Công tác thanh tra, kiểm tra góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động trên môi trường mạng. Đồ họa: Trang Nguyệt

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 147/2024/NĐ-CP quy định chi tiết trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ và Ban Cơ yếu Chính phủ trong việc thực hiện quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực được phân công trên môi trường mạng. Qua đó, yêu cầu các cơ quan chủ động phối hợp chặt chẽ trong công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý thông tin vi phạm và thực hiện các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn thông tin mạng.

Xây dựng hành lang pháp lý gắn với kiểm soát quyền lực và phòng chống tiêu cực

Quá trình xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 147/2024/NĐ-CP bám sát theo Quyết định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng trong xây dựng pháp luật.

Theo đó, dự thảo rà soát, loại bỏ các quy định chồng chéo, các thủ tục tiền kiểm không cần thiết, đồng thời siết chặt hậu kiểm thông qua hệ thống kỹ thuật giám sát thông tin trên mạng. Những điều chỉnh này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng, xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh, loại bỏ các tài khoản ảo và ngăn chặn các hành vi lợi dụng dịch vụ mạng để thực hiện các hoạt động bất hợp pháp.

Để nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm, dự thảo Nghị định tiến hành sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 22 về trách nhiệm phối hợp của các bộ, ngành liên quan.

Theo quy định mới này, các bộ, cơ quan ngang bộ, và Ban Cơ yếu Chính phủ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình có trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực được phân công trên môi trường mạng.

Đồng thời, các cơ quan này phải chủ động phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công an cùng các cơ quan có liên quan trong công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, ngăn chặn, xử lý thông tin vi phạm pháp luật và thực hiện các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.

Phân cấp thẩm quyền đi đôi với đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra tại địa phương

Một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo Nghị định nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và phòng chống các hành vi tiêu cực là việc phân cấp thẩm quyền cho địa phương gắn liền với cơ chế thanh tra, kiểm tra. Cụ thể, theo sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 62 tại dự thảo, UBND cấp tỉnh được giao quyền chỉ đạo UBND cấp xã trong việc phổ biến pháp luật, quản lý, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với hoạt động của các điểm truy nhập Internet công cộng và điểm cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử công cộng trên địa bàn quản lý.

Việc giao quyền kiểm tra thực tế cho UBND cấp xã khi thẩm định hồ sơ cấp, sửa đổi, bổ sung, gia hạn hoặc thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động của các điểm chơi game công cộng giúp đảm bảo tính minh bạch, hạn chế việc phát sinh tiêu cực tại cấp cơ sở.

Song song với việc phân cấp cho địa phương, dự thảo Nghị định quy định nghĩa vụ báo cáo định kỳ và chịu sự thanh tra, kiểm tra của các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thông tin trên mạng. Đối với các trang thông tin điện tử tổng hợp, nghĩa vụ chịu sự thanh tra, kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền được quy định cụ thể tại khoản 10 Điều 24 và khoản 7 Điều 28; đối với các mạng xã hội là khoản 16 Điều 35; và đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử trên mạng là khoản 10 và khoản 11 Điều 54.

Đồ họa: Trang Nguyệt

Đặc biệt, dự thảo sửa đổi khoản 1 Điều 54 quy định các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử trên mạng phải có ít nhất một hệ thống máy chủ đặt tại Việt Nam để quản lý thanh toán và lưu trữ thông tin người chơi tại Việt Nam và phục vụ thanh tra, kiểm tra, lưu trữ, cung cấp thông tin khi có yêu cầu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công an, cơ quan có thẩm quyền và giảiquyết khiếu nại của người chơi đối với việc cung cấp dịch vụ theo quy định.

Thực tiễn công tác kiểm tra và xử lý vi phạm trong thời gian qua đã chứng minh tính cần thiết của việc siết chặt các công cụ kỹ thuật và pháp lý này. Báo cáo tổng kết việc thi hành Nghị định số 147/2024/NĐ-CP cho thấy, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm tiếp tục được các cơ quan quản lý nhà nước quan tâm, triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, góp phần làm lành mạnh hóa không gian mạng.

Các địa phương đã chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm, đặc biệt là đối với hành vi phát tán thông tin sai sự thật, tin giả, tin xấu độc. Một số địa phương như Vĩnh Long, Lào Cai, Ninh Bình… đã thành lập các “Tổ tiếp nhận và xử lý tin giả”, qua đó nâng cao năng lực tiếp nhận phản ánh, xác minh và xử lý kịp thời các thông tin vi phạm, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng. Cùng với đó, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm được triển khai quyết liệt. 

Ý kiến đóng góp cụ thể của Thanh tra Chính phủ nhằm tăng cường hiệu quả quản lý

Trong quá trình tổng hợp ý kiến đóng góp để hoàn thiện dự thảo, các bộ, ngành đã đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện khung pháp lý quản lý nhà nước. Trong đó, Thanh tra Chính phủ đã có ý kiến đóng góp đối với quy định tại khoản 3 Điều 3 của dự thảo Nghị định. Theo đó, kiến nghị cần bổ sung quy định chi tiết các thông tin bắt buộc trong nội dung báo cáo bao gồm tên miền, ngày đăng ký và ngày hết hạn đăng ký.

Việc bổ sung các trường thông tin cụ thể này phục vụ cho công tác số hóa quy trình quản lý, cung cấp cho cơ quan quản lý dữ liệu chính xác để rà soát, kiểm tra các chủ thể đăng ký sử dụng tài nguyên Internet Việt Nam.

Quy định này cũng đảm bảo sự tương đồng với các nghĩa vụ báo cáo định kỳ về danh sách tên miền quốc tế được quy định đối với các tổ chức và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền tại các điều khoản khác của dự thảo.

Trên cơ sở rà soát, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch – cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo – đã tiếp thu ý kiến góp ý của Thanh tra Chính phủ. Nội dung điều chỉnh về tên miền, ngày đăng ký, ngày hết hạn đã được cập nhật và áp dụng thống nhất trong toàn bộ hệ thống điều khoản của dự thảo Nghị định, qua đó góp phần đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống quản lý dữ liệu quốc gia.