Việc triển khai tiếp công dân trực tuyến được kỳ vọng sẽ góp phần đổi mới phương thức tiếp công dân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.

Phóng viên Báo Thanh tra đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương về những yêu cầu, giải pháp để triển khai hiệu quả quy định mới này trong thực tiễn.

Tiếp công dân trực tuyến, đối thoại trực tuyến đang từng bước phát huy hiệu quả

+ PV: Qua thực tiễn triển khai thí điểm, ông đánh giá như thế nào về hiệu quả của mô hình tiếp công dân trực tuyến, thưa ông?

- Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp: Thực tế, tiếp công dân trực tuyến không phải là mô hình hoàn toàn mới. Thanh tra Chính phủ đã chủ động nghiên cứu, đề xuất và được Thủ tướng Chính phủ cho phép triển khai thí điểm từ trước. Trên cơ sở đó, Tổng Thanh tra Chính phủ đã ban hành Quy chế tiếp công dân trực tuyến theo Quyết định số 748/QĐ-TTCP ngày 28/12/2023, tạo nền tảng để triển khai trong thực tiễn trước khi được luật hóa tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân.

Qua quá trình thí điểm, nhiều địa phương đã chủ động áp dụng hình thức này và đạt được những kết quả tích cực. Đặc biệt, từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hoạt động kết nối giữa các địa phương với Trụ sở Tiếp công dân Trung ương ngày càng được đẩy mạnh, với nhiều buổi tiếp công dân trực tuyến được tổ chức.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường ứng dụng công nghệ trong công tác tiếp công dân, Thanh tra Chính phủ đã phối hợp với các địa phương triển khai nhiều phiên tiếp công dân trực tuyến; đến nay đã có 3 Bí thư Tỉnh ủy, 2 Chủ tịch UBND cấp tỉnh trực tiếp tham gia. Một số địa phương cấp xã cũng đã kết nối với Trụ sở Tiếp công dân Trung ương để tổ chức tiếp công dân trực tuyến ngay tại cơ sở.

Tuy nhiên, việc sắp xếp, thay đổi trụ sở và địa điểm làm việc tại nhiều địa phương đã đặt ra yêu cầu phải rà soát, điều chỉnh phương thức tổ chức thực hiện. Vì vậy, các địa phương tiếp tục triển khai tiếp công dân trực tuyến, song vẫn cần hoàn thiện hạ tầng, bố trí địa điểm và bảo đảm điều kiện tổ chức phù hợp với mô hình chính quyền mới.

Bên cạnh đó, nhằm khắc phục những khó khăn về khoảng cách địa lý sau sắp xếp đơn vị hành chính, trong quá trình rà soát, xử lý các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài, Tổng Thanh tra Chính phủ đã chỉ đạo các địa phương tổ chức đối thoại trực tuyến với công dân. Hình thức này đã được nhiều địa phương, như TP Hồ Chí Minh và Lạng Sơn, triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết vụ việc. Như vậy, đến nay, cùng với tiếp công dân trực tuyến, đối thoại trực tuyến với công dân cũng đang từng bước phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

- PV: Từ quá trình chuẩn bị và triển khai thí điểm tại một số địa phương thời gian qua, theo ông, những kinh nghiệm nào cần được nhân rộng để việc tiếp công dân trực tuyến được triển khai hiệu quả ngay từ giai đoạn đầu thực hiện Luật?

+ Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp:

Qua thực tiễn triển khai thí điểm, tôi nhận thấy có một số kinh nghiệm cần được phát huy để việc tiếp công dân trực tuyến đạt hiệu quả.

Trước hết, đây là hình thức góp phần bảo đảm tính công khai, minh bạch và dân chủ trong công tác tiếp công dân. Tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương không chỉ có Ban Tiếp công dân Trung ương mà còn có các cục, vụ, đơn vị của Thanh tra Chính phủ và nhiều cơ quan chức năng cùng tham gia tiếp công dân. Việc kết nối trực tuyến từ cơ sở đến Trung ương giúp người dân thấy rõ ý kiến, kiến nghị của mình được các cơ quan từ cơ sở đến Trung ương trực tiếp lắng nghe, tiếp thu, giải thích.

Đối với những nội dung thuộc thẩm quyền thì có thể được xem xét, thụ lý, giải quyết ngay, không phải cất công đến Trụ sở Tiếp công dân Trung ương.

Bên cạnh đó, kết nối trực tuyến còn bảo đảm thông tin được trao đổi đầy đủ, thông suốt giữa các cơ quan. Các cơ quan nhà nước, cơ quan của Đảng, Mặt trận Tổ quốc và cơ quan dân cử cùng tiếp cận đầy đủ thông tin về vụ việc, qua đó tăng cường sự thống nhất trong nhận thức và phối hợp xử lý, khắc phục tình trạng mỗi cơ quan có một cách nhìn hoặc quan điểm khác nhau đối với cùng một vụ việc.

Đồng thời, hình thức này cũng bảo đảm quyền bày tỏ ý kiến, nguyện vọng của người dân. Công dân được trực tiếp trình bày ý kiến trước cơ quan có thẩm quyền giải quyết, cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan giám sát. Điều này vừa nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, hỗ trợ chính quyền trong quá trình xử lý vụ việc, vừa giảm thời gian, chi phí đi lại cho công dân, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự.

Tạo điều kiện để người dân kết nối trực tiếp với cơ quan có thẩm quyền

- PV: Từ 1/7/2026, quy định về tiếp công dân trực tuyến chính thức được luật định và có hiệu lực. Để bảo đảm quy định mới nhanh chóng đi vào cuộc sống, theo ông, các cơ quan tiếp công dân cần tập trung hoàn thiện những điều kiện gì về hạ tầng kỹ thuật, quy trình nghiệp vụ và đội ngũ cán bộ?

+ Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp: Từ ngày 1/7, khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân chính thức có hiệu lực cùng với các quy định hướng dẫn tại Nghị định số 154/2026/NĐ-CP, các địa phương sẽ phải ban hành Quy chế về tiếp công dân trực tuyến phù hợp với điều kiện thực tế.

Do đó, yêu cầu đặt ra là khẩn trương chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, bao gồm phòng tiếp công dân trực tuyến, hệ thống phần mềm kết nối và các điều kiện kỹ thuật cần thiết để bảo đảm việc triển khai thống nhất, hiệu quả.

Đặc biệt, cấp xã cần tập trung đầu tư hạ tầng công nghệ, trang thiết bị và bố trí nhân lực đáp ứng yêu cầu tổ chức tiếp công dân trực tuyến theo quy định mới.

Theo chỉ đạo của Tổng Thanh tra Chính phủ, việc triển khai mô hình này hướng đến hai mục tiêu lớn: Bảo đảm công khai, minh bạch, phục vụ tốt nhất cho người dân; đồng thời, tạo điều kiện thuận tiện nhất để người dân có thể kết nối trực tiếp với cơ quan có thẩm quyền ngay từ cấp xã, hạn chế việc phải đi lại lên cấp tỉnh hoặc Trung ương.

Việc kết nối trực tuyến cũng góp phần bảo đảm an ninh, trật tự trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Đồng thời, đáp ứng yêu cầu của pháp luật đối với từng nhóm vụ việc cụ thể: (1) Vụ việc phát sinh từ cơ sở có nguy cơ thành điểm nóng: Nếu công dân có xu hướng tập trung lên cấp tỉnh hoặc Trung ương, thì cấp xã phải chủ động trực tuyến với Trụ sở Tiếp công dân tỉnh hoặc Trung ương; (2) Vụ việc công dân đã gửi đơn hoặc đã lên Trung ương: Khi có văn bản hướng dẫn của cơ quan Trung ương hoặc hồ sơ được chuyển về địa phương, cấp xã phải chủ động mời công dân (hoặc khi công dân đến trụ sở cấp xã) kết nối trực tiếp với Trụ sở Tiếp công dân Trung ương; (3) Vụ việc công dân có nhu cầu: Trường hợp này được kết nối trực tiếp với Trụ sở Tiếp công dân cấp tỉnh hoặc Trung ương, cơ quan tiếp công dân có trách nhiệm đáp ứng theo quy định.

Đặc biệt, còn một nội dung quan trọng nữa là các địa phương sau khi sáp nhập địa giới hành chính phải cập nhật các tài liệu số hóa. Đây là bước chuẩn bị cần thiết để triển khai đồng bộ Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo do Thanh tra Chính phủ quản lý trên phạm vi cả nước, bảo đảm hệ thống dùng chung vận hành thông suốt, thống nhất và hiệu quả.

Cần sự chủ động từ cơ sở

- PV: Theo ông, trong quá trình tổ chức thực hiện, cần đặc biệt lưu ý những vấn đề gì để bảo đảm việc tiếp công dân trực tuyến vừa thuận tiện, minh bạch, vừa bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân?

+ Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp: Từ thực tiễn triển khai thời gian qua, theo tôi, để tiếp công dân trực tuyến phát huy hiệu quả và được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, cần chú trọng một số nội dung sau:

Thứ nhất, phải chủ động trong quá trình triển khai. Khi công dân có nhu cầu hoặc đến Trụ sở Tiếp công dân cấp tỉnh, Trụ sở Tiếp công dân Trung ương, chính quyền cấp xã cần chủ động thiết lập kết nối trực tuyến để người dân được hướng dẫn, giải thích và giải quyết vụ việc kịp thời, thuận tiện.

Thứ hai, đối với các vụ việc đông người, phức tạp, có nguy cơ trở thành điểm nóng, việc kết nối trực tuyến cần được thực hiện ngay từ khi vụ việc phát sinh, không chờ đến khi công dân tập trung lên cấp tỉnh hoặc Trung ương.

Thứ ba, tiếp công dân trực tuyến phải giải quyết tận gốc, hướng tới mục tiêu giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở. Cùng với việc tiếp công dân, cần tăng cường đối thoại với công dân, giải quyết dứt điểm ngay từ cơ sở, hạn chế khiếu kiện kéo dài, vượt cấp.

Thứ tư, phải bảo đảm tính công khai, minh bạch. Kết quả tiếp công dân, kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh cần được công khai đầy đủ để người dân theo dõi, từ cấp cơ sở đến Trung ương.

Thứ năm, phải tăng cường công tác phối hợp và xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể. Quá trình tiếp công dân cần được triển khai theo kế hoạch, xác định rõ mốc thời gian đối với từng vụ việc, bảo đảm việc đối thoại, trả lời công dân đúng tiến độ. Đồng thời, công khai kết quả tiếp công dân và kết quả giải quyết để các cơ quan liên quan cùng theo dõi, phối hợp và giám sát.

Sẵn sàng kết nối, hỗ trợ tất cả các địa phương

- PV: Ban Tiếp công dân Trung ương sẽ có những giải pháp gì để hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc và hỗ trợ các địa phương triển khai thống nhất, hiệu quả quy định về tiếp công dân trực tuyến theo Luật, thưa ông?

+ Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp: Trong thời gian tới, Ban Tiếp công dân Trung ương sẽ công khai tất cả danh sách các công dân tới gửi đơn và tới Trụ sở Tiếp công dân Trung ương hàng tháng cho các địa phương. Việc này nhằm mục đích để các địa phương căn cứ vào đó chủ động giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Đặc biệt, cơ quan Thanh tra tỉnh, Ban Tiếp công dân tỉnh dựa vào đó để đề xuất với lãnh đạo có các biện pháp xử lý kịp thời, phù hợp.

Ban Tiếp công dân Trung ương sẵn sàng kết nối, hỗ trợ, hướng dẫn cách thức triển khai tiếp công dân trực tuyến đối với tất cả các địa phương. Đi kèm với đó là tổ chức tập huấn bài bản về kỹ năng, chuyên môn nghiệp vụ và tập huấn cả về mặt hạ tầng kỹ thuật cho các địa phương.

Bên cạnh đó, theo chỉ đạo của Tổng Thanh tra Chính phủ, từ nay đến cuối năm phải tăng cường đối thoại nhằm mục đích tuyên truyền, vận động, thuyết phục người dân đồng thuận với kết quả rà soát (các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài) theo đúng chỉ đạo của Tổng Bí thư và Thủ tướng Chính phủ.

Đặc biệt, mô hình tiếp công dân trực tuyến tại địa phương sẽ được đẩy mạnh thông qua phương thức kết hợp linh hoạt: Có thể vừa tiếp trực tiếp tại cơ sở vừa kết nối trực tuyến với trung ương, hoặc trong trường hợp công dân đã lên tới trung ương, cơ quan chức năng sẽ tổ chức đối thoại trực tiếp tại trụ sở Tiếp công dân Trung ương đồng thời kết nối trực tuyến về địa phương để cùng phối hợp giải quyết.

- PV: Xin trân trọng cám ơn ông!