫn còn nhiều khó khăn. Khối lượng kết luận thanh tra ngày càng lớn trong khi hệ thống pháp luật về xử lý sau thanh tra vẫn còn một số khoảng trống; một số kiến nghị trong kết luận thanh tra chưa thật sự rõ ràng, cụ thể hoặc chưa phù hợp với thực tiễn; nhiều vụ việc tồn đọng kéo dài đòi hỏi phải có cơ chế xử lý phù hợp.

Từ thực tiễn đó, Cục XIV kiến nghị tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng quy định rõ thời hạn thực hiện kết luận thanh tra; bổ sung cơ chế xử lý đối với những trường hợp cần điều chỉnh, hoàn thiện kết luận thanh tra khi phát sinh vướng mắc; đồng thời nghiên cứu quy định về việc dừng theo dõi đối với các kết luận đã hoàn thành đầy đủ các kiến nghị.

Cùng với đó, chất lượng kết luận thanh tra cần tiếp tục được nâng cao, bảo đảm các kiến nghị rõ ràng, cụ thể, khả thi và đúng quy định pháp luật. Song song với việc tháo gỡ các khó khăn khách quan, cần xử lý nghiêm trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, cá nhân chậm hoặc không thực hiện kết luận thanh tra.

Việc chuyển từ tư duy “đôn đốc thực hiện” sang chủ động rà soát, phân loại và tháo gỡ điểm nghẽn không chỉ nâng cao hiệu lực của công tác xử lý sau thanh tra mà còn phản ánh bước chuyển trong tư duy quản lý của ngành Thanh tra. Khi mỗi kết luận thanh tra được tổ chức thực hiện đầy đủ, kịp thời và thực chất, hoạt động thanh tra mới thực sự phát huy vai trò là công cụ quan trọng trong phòng ngừa vi phạm, hoàn thiện cơ chế quản lý và góp phần khơi thông nguồn lực cho phát triển đất nước.