Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả công tác công tố và kiểm sát trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Ảnh VKSND TC

Hoàn thiện pháp luật và tăng cường quản lý Nhà nước gắn với yêu cầu phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Từ kết quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thời gian qua, (VKSND) tối cao kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh công tác hoàn thiện hệ thống pháp luật về tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo hướng tháo gỡ những bất cập phát sinh từ thực tiễn, đồng thời luật hóa những nội dung “đã chín”, đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn, qua đó tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất cho công tác công tố và kiểm sát giải quyết các vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Việc hoàn thiện pháp luật cần được thực hiện gắn với yêu cầu thể chế hóa kịp thời các chủ trương mới của Đảng được xác định trong bảy nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị ban hành thời gian gần đây, bao gồm Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

Theo đó, pháp luật cần được xây dựng theo tinh thần quy định mang tính hành lang, hạn chế việc quy định chi tiết hành vi để kiểm soát, vừa bảo đảm phát hiện, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm, vừa khuyến khích tính chủ động, sáng tạo trong quản lý, điều hành.

Cùng với việc hoàn thiện quy định pháp luật, VKSND tối cao kiến nghị tăng cường các cơ chế kiểm tra, giám sát chuyên trách đối với hành vi vi phạm pháp luật, nhất là trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời nghiên cứu bổ sung các cơ chế mới nhằm tăng tính chủ động, linh hoạt trong xử lý như cơ chế truy tố chủ động, mở rộng phạm vi và điều kiện miễn trách nhiệm hình sự, áp dụng thủ tục rút gọn, cơ chế mặc cả thú tội.

Song song với đó, VKSND tối cao kiến nghị tiếp tục chấn chỉnh và tăng cường công tác quản lý Nhà nước, đề cao trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và người đứng đầu trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trong đó cần tập trung rà soát, siết chặt quản lý đối với những lĩnh vực đã và đang được xã hội hóa nhưng vẫn liên quan trực tiếp đến quản lý Nhà nước, thời gian qua còn để xảy ra tham nhũng, tiêu cực như công tác định giá, tư vấn trong các hoạt động mời thầu, tư vấn xây dựng, cũng như lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm.

Kiện toàn tổ chức, thiết lập cơ chế hỗ trợ và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn mới

Bên cạnh các kiến nghị về hoàn thiện pháp luật và tăng cường quản lý Nhà nước, VKSND tối cao tiếp tục kiến nghị việc thiết lập hoặc chuyên biệt hóa một số cơ chế cần thiết nhằm tăng cường hỗ trợ công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong tình hình hiện nay, trong đó trọng tâm là nghiên cứu cơ chế thu hồi tài sản liên quan đến tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không qua thủ tục kết tội, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt.

Đồng thời, việc kiến nghị kiểm tra, xử lý các văn bản dưới luật có vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, cũng như nghiên cứu cơ chế giải quyết tranh chấp dân sự, kinh tế ngoài tòa án được xác định là những giải pháp cần thiết nhằm hoàn thiện tổng thể các công cụ hỗ trợ cho công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Cùng với đó, VKSND tối cao kiến nghị tiếp tục kiện toàn tổ chức, bộ máy và nâng cao năng lực, hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Việc nghiên cứu, hoàn thiện các thiết chế phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cần được thực hiện theo hướng bảo đảm không chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, đồng thời bảo đảm hoạt động thực sự hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả từ Trung ương đến địa phương, qua đó tạo sự thống nhất, đồng bộ trong công tác công tố và kiểm sát giải quyết các vụ án, vụ việc tham nhũng.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới, VKSND tối cao kiến nghị Bộ Chính trị xem xét ban hành chỉ thị mới về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhằm tiếp tục khẳng định các mục tiêu, yêu cầu và quan điểm chỉ đạo đã được xác lập trong các nhiệm kỳ vừa qua, đồng thời cập nhật những chủ trương, quan điểm mới về tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bảo đảm công tác này vừa phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh các sai phạm, vừa kiến tạo cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.