Ông Vương Kỳ Sơn, 67 tuổi, Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc - đơn vị tiên phong trong cuộc chiến chống tham nhũng. Ảnh: Reuters

Tham nhũng ở Trung Quốc bắt nguồn từ đâu?

Đầu tiên phải nói đến, tham nhũng bắt nguồn từ sự thiếu tính độc lập của hệ thống tư pháp. Ngoài ra, còn nhiều vấn đề khác tạo điều kiện cho tham nhũng nảy sinh, phát triển. Chẳng hạn, các công chức lợi dụng chức quyền để nhũng nhiễu, đòi hối lộ. Những tập đoàn công nghiệp và tài chính lớn có xu hướng tìm cách tách ra khỏi quyền kiểm soát của các cấp chính quyền, đặc biệt là cấp Trung ương. Và từ lâu nay, các hành vi gian lận diễn ra thường xuyên ở mọi lĩnh vực, kể cả lĩnh vực được coi là bất khả xâm phạm như an ninh, quốc phòng.

Tham nhũng tinh vi như thế nào?

Tham nhũng biến tướng theo nhiều hình thức khác nhau và ngày càng trở nên tinh vi hơn. Chẳng hạn như tặng nhau thẻ mua hàng tại những trung tâm thương mại sang trọng, hay cố tình giúp cho nhau thắng giải trong những cuộc chơi, thi đấu (chủ yếu thắng giải là tiền mặt với số lượng lớn) hay là hình thức mua lại một tác phẩm nghệ thuật thuộc sở hữu của một quan chức nào đó với cái giá “trên trời” (đây được coi là cách thức tham nhũng phổ biến nhất và số tiền được “rửa” là rất lớn và ít khi bị phát hiện).

Cho đến thời điểm này, luật pháp Trung Quốc chỉ cho phép công chức nhận quà biếu từ một cá nhân nào đó với giá trị tối đa là 5.000 nhân dân tệ (khoảng 773 USD). Thế nhưng, với những món quà có giá trị từ trên 5.000 đến dưới 10.000 nhân dân tệ thì thường lại không bị coi là quà hối lộ. Thật kỳ lạ!

Hơn nữa, ở Trung Quốc lại có truyền thống tặng quà nhằm thắt chặt thêm tình bằng hữu cũng như làm thân mật thêm các mối quan hệ. Những món quà này đang ngày càng trở nên quan trọng do sự phát triển của xã hội Trung Quốc.

Tham nhũng gây ra những hậu quả gì?

Chắc chắn, tham nhũng không mang lại hiệu quả tích cực mà chỉ gây ra những hậu quả tiêu cực. Bằng chứng rõ nhất có thể thấy, tham nhũng đã khiến cho tình trạng quan liêu của các cấp chính quyền ở Trung Quốc đang ngày càng trầm trọng. Hối lộ được coi là biện pháp quan trọng trong rất nhiều mối quan hệ làm ăn, thậm chí, hối lộ có thể được dùng để “đổi trắng thay đen”.

Hiện nay, tham nhũng đã len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội và nó “can thiệp” vào hầu hết các dự án phát triển ở Trung Quốc. Tham nhũng đã khiến các cấp chính quyền bất chấp hậu quả, chỉ nhăm nhăm đưa ra các kế hoạch phát triển đô thị (để được hưởng phần trăm hoa hồng từ các dự án) mà không có bất cứ kế hoạch gì bảo vệ không gian xanh - không gian sống quan trọng của con người.

Thế nên, các nhà máy, các khu công nghiệp mọc lên như nấm, họ vô tư xả thải, gây ô nhiễm môi trường, vì nếu có bị phát hiện, cùng lắm thì họ nộp phạt, nhưng không phải nộp cho ngân sách Nhà nước mà “nộp phạt” cho những thanh tra, giám sát viên môi trường “biến chất”.

Khi nào chiến dịch chống tham nhũng ở Trung Quốc kết thúc?

Cuộc chiến chống tham nhũng ở Trung Quốc sẽ tiếp tục diễn ra khi mà nền kinh tế nước này chưa thực sự “sạch”, khi mà vẫn còn nhiều quan chức nằm trong “tầm ngắm” của các cuộc điều tra liên quan đến tham nhũng, khi mà nhiều công chức, quan chức vẫn nghĩ sai lệch rằng muốn giàu nhanh thì phải “nhũng nhiễu”.

Khi mà các cựu quan chức, cựu lãnh đạo cấp cao thôi sử dụng ảnh hưởng của mình để can thiệp vào công việc điều hành đất nước của chính quyền Trung Quốc hiện nay, khi mà không còn những cuộc bắt giữ các cựu quan chức, lãnh đạo dù đã về hưu vì liên quan đến tham nhũng, thì khi đó cuộc chiến chống tham nhũng mới kết thúc. Hoặc, khi mà các nhóm lợi ích mới liên kết với nhau để gây sức ép, thuyết phục được chính quyền đương nhiệm Trung Quốc, mà đứng đầu là Chủ tịch Tập Cận Bình, hủy bỏ các chiến dịch chống tham nhũng, thì khi đó cuộc chiến chống tham nhũng ở Trung Quốc sẽ chấm dứt. Thế nhưng, việc này dường như là không thể.

Số người bị bắt giữ liên quan đến hành vi tham nhũng lên đến vài trăm nghìn người.

Khoảng 120 doanh nghiệp Nhà nước ở cấp Trung ương dính líu tới các hành vi tham nhũng, trong đó có hàng chục đơn vị “khủng” đang bị điều tra, như Tập đoàn Di động Trung Quốc (China Mobile), Tập đoàn Dầu khí Trung Quốc (China Petro), Tập đoàn Nguyên tử Trung Quốc (China Nuclear), Tập đoàn Viễn thông Trung Quốc (China Telecom)…

Nhật Minh