Biểu đồ thống kê, phân tích về mức độ hài lòng với tình trạng "không có tham nhũng" tại các quốc gia ASEAN. Ảnh: AmCham

Đông Nam Á được đánh giá là một trong số ít khu vực có tốc độ tăng trưởng kinh tế dự kiến sẽ vẫn tương đối nhanh trong năm 2016. Kết quả khảo sát triển vọng kinh doanh 2016 ASEAN được tiến hành bởi AmCham Singapore và Phòng Thương mại Mỹ (AmCham) đã phân tích sự hấp dẫn cũng như những rủi ro cho các nhà đầu tư quốc tế hoạt động tại Đông Nam Á. Cuộc khảo sát dựa trên phản hồi từ 471 công ty thành viên của AmCham đang hoạt động kinh doanh trên 10 nước ASEAN.

AmCham đã hỏi các doanh nghiệp về mức độ hài lòng với tình trạng "không có tham nhũng" tại các quốc gia ASEAN. Kết quả khảo sát cho thấy sự cách biệt lớn giữa Singapore, Brunei và các quốc gia còn lại.

Trong khi 93,2% doanh nghiệp tỏ ra hài lòng với môi trường đầu tư "trong sạch" tại Singapore thì Indonesia là quốc gia xếp cuối bảng khi chỉ 3,1% doanh nghiệp hài lòng. Việt Nam xếp thứ 8/10 nước thành viên ASEAN, với 6,8% nhà đầu tư hài lòng. Trong sự so sánh 3 năm liên tiếp từ 2013, 2014, 2015, giữa 10 nước ASEAN, chỉ có Singgapore và Việt Nam có mức độ hài lòng tăng theo từng năm, cho thấy sự nỗ lực trong các biện pháp phòng, chống tham nhũng (PCTN) tại 2 quốc gia này.

Theo phân tích của AmCham Singapore, các vụ bê bối chính trị ở cấp cao đã khiến các doanh nghiệp cho rằng tính rủi ro trong đầu tư sẽ rất cao. Thực tế, khi những vụ bê bối được công bố rộng rãi có thể được xem như một dấu hiệu của sự tiến bộ trong chống tham nhũng (CTN). Tuy nhiên, sự thất bại trong việc giải quyết triệt để các vụ việc và những yếu kém mang tính sâu xa trong thể chế đã khiến các nhà đầu tư gặp cảm giác bi quan.

Tại Indonesia, Ủy ban CTN (KPK) - cơ quan CTN cao nhất của đất nước, đã có những tiến bộ đáng kể trong giải quyết một số trường hợp ở cấp cao. Mặc dù hiện nay trong nước đang chia ra các luồng quan điểm khác nhau về quyền hạn của KPK, nhưng cơ quan này vẫn có quyền can thiệp và có được sự hỗ trợ chính trị cần thiết trong hoạt động.

Biểu đồ về việc có hay không tiếp tục mở rộng kinh doanh tại các quốc gia ASEAN. Ảnh: AmCham

Ở Việt Nam, qua các chương trình nghị sự được tổ chức cho thấy, CTN có một vị trí rõ ràng, quan trọng, kèm theo đó là những thách thức lớn được đặt ra trong thực hiện.

Còn đối với Myanmar, cần một quá trình dài để hoàn thành việc cải cách hệ thống tư pháp nhằm CTN hiệu quả...

Mặc cho những quan ngại về tình trạng tham nhũng nêu trên, kết quả khảo sát vẫn cho thấy sự lạc quan về tăng trưởng khi 74% trong số 471 công ty được khảo sát mong muốn mở rộng hoạt động tại ASEAN trong năm tới. Myanmar, Indonesia và Việt Nam vẫn tiếp tục là 3 nước được xếp hạng cao nhất về sức hấp dẫn mở rộng đầu tư đối với các doanh nghiệp Mỹ.

Tuy nhiên, trong sự so sánh với kết quả khảo sát năm 2014, sức hấp dẫn của khu vực có chiều hướng giảm (năm 2014, 82% doanh nghiệp được khảo sát mong muốn mở rộng đầu tư). Bởi vậy, bên cạnh sự lạc quan về tăng trưởng kinh tế, các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam, cần đặc biệt quan tâm, coi CTN là ưu tiên hàng đầu để tạo môi trường kinh doanh trong sạch, tăng sức hấp dẫn trong hợp tác thương mại với các cường quốc kinh tế, không chỉ riêng Mỹ.

Ngọc Anh