Ảnh minh họa: T.T

50,5% người hút thuốc có mong muốn bỏ thuốc.

Theo Bộ Y tế, đánh giá kết quả 13 năm thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho thấy công tác tư vấn, điều trị cai nghiện thuốc lá tại Việt Nam đã từng bước hình thành mạng lưới từ tuyến Trung ương đến địa phương, góp phần giúp người hút thuốc tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ cai thuốc thuận tiện hơn.

Hoạt động hỗ trợ cai nghiện hiện chủ yếu tập trung tại các bệnh viện tuyến Trung ương và một số bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh, huyện được Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá hỗ trợ; việc triển khai các mô hình dựa vào cộng đồng còn hạn chế.

Phần lớn các cơ sở khám, chữa bệnh chưa chủ động tổ chức tư vấn cai nghiện thuốc lá thường xuyên, bài bản. Đội ngũ cán bộ y tế tham gia tư vấn còn thiếu về số lượng, trong bối cảnh nhân viên y tế phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ chuyên môn khác.

Cơ chế tài chính, kinh phí cho hoạt động cai nghiện thuốc lá cũng chưa thực sự thuận lợi; nguồn lực triển khai hiện chủ yếu dựa vào sự hỗ trợ của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Bên cạnh đó, hiện các thuốc hỗ trợ điều trị nghiện thuốc lá chưa có trên thị trường Việt Nam, gây khó khăn cho người dân khi có nhu cầu sử dụng các sản phẩm hỗ trợ cai nghiện.

Công tác truyền thông về cai nghiện thuốc lá chưa được thực hiện thường xuyên, khiến nhiều người hút thuốc chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của việc từ bỏ thuốc lá cũng như chưa biết nơi có thể tìm kiếm sự hỗ trợ.

Trong khi đó, nhu cầu từ bỏ thuốc của người dân vẫn ở mức cao. Theo Điều tra tình hình hút thuốc lá ở người trưởng thành (PGATS) năm 2022-2023, 50,5% người hút thuốc có mong muốn bỏ thuốc.

Anh Phạm Ngọc T. (Hoàng Mai - Hà Nội). Ảnh: Thanh Lương

Anh Phạm Ngọc T. (Hoàng Mai - Hà Nội) cho biết, bản thân đã hút thuốc khoảng 20 năm và nhiều lần tự tìm cách bỏ nhưng chưa thành công. Anh cho biết bản thân hiểu hút thuốc không phải nhu cầu thiết yếu mà dần trở thành một thói quen khó bỏ.

Với anh T, nếu có thêm thông tin và được tư vấn đúng cách, việc bỏ thuốc sẽ có thêm cơ hội trở thành hiện thực. Điều anh cần lúc này là biết mình có thể tìm đến đâu và lựa chọn phương pháp nào phù hợp để từng bước từ bỏ thói quen đã kéo dài nhiều năm.

Anh T. cũng nhận thức rõ hút thuốc không chỉ ảnh hưởng đến những người xung quanh mà còn gây hại cho sức khỏe, đặc biệt là hệ hô hấp. Vì vậy, anh nhiều lần muốn từ bỏ thói quen này. Tuy nhiên, do chưa biết bắt đầu từ đâu và chưa tìm được phương pháp phù hợp, những lần tự cai thuốc của anh đều chưa đạt kết quả.

Vì vậy, trong thời gian tới, việc củng cố mạng lưới tư vấn, tăng cường đào tạo cán bộ y tế, mở rộng mô hình cai nghiện dựa vào cộng đồng và đa dạng hóa các hình thức tư vấn sẽ là những giải pháp quan trọng có ý nghĩa với cộng đồng.

Việc cai thuốc lá cũng vô cùng quan trọng

Sau 13 năm triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, mạng lưới tư vấn, điều trị cai nghiện thuốc lá từng bước được hình thành, với sự tham gia của các cơ sở y tế từ Trung ương đến địa phương.

Đến nay, hơn 1.500 giảng viên nòng cốt và gần 3.000 cán bộ y tế tại 63 tỉnh, thành phố đã được đào tạo, cấp chứng chỉ về tư vấn, điều trị cai nghiện thuốc lá.

Hiện có 24 bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế tổ chức hoạt động cai nghiện thuốc lá, trong đó có Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Phổi Trung ương, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương...

Hai tổng đài tư vấn cai nghiện thuốc lá 1800-6606 và 1800-1214 được duy trì. Hoạt động tư vấn trực tiếp cũng được triển khai tại 10 bệnh viện trên toàn quốc.

Theo báo cáo của các bệnh viện nhận hỗ trợ từ Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, giai đoạn 2015-2025 có hơn 275.000 lượt bệnh nhân được tư vấn cai nghiện thuốc lá.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Thanh Lương

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong có thể phòng tránh được.

Về sức khỏe, thuốc lá gây rất nhiều bệnh tật, hàng trăm nghìn người tử vong mỗi năm, con số này được TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhận định cao gấp chục lần con số tử vong do tai nạn giao thông.

Trong đó, cũng có cả hàng chục nghìn người tử vong mỗi năm do hít phải khói thuốc của người khác trong khi bản thân không phải là người hút thuốc.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nêu rõ nguyên nhân là thuốc lá chứa ít nhất 7000 hóa chất, hầu hết là rất độc hại, trong đó có tới gần 70 hóa chất gây ung thư, đột biến gen. Đường hô hấp của con người có khả năng hấp thu các chất rất nhanh và dễ dàng, phần lớn với các chất được hấp thu nhanh và hoàn toàn, tương tự như tiêm thẳng các chất đó vào máu.

Ông cho rằng, việc hút thuốc lá là cách tiếp xúc với các hóa chất độc hại với nồng độ cao hơn việc hít khói dầu diesel, hít các hóa chất nồng độ cao hơn so với ô nhiễm môi trường và nhiều trường hợp còn hơn so với ăn uống phải thực phẩm bẩn, bị tồn dư các hóa chất độc hại,...

Do đó, bên cạnh việc rất khẩn thiết có giải pháp ngăn chặn việc xuất hiện thêm người hút thuốc lá mới, việc cai thuốc lá cũng vô cùng quan trọng, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh.