Những đổi mới này cho thấy chính quyền địa phương hai cấp tại Quảng Ninh đang chuyển từ giai đoạn ổn định tổ chức sang nâng cao hiệu quả thực thi, lấy kết quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo công vụ.

Không chỉ vận hành ổn định, mà phải vận hành hiệu quả

Theo báo cáo của UBND tỉnh Quảng Ninh, qua sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh đã rà soát, tháo gỡ các vướng mắc liên quan tổ chức bộ máy, phân cấp, ủy quyền, thủ tục hành chính, hạ tầng số và năng lực cán bộ cơ sở.

Nếu yêu cầu trong giai đoạn đầu là duy trì hoạt động thông suốt, không để gián đoạn việc giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp thì yêu cầu tiếp theo là đưa bộ máy vào vận hành thực chất hơn. Công việc phải được giao đúng cấp, thẩm quyền phải đi kèm nguồn lực, tiến độ phải được theo dõi và kết quả phải có thể kiểm chứng.

Một trong những phương thức đang được Quảng Ninh triển khai là mô hình tiếp công dân trực tuyến, kết nối từ Trụ sở Tiếp công dân tỉnh đến 54 điểm cầu tại các xã, phường và đặc khu.

Ông Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, cho biết Quảng Ninh đang đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số trong tiếp công dân, giải quyết đơn thư và theo dõi kết luận thanh tra. Ảnh: Hoàng Hưng

Trao đổi với Báo Thanh tra, ông Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, cho biết mô hình được vận hành theo quy trình ba bước gồm chuẩn bị, tiếp dân và đôn đốc. Cách làm này nhằm đưa việc giải quyết vụ việc về đúng cấp có thẩm quyền, đồng thời duy trì sự giám sát của cấp tỉnh đối với tiến độ và chất lượng xử lý tại cơ sở.

Cụ thể, đối với vụ việc thuộc thẩm quyền cấp xã nhưng công dân đến cấp tỉnh, tại kỳ tiếp đầu tiên, cơ quan chức năng hướng dẫn công dân trở về địa phương để được giải quyết. Đến kỳ tiếp theo, cấp tỉnh trực tiếp giám sát việc tiếp công dân của cấp xã qua hệ thống trực tuyến.

Theo ông Ánh, cách làm này giúp tăng cường phân cấp, phân quyền cho cấp cơ sở trong giải quyết vụ việc. Theo đó, cấp xã trực tiếp xử lý vụ việc thuộc thẩm quyền, còn cấp tỉnh theo dõi, giám sát quá trình thực hiện thông qua hệ thống trực tuyến.

Việc kết nối trực tuyến cũng giúp giảm khoảng 40 - 50% chi phí đi lại. Cơ chế báo cáo nhanh đầu giờ giúp các điểm cầu chủ động bố trí nhân lực theo số lượng vụ việc, hạn chế tình trạng cán bộ phải chờ tại những nơi không phát sinh nội dung tiếp dân.

Toàn bộ buổi tiếp công dân trực tuyến được ghi âm, ghi hình và số hóa hồ sơ ngay tại chỗ. Việc số hóa hồ sơ hình thành kho dữ liệu giúp cơ quan chức năng truy xuất nhanh lịch sử khiếu nại, kiến nghị, phản ánh và quá trình xử lý từng vụ việc.

Thay vì mỗi lần tiếp nhận lại phải rà soát hồ sơ từ đầu, dữ liệu lưu trữ cho phép xác định vụ việc đã được tiếp nhận ở đâu, cấp nào đã xử lý, nội dung nào đã được hướng dẫn và trách nhiệm tiếp theo thuộc về cơ quan, cá nhân nào.

Vẫn theo ông Ánh, đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh phải được công khai từ khâu tiếp nhận đến khi có kết quả giải quyết. Quy trình xử lý phải bảo đảm đầy đủ về nội dung và thời hạn, qua đó tạo điều kiện để người dân giám sát, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cơ quan tiếp nhận, giải quyết.

Cùng với công cụ trực tuyến, UBND tỉnh Quảng Ninh yêu cầu người đứng đầu xã, phường, đặc khu thực hiện nghiêm việc tiếp công dân tại cơ sở; chủ động đối thoại, giải thích, vận động để giải quyết vụ việc ngay khi mới phát sinh.

Các địa phương phải thường xuyên trao đổi thông tin với Ban Tiếp công dân tỉnh và Thanh tra tỉnh Quảng Ninh về tình hình nhân dân, dư luận xã hội và những vụ việc có nguy cơ diễn biến phức tạp. Đối với địa bàn có công dân thường xuyên khiếu nại tại tỉnh hoặc Trung ương, chính quyền cơ sở phải nắm chắc tình hình, chủ động báo cáo để có phương án xử lý phù hợp.

"Giải quyết được vụ việc ngay từ nơi phát sinh là thước đo rõ nhất cho hiệu quả vận hành của chính quyền địa phương hai cấp", ông Ánh nhấn mạnh.

Đẩy nhanh số hóa để theo dõi trách nhiệm đến cùng

Nếu tiếp công dân trực tuyến giúp kết nối tỉnh với cơ sở thì dữ liệu số được Quảng Ninh xác định là công cụ theo dõi tiến độ và xác định trách nhiệm trong toàn bộ quá trình giải quyết công việc. Theo báo cáo của UBND tỉnh Quảng Ninh, cùng với phát triển chính quyền số, tỉnh đang tập trung hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và các nền tảng phục vụ quản lý, điều hành.

Đối với lĩnh vực tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, các đơn vị, địa phương được yêu cầu cập nhật dữ liệu vào hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành và phần mềm báo cáo của Thanh tra Chính phủ. Việc đồng bộ dữ liệu không chỉ phục vụ tổng hợp, báo cáo mà còn giúp các cấp quản lý theo dõi diễn biến vụ việc, hạn chế tình trạng thông tin phân tán hoặc thiếu thống nhất giữa các cơ quan.

Theo ông Nguyễn Kim Anh, Chánh Thanh tra tỉnh Quảng Ninh, việc nâng cao chất lượng thanh tra và thực hiện nghiêm kết luận thanh tra là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị địa phương. Ảnh: Hoàng Hưng

Theo ông Nguyễn Kim Anh, Chánh Thanh tra tỉnh Quảng Ninh, từ quý I/2026, Thanh tra tỉnh triển khai theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện từng nội dung kiến nghị tại các kết luận thanh tra theo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm". Kết quả thực hiện được tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh, làm căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu cơ quan, đơn vị.

Trong xử lý sau thanh tra, Thanh tra tỉnh phối hợp với Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy, Ban Nội chính Tỉnh ủy để cung cấp thông tin về các tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên có dấu hiệu vi phạm hoặc chưa thực hiện dứt điểm các kiến nghị, kết luận, quyết định xử lý sau thanh tra, kiểm toán. Trên cơ sở đó, các cơ quan liên quan phối hợp đôn đốc, nhắc nhở hoặc xem xét kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm theo quy định.

Thanh tra tỉnh đồng thời phối hợp với cơ quan thuế, ngân hàng, tài chính, tài nguyên và môi trường trong cưỡng chế thực hiện các kiến nghị xử lý về kinh tế; phối hợp với cơ quan công an đối với các vụ việc có kiến nghị xử lý hình sự.

Đáng chú ý, Thanh tra tỉnh đặt mục tiêu chuyển đổi số toàn diện công tác theo dõi việc thực hiện kết luận thanh tra. Theo đó, 100% kết luận thanh tra sẽ được số hóa, quản lý và cập nhật trên hệ thống điện tử; toàn bộ nội dung kiến nghị được tự động theo dõi, kiểm soát và cảnh báo khi tổ chức, cá nhân chậm thực hiện.

Không chỉ trong thanh tra, cách tiếp cận này cũng được Quảng Ninh áp dụng trong công tác tiếp công dân và giải quyết đơn thư. Mỗi vụ việc đều được gắn với người chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý và dữ liệu để theo dõi, kiểm chứng kết quả.

Theo phương châm "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả", tỉnh Quảng Ninh định kỳ rà soát tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Trong bối cảnh khối lượng công việc ở cấp cơ sở tăng lên sau khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Quảng Ninh tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và chuẩn hóa quy trình phối hợp để bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt.

Đối với các dự án có nguy cơ phát sinh khiếu kiện đông người, phức tạp, kéo dài, tỉnh chủ động xây dựng phương án tiếp công dân, đối thoại và giải quyết ngay từ giai đoạn chuẩn bị thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Các kiến nghị, phản ánh liên quan công tác giải phóng mặt bằng cũng được rà soát, theo dõi thường xuyên nhằm hạn chế phát sinh điểm nóng.