Trong quá trình xây dựng, Bộ Tài chính đã tích cực nghiên cứu, tiếp thu và giải trình các ý kiến đóng góp từ các bộ, ngành và địa phương để đảm bảo tính khả thi của dự thảo. Đồ họa: Trang Nguyệt

Tăng cường công tác kiểm tra hoạt động quy hoạch

Công tác kiểm tra hoạt động quy hoạch đối với quy hoạch ngành, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh được quy định chi tiết tại các Điều 54, 55, 56 và 57 của dự thảo Nghị định nhằm kịp thời phát hiện các nội dung chồng chéo hoặc mâu thuẫn.

Theo Điều 54, Bộ Tài chính là cơ quan ban hành kế hoạch và quyết định kiểm tra hoạt động quy hoạch. Trình tự kiểm tra được quy định chặt chẽ, từ việc thành lập đoàn kiểm tra, xây dựng kế hoạch chi tiết đến việc báo cáo kết quả cho Bộ trưởng Bộ Tài chính trong vòng 10 ngày kể từ khi kết thúc kiểm tra.

Điều 55 dự thảo quy định thời hạn mỗi cuộc kiểm tra không quá 15 ngày và được thực hiện trực tiếp tại trụ sở của cơ quan, đơn vị là đối tượng kiểm tra. Để đảm bảo tính pháp lý, Điều 57 nêu rõ trách nhiệm của các bên liên quan, trong đó đối tượng kiểm tra phải cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của thông tin cung cấp. Kết quả kiểm tra sau đó được Bộ Tài chính báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ để xử lý theo thẩm quyền, đảm bảo mọi sai phạm đều được chấn chỉnh kịp thời.

Thể chế hóa tinh thần phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng thể chế

Việc xây dựng dự thảo Nghị định đã bám sát Quy định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật. Một trong những nội dung quan trọng để ngăn ngừa tiêu cực là nguyên tắc quản lý nguồn lực hỗ trợ từ các tổ chức, cá nhân cho hoạt động quy hoạch được quy định tại Điều 6. Theo đó, các khoản tài trợ và đóng góp tự nguyện phải được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, không vụ lợi và không được làm ảnh hưởng đến lợi ích hợp pháp của Nhà nước cũng như Nhân dân.

Quy trình tiếp nhận, quản lý và sử dụng các nguồn lực này phải đảm bảo tính công khai, minh bạch và tuân thủ đúng quy định của pháp luật về ngân sách hoặc tài sản công. Ngoài ra, để tránh hiện tượng "lợi ích nhóm" trong việc lựa chọn tư vấn, dự thảo yêu cầu tổ chức tư vấn phải đáp ứng các điều kiện khắt khe về năng lực chuyên môn và chuyên gia chủ trì theo Điều 7 của dự thảo, đồng thời việc lựa chọn phải tuân thủ quy định của pháp luật về đấu thầu.

Dự thảo Nghị định cũng hướng tới việc cụ thể hóa Kết luận số 121-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về việc tăng cường kiểm tra, giám sát gắn với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Việc phân cấp thẩm quyền thẩm định và phê duyệt quy hoạch cho các bộ, ngành và địa phương đi đôi với việc nâng cao trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực chặt chẽ.

Theo báo cáo rà soát các chủ trương, đường lối của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật, điều ước quốc tế có liên quan đến dự thảo Nghị định, các quy định về lấy ý kiến cộng đồng và cá nhân tại các Điều 28 đến Điều 32 cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát xã hội, đảm bảo quyền tiếp cận thông tin và tính dân chủ trong hoạt động quy hoạch. Đặc biệt, dự thảo bãi bỏ một số thủ tục hành chính như bước phê duyệt nhiệm vụ lập quy hoạch để chuyển sang xây dựng đề cương lập quy hoạch sát thực tiễn hơn, qua đó cắt giảm khâu trung gian và nâng cao trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu các cấp.

Góp ý của Thanh tra Chính phủ đối với dự thảo Nghị định

Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện văn bản, Thanh tra Chính phủ đã có những đóng góp quan trọng để đảm bảo tính khả thi và chặt chẽ của Nghị định. Cụ thể, Thanh tra Chính phủ đề nghị cần nghiên cứu bổ sung thêm các điều kiện về năng lực chuyên môn đối với chuyên gia tư vấn chủ trì và chuyên gia tư vấn tham gia lập quy hoạch ngành để đảm bảo chất lượng nhân sự.

Về năng lực của tổ chức tư vấn, theo Thanh tra Chính phủ, khoản 1 dự thảo chưa có quy định về năng lực kinh nghiệm của tổ chức tư vấn lập quy hoạch, hiện dự thảo mới quy định về năng lực nhân sự chuyên gia tư vấn chủ trì và chuyên gia tư vấn tham gia.

Để mở rộng phạm vi lựa chọn chuyên gia nhưng vẫn đảm bảo chất lượng, Thanh tra Chính phủ kiến nghị nghiên cứu bổ sung mở rộng quy định về năng lực kinh nghiệm của chuyên gia tư vấn chủ trì đối với quy hoạch vùng, có thể thêm quy định "hoặc 2 quy hoạch tỉnh" và giảm yêu cầu số lượng quy hoạch thuộc quy hoạch cấp quốc gia hoặc quy hoạch vùng từ 2 quy hoạch thành 1 quy hoạch.

Bên cạnh đó, nhằm đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống văn bản, Thanh tra Chính phủ đề xuất rà soát và đồng nhất các thuật ngữ chuyên môn như “quy hoạch ngành” và “quy hoạch chi tiết ngành” để tránh gây nhầm lẫn khi triển khai thực tế. Về mặt kỹ thuật văn bản, cơ quan thanh tra cũng đề nghị điều chỉnh tiêu đề của Điều 3 để bao quát đầy đủ các đối tượng quy hoạch được đề cập bên trong, bao gồm cả quy hoạch ngành, nhằm tạo sự tương thích hoàn toàn giữa tên điều và nội dung chi tiết về thời gian lập quy hoạch.