(Thanh tra) - Hoàn thiện quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm là nội dung được đặt ra trong dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 174/2024/NĐ-CP và Nghị định số 46/2023/NĐ-CP. Thanh tra Chính phủ đề nghị nghiên cứu bổ sung hành vi vi phạm của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm chưa đáp ứng điều kiện hoạt động theo quy định.
Hồ sơ Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 174/2024/NĐ-CP và Nghị định số 46/2023/NĐ-CP được xây dựng trên cơ sở rà soát toàn diện hệ thống văn bản pháp luật hiện hành và quán triệt các chủ trương về kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật theo Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị cùng các nghị quyết liên quan của Quốc hội và Chính phủ.
Để bảo đảm tính tương thích với Nghị định số 311/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính, Điều 18 của dự thảo Nghị định đã sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 1 Điều 41 Nghị định số 174/2024/NĐ-CP đã được sửa đổi tại Nghị định số 78/2026/NĐ-CP, điều chỉnh quy định thẩm quyền xử phạt tiền của Trưởng đoàn kiểm tra do Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm thành lập ở mức tối đa đến 50.000.000 đồng.
Việc phân định giới hạn thẩm quyền trong thời hạn kiểm tra nhằm bảo đảm nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính đúng quy định pháp luật và nâng cao trách nhiệm của đoàn kiểm tra chuyên ngành.
Nhằm siết chặt kỷ luật tài chính và ngăn chặn các nguy cơ trục lợi, thất thoát dòng vốn của tổ chức kinh doanh bảo hiểm, dự thảo đã cụ thể hóa nhiều hành vi vi phạm mới gắn với các khung tiền phạt cụ thể.
Cụ thể, Điều 15 của dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 3 Điều 31 Nghị định số 174/2024/NĐ-CP, quy định mức phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi đầu tư trở lại dưới mọi hình thức cho các cổ đông, thành viên góp vốn hoặc người có liên quan với cổ đông, thành viên góp vốn theo quy định của Luật Doanh nghiệp, trừ tiền gửi tại các cổ đông, thành viên là tổ chức tín dụng không theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, Điều 16 của dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 38 Nghị định số 174/2024/NĐ-CP áp dụng mức xử phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ có hành vi không tách, ghi nhận và theo dõi riêng tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí, hoặc tự ý điều chuyển tài sản để bù đắp thâm hụt của quỹ chủ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có chia lãi trái quy định.
Công tác giám sát giao dịch trung gian cũng được tăng cường thông qua Điều 11 của dự thảo Nghị định khi bổ sung khoản 3a vào sau khoản 3 Điều 23 Nghị định số 174/2024/NĐ-CP, xác định mức phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp môi giới bảo hiểm vi phạm trần hoa hồng môi giới bảo hiểm gốc, đi kèm biện pháp khắc phục hậu quả là buộc thực hiện đúng quy định pháp luật và hoàn trả số tiền chi vượt.
Ngoài ra, Điều 5 của dự thảo Nghị định sửa đổi khoản 3 Điều 12 Nghị định số 174/2024/NĐ-CP đưa ra mức phạt tiền từ 160.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với tổ chức không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông theo quy định.
Bên cạnh việc kiểm soát tổ chức nội bộ, dự thảo cũng tăng cường cơ chế bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên mua bảo hiểm thông qua việc xác lập trách nhiệm giải quyết quyền lợi và minh bạch thông tin.
Căn cứ Điều 1 và Điều 6 của dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 3 và khoản 1a Điều 15 Nghị định số 174/2024/NĐ-CP, hành vi không tuân thủ thời hạn bồi thường, trả tiền bảo hiểm quy định tại khoản 1 Điều 31 Luật Kinh doanh bảo hiểm sẽ bị xử phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, đồng thời áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc bồi thường, trả tiền bảo hiểm và trả lãi đối với số tiền chậm trả.
Đối với lĩnh vực kinh doanh số, Điều 7 của dự thảo Nghị định sửa đổi Điều 16 Nghị định số 174/2024/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi không thể hiện trong hợp đồng bảo hiểm việc cung cấp sản phẩm thực hiện hoàn toàn trên môi trường mạng, thiếu quy định cụ thể về hình thức giao dịch trực tuyến, các rủi ro phát sinh và trách nhiệm bồi thường của các bên.
Góp ý đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc kỹ thuật trình bày tại khoản 2 Điều 1 dự thảo. Theo đó, những nội dung được sửa đổi, bổ sung cần được quy định cụ thể; các quy định không sửa đổi, bổ sung thì không cần quy định lại tại dự thảo.
Đối với nội dung này, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, rà soát và hoàn thiện điều khoản liên quan. Nội dung sửa đổi tập trung vào các hành vi vi phạm về thông báo đáp ứng điều kiện chính thức hoạt động; thực hiện các công việc trước khi chính thức hoạt động; hoạt động của văn phòng đại diện nước ngoài tại Việt Nam khi không có giấy phép. Dự thảo cũng quy định biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng với từng nhóm hành vi vi phạm.
Bên cạnh yêu cầu về kỹ thuật xây dựng văn bản, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu nội dung xử phạt vi phạm hành chính đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm không đáp ứng điều kiện quy định tại Điều 133 Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 và Điều 22 Nghị định số 97/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026.
Theo Thanh tra Chính phủ, quy định tại Điều 4 dự thảo về bổ sung khoản 3a sau khoản 3 Điều 12 hiện tập trung vào doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm không đáp ứng yêu cầu về cơ cấu cổ đông theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 19 và khoản 1 Điều 22 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ngày 1/7/2023. Trong khi đó, dự thảo chưa quy định hành vi xử phạt đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm không đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật.
Vì vậy, Thanh tra Chính phủ đề nghị tiếp tục nghiên cứu để xem xét việc bổ sung quy định xử phạt đối với nhóm doanh nghiệp này, bảo đảm nội dung dự thảo được rà soát đầy đủ theo các quy định pháp luật có liên quan.
