(Thanh tra) - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên đề nghị nghiên cứu hoàn thiện hành lang pháp lý, đánh giá tiềm năng công nghệ và huy động nguồn lực phát triển CCUS, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050.
Ngày 27/10, Hội thảo “Công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ CO₂ (CCUS): Giải pháp thúc đẩy Net Zero tại Việt Nam”, do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên chủ trì đã diễn ra tại Hà Nội.
Hội thảo nhằm tạo diễn đàn kết nối các bên liên quan, cập nhật kinh nghiệm quốc tế và làm rõ những điều kiện cần thiết để phát triển CCUS phù hợp với Việt Nam.
Đáng chú ý, Luật Dầu khí số 10/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/3/2027 đã bổ sung các quy định liên quan đến hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon gắn với hoạt động dầu khí, góp phần tạo cơ sở pháp lý ban đầu cho việc nghiên cứu, triển khai công nghệ này tại Việt Nam.
Trong lộ trình thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, công nghệ CCUS được xem là một trong những giải pháp hỗ trợ giảm phát thải tại các ngành công nghiệp khó chuyển đổi như năng lượng, xi măng, thép, hóa chất và dầu khí.
Việt Nam có tiềm năng lưu trữ carbon tại một số bể trầm tích và mỏ dầu khí suy giảm ngoài khơi; đồng thời có kinh nghiệm, dữ liệu địa chất và năng lực kỹ thuật của ngành dầu khí có thể được nghiên cứu, tận dụng cho hoạt động vận chuyển, bơm ép và lưu trữ carbon.
Phát biểu kết thúc hội thảo, theo ông Nguyễn Tuấn Quang, Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, về hoàn thiện hệ thống pháp luật, cần sớm nghiên cứu, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến CCUS vào hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Việc thiết lập cơ chế đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) rõ ràng, ban hành các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia làm thước đo quản lý là nền tảng để xây dựng các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng nhằm thu hút đầu tư tư nhân.
Về công nghệ và đào tạo, Nhà nước cần xây dựng cơ chế pháp lý khuyến khích chuyển giao công nghệ cao, ứng dụng các thành tựu khoa học tiên tiến trên thế giới phù hợp với điều kiện Việt Nam. Song song với đó, cần thể chế hóa cơ chế phối hợp giữa các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để chuẩn hóa chương trình đào tạo, phát triển đội ngũ chuyên gia, kỹ sư có đủ năng lực chuyên môn và am hiểu pháp luật quốc tế.
Chia sẻ từ góc độ doanh nghiệp, theo ông Lê Văn Nghi, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc QIS Global, một trong những rào cản lớn nhất đối với việc ứng dụng công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS) tại Việt Nam hiện nay là cơ chế, chính sách chưa hoàn thiện, trong khi công nghệ và chi phí đầu tư vẫn là những vấn đề cần được tính toán kỹ lưỡng.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nghi cho rằng cần xây dựng lộ trình triển khai rõ ràng, tạo sự ổn định về chính sách để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn. Thay vì bắt đầu bằng những dự án quy mô lớn, Việt Nam nên ưu tiên các mô hình công nghệ dạng mô-đun, quy mô nhỏ, có khả năng thương mại hóa và dễ dàng tích hợp vào các nhà máy hiện hữu.
Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu, đồng thời tạo điều kiện kiểm chứng hiệu quả công nghệ trước khi nhân rộng. Khi các mô hình thí điểm vận hành thành công, doanh nghiệp có thể từng bước mở rộng quy mô, hình thành chuỗi thu giữ, vận chuyển, sử dụng và lưu trữ CO2. Tuy nhiên, đây là bài toán lớn, đòi hỏi sự đồng hành của Nhà nước, các tập đoàn tài chính và đối tác công nghệ quốc tế.
Ông Nghi nhấn mạnh, cần nghiên cứu các mô hình hợp tác đầu tư, chia sẻ hạ tầng, chi phí và lợi ích giữa các bên. Thay vì để một doanh nghiệp tự gánh toàn bộ chi phí từ đầu, việc huy động nguồn lực và phân chia lợi ích hợp lý sẽ giúp giảm rủi ro, nâng cao tính khả thi của dự án.
Theo ông, triển khai từng bước, bắt đầu từ quy mô phù hợp, kết hợp với cơ chế hỗ trợ và hợp tác hiệu quả sẽ là hướng đi thiết thực để Việt Nam từng bước phát triển thị trường CCUS.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho rằng, thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 đòi hỏi Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi phương thức sản xuất và sử dụng tài nguyên theo hướng hiệu quả, ít phát thải, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ CO₂ (CCUS) là một trong những giải pháp cần được nghiên cứu, đánh giá về khả năng ứng dụng, nhất là tại các ngành công nghiệp khó giảm phát thải bằng những giải pháp thông thường.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Cục Biến đổi khí hậu chủ trì, phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan nghiên cứu, đề xuất nội dung về CCUS để xem xét thể chế hóa trong dự thảo Luật Biến đổi khí hậu trong thời gian tới; xác định giải pháp huy động nguồn lực và nâng cao năng lực triển khai trong nước.
