(Thanh tra) - Một trong những điểm mới của dự thảo Thông tư Quy định kiểm tra Nhà nước về chất lượng vũ khí trang bị, sản phẩm, hàng quốc phòng là việc phân quyền cho Cục trưởng Cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng thành lập Đoàn kiểm tra thay vì hình thức “Hội đồng kiểm tra” do Thủ trưởng Bộ Quốc phòng thành lập.
Dự thảo Thông tư quy định kiểm tra Nhà nước đối với chất lượng vũ khí trang bị, sản phẩm và hàng quốc phòng đã đề xuất những quy định nghiêm ngặt về hoạt động của đoàn kiểm tra cùng các cơ chế bảo đảm tính minh bạch, khách quan.
Dự thảo Thông tư tập trung vào việc kiện toàn chức năng của đoàn kiểm tra, quy định rõ trách nhiệm của các bên liên quan và thiết lập các rào cản pháp lý nhằm ngăn chặn sự can thiệp sai lệch vào kết quả kiểm tra chất lượng. Việc chuyển đổi mô hình quản lý sang hình thức đoàn kiểm tra được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước, đáp ứng yêu cầu tinh gọn, mạnh của quân đội trong tình hình mới.
Theo Điều 9 của dự thảo, đoàn kiểm tra Nhà nước về chất lượng được thành lập bởi Thủ trưởng cơ quan kiểm tra Nhà nước trên cơ sở kế hoạch hằng năm đã được phê duyệt hoặc theo mệnh lệnh, chỉ thị yêu cầu kiểm tra đột xuất.
Thành phần đoàn bao gồm trưởng đoàn, thư ký, kiểm soát viên chất lượng, các thành viên là đại diện cơ quan, đơn vị liên quan đến chất lượng vũ khí, trang bị, sản phẩm, hàng quốc phòng, chuyên gia kỹ thuật, cơ quan Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng thuộc đơn vị có đối tượng kiểm tra và cơ sở thử nghiệm được chỉ định.
Về nguyên tắc làm việc, đoàn kiểm tra vận hành theo nguyên tắc đa số, yêu cầu ít nhất hai phần ba thành viên tham gia và các kết luận chỉ có giá trị khi được hơn một nửa thành viên nhất trí. Nhiệm vụ của đoàn không chỉ dừng lại ở việc thực hiện kiểm tra thực tế mà còn bao gồm phê duyệt quy trình thử nghiệm tính năng chiến-kỹ thuật của vũ khí trang bị, sản phẩm, hàng quốc phòng và báo cáo kết quả để cơ quan chức năng thông báo cho các đơn vị liên quan theo trình tự chặt chẽ tại Điều 10.
Nhằm tăng cường tính khách quan và phòng chống các hành vi trục lợi hoặc làm sai lệch kết quả, Điều 5 của dự thảo nghiêm cấm các cơ quan chức năng và chỉ huy các cấp gây áp lực với cơ quan kiểm tra hoặc đoàn kiểm tra nhằm thay đổi kết quả.
Đồng thời, các hành vi cung cấp sai kết quả thử nghiệm, giả mạo tài liệu kèm theo vũ khí trang bị hoặc phát tán thông tin bảo mật về chất lượng cũng bị cấm tuyệt đối.
Để bảo vệ tính độc lập của nhân sự thực thi, Điều 8 của dự thảo quy định kiểm soát viên chất lượng có quyền từ chối sự can thiệp của bất kỳ cá nhân hay đơn vị nào có thể dẫn đến sai lệch tính chính xác của nhiệm vụ. Các kiểm soát viên này phải là sĩ quan có trình độ đại học trở lên, có chứng chỉ nghiệp vụ và chịu trách nhiệm trước pháp luật cũng như người chỉ huy về tính trung thực của kết quả báo cáo.
Tại Điều 19 của dự thảo, công tác kiểm tra đột xuất được triển khai khi có khiếu nại về chất lượng đối với hàng quốc phòng mua trong nước hoặc nhập khẩu, hoặc khi có báo cáo về tình trạng chất lượng không ổn định. Đối với các vi phạm được phát hiện, đoàn kiểm tra có thẩm quyền xử lý quyết liệt theo từng cấp độ.
Tại Điều 17, nếu sản phẩm trong sản xuất không đạt tiêu chuẩn, đoàn kiểm tra yêu cầu khắc phục và có quyền đình chỉ tạm thời việc sản xuất nếu phát hiện nguy cơ mất an toàn. Đối với hàng mua trong nước hoặc nhập khẩu không đúng hợp đồng, đoàn kiểm tra báo cáo cấp có thẩm quyền để quyết định buộc tái xuất, trả lại cơ sở sản xuất hoặc tiêu hủy.
Đặc biệt, theo Điều 26, đối với vũ khí đang sử dụng, nếu phát hiện nguy cơ gây mất an toàn cho người và trang bị, đoàn kiểm tra phải dừng ngay việc kiểm tra, niêm phong trang bị và yêu cầu đơn vị ngừng khai thác để báo cáo cấp trên xử lý.
Điều 32 của dự thảo quy định rõ các cơ quan, đơn vị được kiểm tra phải có trách nhiệm chấp hành việc kiểm tra, cung cấp đầy đủ hồ sơ và thông tin chính xác về chất lượng sản phẩm. Song song với quyền hạn của đoàn kiểm tra, công tác bảo mật thông tin được đặt lên hàng đầu tại Điều 13, yêu cầu mọi cá nhân tham gia không được cung cấp thông tin về nội dung kiểm tra hoặc tính năng vũ khí cho các tổ chức, cá nhân không liên quan.
Các đơn vị trực thuộc Bộ Quốc phòng cũng phải chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng về chất lượng sản phẩm do mình sản xuất, sửa chữa hoặc khai thác, đồng thời phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng để thực hiện việc đánh giá sự phù hợp theo đúng quy định pháp luật. Cơ chế này đảm bảo mọi sai phạm đều được phát hiện sớm và xử lý nghiêm minh, không để xảy ra tình trạng bao che hay làm trái quy trình kỹ thuật.
