Thanh tra Chính phủ góp ý hoàn thiện quy định về kiểm toán độc lập.Ảnh: H.T

Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Thông tư về kiểm toán độc lập đối với đơn vị có lợi ích công chúng trên cơ sở tổng hợp, giải trình và tiếp thu ý kiến của các cơ quan, tổ chức. Trong quá trình góp ý, Thanh tra Chính phủ cùng nhiều bộ, ngành, địa phương đã đề xuất làm rõ căn cứ pháp lý, điều kiện áp dụng và các quy định liên quan đến việc chấp thuận, đình chỉ, hủy bỏ tư cách được chấp thuận thực hiện kiểm toán.

Thanh tra Chính phủ đề nghị làm rõ căn cứ hủy bỏ tư cách được chấp thuận kiểm toán

Một trong những nội dung được Thanh tra Chính phủ góp ý là quy định tại điểm c, khoản 1, Điều 4 dự thảo Thông tư về trường hợp hủy bỏ tư cách được chấp thuận kiểm toán đối với hành vi không nộp báo cáo duy trì đúng thời hạn theo quy định.

Thanh tra Chính phủ đề nghị nghiên cứu bổ sung căn cứ cụ thể cho quy định này, nhằm bảo đảm việc áp dụng biện pháp hủy bỏ tư cách được chấp thuận có cơ sở pháp lý rõ ràng.

Tiếp thu ý kiến, Bộ Tài chính đã chỉnh sửa quy định tại điểm c, khoản 1, Điều 4 dự thảo Thông tư theo hướng dẫn chiếu cụ thể đến điểm a, khoản 2, Điều 10 của dự thảo Nghị định năm 2026 của Chính phủ về tiêu chuẩn, điều kiện lựa chọn, thủ tục xem xét, chấp thuận đối với kiểm toán viên hành nghề và tổ chức kiểm toán được thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính của đơn vị có lợi ích công chúng.

Việc dẫn chiếu này nhằm xác định rõ căn cứ áp dụng đối với trường hợp không nộp báo cáo duy trì đúng thời hạn, thay vì chỉ quy định chung về hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cùng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Sở Tài chính các địa phương An Giang, Cao Bằng, Hà Tĩnh, Quảng Ninh cũng đề nghị làm rõ tiêu chí xếp loại chất lượng dịch vụ kiểm toán và hồ sơ kiểm toán ở hai mức “không đạt yêu cầu” và “yếu kém, có sai sót nghiêm trọng”.

Đây là nội dung quan trọng, bởi kết quả xếp loại chất lượng là căn cứ để xem xét đình chỉ tư cách được chấp thuận thực hiện kiểm toán đối với tổ chức kiểm toán và kiểm toán viên hành nghề.

Giải trình nội dung này, Bộ Tài chính cho biết Thông tư số 157/2014/TT-BTC đã quy định về kiểm soát chất lượng dịch vụ kiểm toán, trong đó kết quả kiểm tra được phân thành bốn loại: Tốt; đạt yêu cầu; không đạt yêu cầu; yếu kém, có sai sót nghiêm trọng.

Để tăng tính rõ ràng, dự thảo được bổ sung cụm từ “theo quy định về kiểm soát chất lượng dịch vụ kiểm toán của Bộ Tài chính” sau nội dung liên quan đến việc xếp loại chất lượng dịch vụ kiểm toán không đạt yêu cầu hoặc yếu kém, có sai sót nghiêm trọng.

Bộ, ngành, địa phương đề nghị quy định chặt chẽ, thuận lợi khi thực hiện

Cùng với Thanh tra Chính phủ, nhiều bộ, ngành và địa phương đã góp ý về phạm vi điều chỉnh, trình tự áp dụng cũng như trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền trong dự thảo thông tư.

Bộ Công an đề nghị bổ sung căn cứ xác định chất lượng dịch vụ kiểm toán trước khi áp dụng biện pháp đình chỉ, trong đó làm rõ việc xếp loại phải dựa trên kết luận kiểm tra chất lượng dịch vụ kiểm toán của cơ quan có thẩm quyền. Cơ quan này cũng đề nghị rà soát các quy định về hậu quả pháp lý trong thời gian bị đình chỉ, nhất là đối với những hợp đồng kiểm toán đã ký kết.

Tiếp thu góp ý về chất lượng dịch vụ, Bộ Tài chính bổ sung nội dung dẫn chiếu quy định kiểm soát chất lượng dịch vụ kiểm toán của Bộ Tài chính vào dự thảo. Đối với các hợp đồng đã ký, Bộ Tài chính cho biết dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 84/2016/NĐ-CP đã quy định tổ chức kiểm toán, kiểm toán viên hành nghề bị đình chỉ hoặc hủy bỏ tư cách được chấp thuận không được tiếp tục thực hiện hợp đồng kiểm toán báo cáo tài chính đã ký với đơn vị có lợi ích công chúng. Trong trường hợp kiểm toán viên bị đình chỉ hoặc hủy bỏ tư cách, tổ chức kiểm toán phải bố trí kiểm toán viên hành nghề khác được chấp thuận để tiếp tục thực hiện hợp đồng.

Ở góc độ tổ chức thực hiện, Sở Tài chính Quảng Ninh đề nghị khi các nội dung liên quan không được quy định tập trung tại thông tư, cơ quan soạn thảo cần dẫn chiếu cụ thể văn bản, điều, khoản có liên quan để thuận tiện áp dụng và tránh bỏ sót quy định.

Trong khi đó, UBND thành phố Huế đề nghị rà soát, hoàn thiện đồng bộ dự thảo thông tư, tờ trình, bảng so sánh, thuyết minh, báo cáo tổng kết và bảng tổng hợp ý kiến trước khi ban hành.

Bộ Tài chính tiếp thu ý kiến của UBND thành phố Huế, đồng thời rà soát, hoàn thiện hồ sơ dự thảo thông tư trước khi ban hành.

Một nội dung khác được nhiều cơ quan quan tâm là việc tiếp nhận hồ sơ, gửi thông báo, trả kết quả và công khai thông tin về tổ chức kiểm toán, kiểm toán viên hành nghề được chấp thuận. UBND tỉnh An Giang, UBND thành phố Huế, Sở Tài chính Thái Nguyên cùng một số đơn vị đề nghị nghiên cứu cơ chế liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan có thẩm quyền, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp trùng lặp thông tin.

Về nội dung này, Bộ Tài chính cho biết dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 84/2016/NĐ-CP đã quy định việc tiếp nhận hồ sơ, gửi thông báo, trả kết quả và công khai danh sách. Bộ cũng đã có các quyết định về phân cấp, thủ tục đăng ký kiểm toán trực tuyến và xây dựng phần mềm quản lý kế toán, kiểm toán, tạo cơ sở để các đơn vị thuộc bộ khai thác, chia sẻ dữ liệu liên quan.

Đối với báo cáo minh bạch, Bộ Công an và UBND thành phố Huế đề nghị làm rõ thời hạn cập nhật thông tin trong vòng 30 ngày kể từ khi có thay đổi, đồng thời lưu giữ thông tin điều chỉnh để bảo đảm khả năng theo dõi. Bộ Tài chính giải trình rằng báo cáo minh bạch phải được cập nhật trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày có thay đổi; báo cáo cập nhật thay thế báo cáo trước đó và các nội dung được lưu vết trên trang thông tin điện tử.

Việc tổng hợp, tiếp thu các ý kiến góp ý là cơ sở để Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện dự thảo thông tư, bảo đảm quy định về kiểm toán độc lập đối với đơn vị có lợi ích công chúng rõ ràng, thống nhất với các văn bản pháp luật có liên quan và thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện.